Mümin TOPÇU

Çelenkler vardı, fotoğraflar vardı, nutuklar vardı...

Mümin TOPÇU

 

Bulgaristan'daki Türk toplumu; tarih boyunca nice acılar yaşadı, nice badireler atlattı, ağır bedeller ödedi. Şimdi ise bir tarihî muhasebenin eşiğinde duruyor.

Yıllarca verilen mücadeleler, çekilen acılar, uğruna umut beslenen davalar ve gelecek kuşaklara bırakılmak istenen miras... 

Bütün bunların bugün hangi noktada olduğunu sormak, geçmişe ihanet değil, tam tersine geçmişe karşı bir sorumluluktur.

Ne var ki bu sorumluluğu hatırlamak yerine, geçmişin acılarını kendi siyasi hesabına sermaye yapanların sayısı hiç de az değil.

Ortalık; siyaseti bilmeyen siyasetçiyim, dernekçiliği bilmeyen dernekçiyim, şiiri bilmeyen şairim diyenlerden geçilmiyor.

 Listeyi uzatmanın anlamı yok; çünkü çevremiz öylesine bir kavram kargaşasına, öylesine bir çarpıklığa teslim olmuş ki, bazen ne yazacağımı şaşırmıyor değilim.

Birileri, sıcak ve sefa içindeki saraylarında derin bir huşu içinde otururken, buzlarla kaplı Rodoplar'ın kayalıklarında, yağlı maaşlara bağladıkları sadık yeniçerileri, şehitlerimizi anma merasimlerinde “padişahın” tahtı ve saltanatının devamı için yıllar boyu oy ve sadakat dilendiler.

Oysa zamanın en acı olayları, bu insanların aramıza sokulabilmesi için bir bahane olmamalıydı. Şehitlerimizin hatırası, siyasi hesapların görüleceği bir sahneye dönüştürülmemeliydi.

Ama öyle oldu.

Göz boyamaya kalktılar, siyasi şovlar tertiplediler, saltanatın bayrağını sallayıp durdular. Şehitlerimizin hatırasını yaşatmakla kendi siyasi varlıklarını görünür kılmak arasındaki farkı unuttular. Ya da unutmuş gibi davrandılar.

Çelenklerin büyüklüğüyle yarışmaya bile kapıldılar. Sanki vefanın ölçüsü, mezar başına bırakılan çiçeklerin boyuyla, önlerinde çekilen fotoğrafların sayısıyla belirleniyormuş gibi.

Oysa bir toplumun geçmişine bağlılığı, sadece belirli günlerde düzenlenen törenlerle ölçülmez. Asıl mesele, o geçmişin bize yüklediği sorumlulukları yılın geri kalan 364 gününde ne kadar yerine getirdiğimizdir.

Ne yazık ki birçoğu buralara neden geldiğini bile unuttu. Bu gösterişin merhumlarımızın ruhunu incitebileceğini hatırlatan da çıkmadı. Kendi siyasi hesaplarının peşine takılan bazı din görevlilerimiz bile bu manzaraya karşı sessiz kaldı.

Bunca para gösteriş uğruna savrulurken, şehitlerimizin ve kahramanlarımızın mezarlarını onarmaya kimse yanaşmadı. Onların bugün hayatta olan yakınlarına, hatıralarını taşıyan ailelerine yardım eli uzatmak kaç kişinin aklına geldi?

Çelenkler vardı, fotoğraflar vardı, nutuklar vardı.

Peki, vefa neredeydi?

Sözünü ettiğim "padişah", bizim tarihten bildiğimiz padişahlardan değil. Yeniçerileri de bildiklerimizden farklı. Boyana saraylarının koridorlarında yetişmişçesine, bir tek sahte tahtta oturana itaat ediyorlardı.

İnsan ister istemez soruyor: Bir toplumun temsilcisi olduğunu söyleyenler, gerçekten o toplumun sorunlarıyla mı ilgileniyor, yoksa kendi siyasi konumlarını korumayı mı her şeyin üzerinde tutuyorlar?

Temsil etmek; yalnızca kürsüye çıkmak, protokolde yer almak, bir törenin ön sıralarında görünmek değildir. Temsil etmek; gerektiğinde hesap vermek, unutulanları hatırlamak, ihmal edilenlere sahip çıkmak ve toplumun geleceği için sorumluluk üstlenmektir.

Bulgaristan'daki Türklerin meselesi birkaç çelenkten, birkaç törenden ve birkaç siyasi nutuktan ibaret değildir.

Mesele, ana dilimiz Türkçenin çocuklarımızın hayatındaki yeridir. Mesele, tarihî eserlerimizin korunması, kültürel mirasımızın yaşatılması, gençlerimizin kendi kimlikleriyle barışık yetişmesi ve geçmişimizin gelecek kuşaklara doğru aktarılmasıdır.

Bazen bir toplumun gerçek durumunu anlamak için büyük nutuklara değil, cevabı yıllardır verilmeyen birkaç basit soruya bakmak yeterlidir.

Kırcaali'nin Bulgaristan'daki Türklüğün merkezi olduğunu söylüyorsunuz. Peki böyle bir bölgede ana dilimiz nasıl okunmaz, öğretilmez ve sevilmez?

Tarihi Ayşe Molla Çeşmesi yok olup gitti. Meşhur eski medresemiz ne geri verildi ne de bugün dinimize ve kültürümüze hizmet edebiliyor.

Güya Türklüğün merkezini Türk evlatları yönetiyor. Üstelik bu yöneticilerin bazıları çeşitli dönemlerde ulusal iktidarın da ortağı oldu. Buna rağmen medrese binasının bugünkü hali, Kırcaali bölgesinde Türklerin yaşamadığını kanıtlamak istercesine karşımızda duruyor.

Yıllar önce Cebel'in meşhur Özgürlük Meydanı'ndaki kutlamalarda, "Ajanlardan, hainlerden hesap sorulsun!" pankartı taşıyan kardeşlerimizin iteklenip dövüldüğüne ilişkin görüntüler de hafızalarımızda.

Bir toplum, kendi içindeki itirazları şiddetle susturarak nereye varabilir?

Daha fazlasını sıralamaya gerek yok.

Geçen bunca yıl içinde pek çok olumsuzluk giderilebilir, tarihî mirasımızın önemli bir bölümü korunabilir, ana dilimizin yaşatılması için daha fazla çaba gösterilebilir, ihtiyaç sahiplerine el uzatılabilir ve ortak geleceğimiz için daha sağlam adımlar atılabilirdi.

Elbette her şeyin bir sınırı, her dönemin kendine özgü güçlükleri vardı. Fakat yapılabileceklerin yapılmadığını görmezden gelmek de gerçeklerle yüzleşmekten kaçmaktır.

Bugün artık yalnızca geçmişte yaşananları anlatmak değil, geçmişten bugüne uzanan ihmal zincirini de sorgulamak zorundayız. Çünkü bir toplumun en büyük kaybı, yalnızca elinden alınanlar değildir; koruyabileceği değerleri kendi ihmaliyle kaybetmesidir.

Suçluların ve sorumluların kim olduğu konusunda herkesin değerlendirmesi farklı olabilir. Ancak bir gerçek değişmiyor: Vefasızlık, çelenk sergilemekle; sorumsuzluk, şehit mezarları önünde boy boy fotoğraf çektirmekle telafi edilmiyor.

Bir toplumun tarihine saygı, önce o tarihin emanetlerine sahip çıkmakla başlar. Ana dilini yaşatmakla, mezarlarını onarmakla, geçmişinin izlerini korumakla, çocuklarına kim olduklarını öğretmekle ve geleceğini günübirlik siyasi hesaplara teslim etmemekle devam eder.

Çelenkler bir gün solar, fotoğraflar bir süre sonra unutulur, nutuklar hafızalardan silinir. Geriye yalnızca yapılanlar ve yapılmayanlar kalır.

Gün gelir, bir toplum dönüp kendisine şu soruyu sorar:

Biz bu kadar yıl neyi koruduk, neyi kaybettik ve gelecek kuşaklara ne bırakıyoruz?

İşte o gün, hiçbir çelengin örtemeyeceği gerçeklerle yüzleşmek zorunda kalacağız.

O HALDE NE YAPMALI?

Bu kadar teşhis yeter. Artık çelenklerin gölgesinden çıkıp, vefanın gereğini konuşma vaktidir. Büyük laflara değil, üç küçük; ama namuslu adıma ihtiyacımız var:

Dil için bir seferberlik: 

Her törende bir Türkçe nutuk atmak kolaydır. Zor olan, Kırcaali'de bir çocuğun daha ana dilinde kitap okumasını sağlamaktır. Belediyeler, dernekler ve vakıflar bütçelerinizden çelenk kalemini kısın, o parayla hafta sonu Türkçe okulları, kütüphaneler, burslar kurun. Dil yaşamazsa, geriye anacak bir şey de kalmaz.

Taş için, toprak için vefa:

 Lafla değil, taşla, toprakla vefa gösterelim. Her köyde bir şehit mezarı, her mahallede bir çeşme, bir medrese var. Bir liste çıkaralım. Hangi mezar yıkık, hangi çeşme kuru, hangi eser çürüyor? Her yıl bir çelenk parası kadar değil, bir mezar onarma parası kadar bütçe ayıralım. Şehit yakınlarının kapısını törenden törene değil, bayramdan bayrama çalalım.

Hesap verebilen temsiliyet: 

Temsil, ayrıcalık değil emanettir. Her anma töreninden sonra, kürsüye çıkanlar sadece ne kadar duygulandıklarını değil, geçen bir yılda dil, eğitim ve miras için ne yaptıklarını da anlatsınlar. Yapılanlar ve harcanan paralar şeffafça açıklansın. Alkış değil, rapor isteyelim.

Çelenk solar. Fotoğraf sararır. Geriye kalacak olan, torunlarımızın Türkçe okuyup okuyamadığı, dedesinin mezarını bulup bulamayacağıdır.

Vefa, protokol listesinde önde durmak değil, en arkada kalanın elinden tutmaktır.

 

 

Yazarın Diğer Yazıları