Sabahın erken saatlerinden itibaren Bursa'da sandıkların önünde seçmenler çok uzun kuyruklar oluşturdu.

Son yıllardaki demokratik oy verme pratiği böyle bir olaya hiç tanık olmamıştı.

Bulgaristan Başkonsolosluğu önünde devasa bir kuyruk uzadıkça uzadı. Aynı şekilde Görükle semtindeki okulun önünde de küçümsenmeyecek bir kalabalık vardı.

İnsanlar öfkeli, bu karmaşadan sorumlu olanları kınıyorlar. Bulgaristan Parlamentosu'nda Türkiye'deki seçim sandıklarının sayısını sınırlayanlara karşı oy vermekte kararlılar.

'Böylesini hiç görmedik' diyor oy hakkını kullanmak için sıraya giren hemşerilerimiz.

Siyasetin vitrinine bakınca ilginç bir tabloyla karşılaşıyoruz. Herkes bir şekilde başkasının yardımıyla yükselmiş, sonra onu düşman ilan etmiş, ardından yönetimde ortak olmuş, tekrar düşman, sonra yeniden ortak…

Hatta 'Işık' adlı yeni örgüt bile eski oyunculara yaslanıyor: Nastimir Ananiev, önce Reformcu Blok'ta Meglena Kuneva ileydi, sonra PP'de, şimdi ise başka bir isim altında yarışa giriyor.

Asıl dikkat çekici olan, yalanların ve çıkar ilişkilerinin sözde ilkeli seçmeni uzaklaştırması gerekirken, gerçekte tam tersinin yaşanması.

Verilen sözler çiğneniyor, çirkin uyumculuk sergileniyor, ama bazıları yerini koruyor; çünkü seçmen gözünü kapatıyor, sadece güzel olanı hatırlıyor ya da siyasi ihanete rağmen kişisel çıkarını sürdürmeye devam ediyor.

Sağın çekirdeği sayılan 'Mavi Bulgaristan'ın' aldığı düşük destek şaşırtıcı. Çünkü geçmişte üyeleri üst raftaki bir figürle işbirliği yapmış ve bu affedilmez bulunmuş. Oysa başka oluşumlar aynı ve hatta daha yakın ilişkiler kurmuş, ama onlara hoşgörü gösterilmiş.

Sorun şu ki, bu oluşumlar meydanlarda slogan atmaktan öteye geçemiyor. Oysa en sonda yer alan oluşum, net bir ideolojiye ve pragmatik çözümlere sahip: hukuk düzeni, düşük yolsuzluk, işleyen rekabetçi ekonomi…

Ama 'ilkeli' seçmen propaganda ve yalanların esiri olmuş, rakipler arasındaki gerçek bağları görmezden geliyor, sahte farklılıklara sarılıyor. Oysa tek gerçek fark var: net ideoloji ve somut eylemler ile popülist kıvırmalar arasındaki fark.

Ne yazık ki gerçek ve potansiyel fikirdeşler birleşip güçlü bir sonuç çıkaramıyor.

Seçmen, vitrine bakarken gerçekten gördüğünü mü seçiyor, yoksa görmek istediğini mi?

Stoyan Radev,

Sofya

İzzet İsmailov,

БНТ

Липсващата при катастрофа и начертаната ден по-късно стоп линия - кой е манипулирал по този престъпен начин местопроизшествието -

Бащата на загиналото при инцидента бебе е препускал минути преди трагедията през кръстовища със скорост 2 пъти по-голяма от разрешената, без да е обезопасил детето със задължителния триточков колан в специализирано столче

Бившият лидер на ДПС и ДОСТ бе подложен на прокурорски и публичен линч, а дали това не е било политическо разчистване на сметки?

Прокуратурата в Кърджали е допуснала престъпна злоупотреба с веществени доказателства по делото с катастрофата с Лютви Местан, при която загина 6 месечно бебе. Оказа се, че в продължение на 6 години – умишлено или от немарливост и слаб професионализъм държавното обвинение в родопския град не е предоставило на вещите лица важно писмо от КАТ – Кърджали. За него стана ясно едва тази седмица по време на двудневния разпит на свидетели по делото за катастрофата край с. Загорско, от 14.04.2019 г. Оказва се, че пътни камери са засекли и заснели минути преди инцидента колата, която се удря в автомобила на Местан, управлявана от Юсеин Тефик да извършва поредно две тежки пътни нарушения, движейки се бясна скорост

В 13:17:15 ч., т.е. само 6 минути преди да пресече непрекъсната забранителна линия в района на с. Загорско и да навлезе в насрещна лента, в която челно и отдясно удря със своето БМВ, управлявания от Местан Фолксваген, бащата на загиналото бебе - Юсеин Тефик е засечен на опасното кръстовище на с. Глухар да преминава със скорост от 86 км при ограничение от 60 км/ч. Само 4,5 минути по-късно същият автомобил БМВ е засечен да минава през друго изключително опасно кръстовище за с. Седлари, но вече със скорост от 116 км/ч при ограничение от максимум 60 км/ч. и то с необезопасено бебе на задната седалка. Тези важни факти стават ясни от писмо на ОДМВР - Кърджали, подписано от началника на КАТ и изпратено до Окръжна прокуратура-Кърджали още на 16 май 2019 г.(редакцията на Faktor.bg разполага с копие от писмото и всички нови доказателства по делото, б.р.).

Но най-скандалното следва - Юсеин Тефик изминава разстоянието от с. Седлари, където е заснет от втората камера до мястото на удара с Местан само за 2 минути и десетина секунди, защото ударът между двата автомобила се случва в 13 часа и началото на 24-тата минута. За 2 минути и 10-15 секунди той изминава разстояние от точно 6 км. Всеки може да провери - това е пътя от кръстовището на с. Седлари до Загорско. Освен това всеки може да изчисли и средната му скорост. Тя е била

между 160 и 170 км/ч

'Формулата за изчисляване на скоростта, когато са известни изминатото разстояние и времето е много проста и достъпна, но явно не за прокурорите по делото, които са знаели за писмото от КАТ само месец след инцидента, но не са предприели никакви действия срещу истинския виновник за катастрофата, причинила смъртта на детето му, а именно Юсеин Тефик'.

Това заяви пред Faktor.bg Лютви Местан като същите доводи е изтъкнал и пред съда. Според него това едва ли е случайно.

'Прокурорите никога не са имали за цел да установят обективната истина, а оттам и реалния виновник. През цялото време – 6 години са имали за единствена цел саморазправа с мен. Затова системно укриваха всички уличаващи Юсеин Тефик факти, включително и това писмо от КАТ. То естествено не бе съобщено на медиите, а в същото време непосредствено след инцидента мен ме обвиниха за нарушения, извършени от коли на ДПС, в които дори не съм се качвал, защото се управляваха от Рушен Риза и Мустафа Карадайъ. Свикваха се клеветящи ме пресконференции на ниво говорител на главния прокурор – Румяна Аранаудова. Най-скандалното е, че писмото на КАТ освен от медиите е укрито и от вещите лица, изготвили експертизите по делото. Експертите, ако разполагаха с това писмо много лесно щяха да установят реалната скорост на Тефик. Те стигат до грешно заключение за неговата скорост от 122 км/ч, която е пак много по-висока от максимално разрешената, но значително по-ниска от реалната- минимум 160 км/ч', обяснява още Местан.

Освен това по време на последните заседания от тази седмица е осветена и друга несправедливост - експертите са били принудени да работят въз основа на Протоколи за оглед, в които са включени несъществуващи в деня на ПТП -то, измислени факти и обстоятелства.

Безспорно е установено по време на разпитите, че в деня на трагедията е нямало начертана стоп линия на пътното платно, от което Лютви Местан е извършил маневрата за Кърджали. Такава стоп линия е била

начертана един ден след катастрофата,

но тайно, през нощта, когато също са изрязани и огромен брой високи и широки храсти, които преди това отнемали от видимостта. Едва на петия ден след катастрофата (а не в самия ден на произшествието, каквато е обичайната практика) е измерена видимостта на Местан. Тези необясними пропуски създават усещането, че целта е била да се вмени видимост, каквато политикът реално е нямал, за да му се повдигне обвинение.

И до днес остава мистерия

кой е манипулирал по този престъпен начин местопроизшествието

Истината е подсказана от тогавашния шеф на АПИ – Кърджали Иван Гавазов, който отначало отричаше всичко, но притиснат от новите факти – документални снимки и видеорепортажи на БТВ и Нова ТВ, беше принуден след 6 години да признае на последното съдебно заседание, че в деня на произшествието е нямало стоп линия. На въпроса кой е заповядал и кой в нощта на 15-ти срещу 16-ти април 2019 година е начертал линията и съответно е изрязал храстите, кърджалийската прокуратура упорито и гузно не дава адекватен отговор. Продължава да мълчи и Иван Гавазов, но притиснат от новите факти (записите на медиите), които новият състав на съда допусна да му бъдат показани, той беше принуден да признае, че единствената фирма в Кърджали, която разполага със специализирана техника за маркиране на асфалтови пътища и единствената фирма, с която АПИ - Кърджали има договор за подобна дейност, е „Пътстрой инжинеринг' АД. Точно тя е собственост на скандалния Румен Гайтански - Вълка - дясната бизнес-ръка на почетния председател на ДПС Ахмед Доган. Именно „Пътстрой инжинеринг' е дружеството, което получава от ББР 150 млн. необезпечен кредит, а 30 млн. от него щедро са дарени на дръндарския „султан' за покриването на дълга му към държавата за придобиването на ТЕЦ Варна. Заради тази престъпна схема Вълка още е в ареста, а шефът на банката Стоян Мавродиев продължава да се издирва.

Нови обстоятелства, които станаха ясни на съдебното заседание тази седмица поставят ребром въпроса - имало ли е

политически мотив в обвинението срещу Местан

Предстои да видим дали настъпва и обрат в делото под напора на новите разкрития и факти. На 3 април тази година, в навечерието на 6-тата година от трагедията пред съда ще се явят експертите. Те най-вероятно вече знаят, че има противоречие между техните първи заключения и новите или по-точно казано до скоро успешно прикритите факти и обстоятелства.

Faktor.bg

'Делото Местан' поставя още по-важния въпрос - възможно ли е в България да се потърси наказателна отговорност за извършени престъпления срещу правосъдието? Faktor.bg разполага с информация, че вече се води досъдебно производство срещу длъжностни лица във връзка с манипулирането на фактите и обстоятелствата, довели до повдигането на обвинение срещу Местан и проточеното 6 години дело. Особено показателен и необясним е фактът, че в продължение на 1 година прокуратурата държеше като обвиняем за катастрофата само Лютви Местан, макар да разполагаше с всички данни и доказателства за вината на бащата на загиналото бебе Юсеин Тефик, включително и с писмото от КАТ, но упорито ги прикриваше от медиите, а както стана ясно в последствие и от експертите, ангажирани с изготвянето на авто- техническата експертиза. Обвинението срещу бащата е повдигнато близо година след трагичната катастрофа. Време, през което Местан бе подложен на прокурорски и публичен линч. Последните разкрития по делото поставят въпроса дали това не е било крайно несправедливо, а дори и политическо разчистване на сметки.

Yeni yıl kutlamaları esnasında, üniversite şehrinde, tabancalı bir saldırı esnasında 11 üniversiteli öldürülüyor, 16 kişi de ağır yaralanıyor.

Bütün bunları yapan da bir lise öğrencisi, emeline babasının beylik tabancası ve bir avcı bıçağı ile ulaşıyor.

Bu genç insan kıyımı esnasında belki de daha fazla kişi hayatını kaybedecekmiş ama katil zanlısının önüne bir Türk asıllı üniversiteli genç geçiyor ve kendisine cesurca müdahale ederek onu durdurabiliyor. Meğer, katil liselide o anda tam 75 adet kurşun bulunuyormuş.

Bu arbede esnasında İsmet Ademov'un kalçasına bir kurşun isabet ediyor, sırtından da birkaç bıçak darbesi alarak ağır yaralanıyor.

Sofya Üniversitesi'nde okuyan kahraman Türk gencinin o zamanki ismi İsmet Ademov, bugün kendisi Türkiye'de İsmet Sever isminde başarılı ve örnek bir işadamıdır.

_____________________

Demokrasi armağan edilmez.

Mücadele vererek kazanılan bir değerdir.

Bulgaristan'da 1989 yılı öncesi verilen mücadelede sınır taşları kırıldı ve dikenli teller söküldü...

Geride kalan kardeşlerimiz, gidenlerin verdiği mücadeleyle sadece isimlerini geri aldılar.

İsimlerinin özünün bile bilincinde değildiler.

Asimilasyonun ilk aşamasında bütün Türk Müslüman isimlerine Slav ek takıları olan "ov", "ev", "ova" ve "eva" kondu.

Bakınız, bunlar Bulgaristan'da Ermenilere, Yahudilere ve Yunanlara hiç konmadı.

Onların hiç isimleri değişti mi? Hayır!

Bizim değiştirilen isimler geri alınırken, bu Slavlara ait takıları atmak kimsenin aklına bile gelmedi; çünkü artık bayağı asimile edilmişlerdi...

Şimdide çok acınacak durumdalar.

Dünya, ÜNESKO ve Avrupa Birliği, Ana Dili Bayramı kutlama hakkı vermiş.

Ana dilini okuma mücadelesi göstermiyorlar da, Ana Dili Bayramı kutluyorlar...

Acınacak durumumuza gülsek mi, ağlasak mı?

Allah, hepsine bilinç açıklığı versin!

Ramazan Ayyıldız,

İzmir

Fotoğraflar: Süleyman Akman

_______________________

35 yıl önce bugün, 35 yıllık Todor Jivkov dönemi sona erdi.

Demokrasiye geçiş için ilk adım atılmıştı...

Maalesef, ikinci adım gelmedi.

Demokrasi yerleşemedi ama serbest pazar ekonomisi bir geldi pir geldi...

Her seçimde oylar en çok parayı verenin oldu.

Yarın, Bulgaristan'ın demokrasi yolunda ikinci adımı atıp atmama günü.

51.Ulusal Meclis için yemin töreni tertiplenecek, ayrıca meclis başkanı da seçilecek.

Aynı zamanda karşılıklı protestolar günü olacak.

Bir tarafta seçimlerin gayrimeşru olduğunu iddia edenler, diğer tarafta hayalet olmadıklarını iddia edenler.

Birde herzamanki gibi kenardan izleyenler olacak.

(Uygun zamanı yakaladıklarında, kendi paylarını almak isteyenler. )

Son seçimlerin kazananı olmadı, herkes kaybetti.

Peevski için karantina uygulamak istiyor birçok siyasi parti.

A. Doğan cephesi kayıp, başşız ayaksız savruluyor...

Demokrasi istiyorsak önce kendi içimizde hapsettiğimiz demokrasiyi serbest bırakmalıyız.

Koltuklara esir olanlarla, ne demokrasi gelir, ne hak, ne hukuk...

Hüseyin Aksu,

Gebze

Daha sonra, Ahmet Doğan'ın sarayı olarak anılan yapının çevresinde polis ekipleri nöbet tutmaya başladı.

Aynı zamanda, Sofya'nın Boyana semtinde bulunan, Ahmet Doğan'ın diğer rezidansı da bir grup iri yapılı genç tarafından ele geçirdi ve içeride ne yaptıkları bilinmiyor.

Rezidansta çalışanların kolluk kuvvetlerinden yardım rica etmeleri ise karşılık bulmadı.

Şimdilik binanın çevresinde herhangi bir polis ekibi gözükmüyor ama bir grup DPS'li aktivist dış kapının önünde nöbet tutmaya başladı.

Jale Filibeli,

Sofya

Belene kampının kuruluşunun 74.ncü anma yılını büyük bir acı ve hüzünle anarken, geçen asrın ellili ve altmışlı yıllarında, komünist ideolojiyi kabullenmeyen binlerce vatandaş buraya sürgün edilmiş, yüzlercesi işkenece görerek fahşice öldürülmüştür.

Seksenli yıllarda, katil Jivkov yönetimi tarafından Türklere uygulanan asimilasyon politikaları nedeniyle, sadece 1984 yılının sonuna doğru, bu ölüm adasına 550 Türk kardeşimiz, ana diline, dinine ve inancına sahip çıkmak istediklerinden dolayı, sürgün edilip kapatılmıştırlar.

1987 yılında, benim yaşadığım Gölcük köyünden ( Cebel ) Belene adasına sürgün edilen komşularımız Mustafa Yakup (Gara Kaptan), Remzi Halil, Muhammet Bekir ve Tasim Ahmet'i, aileleriyle görüşmelerini sağladığımda, ben de Belene'yi ziyaret ettim ve gördüğüm o korkunç manzaralar karşısında, insanın tüyleri ürperiyordu.

Aylarca ve yıllarca, bu işkence adasında tutulan bütün şehitlerimizi, bugün rahmetle anıyor, gazilerimizin önünde saygıyla eğiliyorum.

Son dönemde, Bulgaristan' da yaşanan siyasi gelişmeler ve ekonomik istikrasızlık, bizleri fazlasıyla kaygılandırmakta.

Çünkü milli kahramanımız Nuri Turgut Adalı'nın zindanlarda geçen ömrü ve verdiği çetin mücadele unutulmuş.

Dünyaca ünlü sporcumuz Naim Süleymanoğlu'nun, " Bana dayatılan Naum ismini kabullenmiyorum!" deyip ana vatanımız Türkiye Cumhuriyet'ne iltica etmesi unutulmuş.

Kaygılarımız ve hüznümüz ise, bizlere zulmedenleri kınamak yerine heykelleri dikilmesinden kaynaklanmakta.

Yetişen yeni jenerasyon gençlerimizin, yakın tarihimizi ve akabinde cereyan eden trajik olayları fazla umursamaması ve unutması, hatta bunları gündeme getirenleri birer vatan hayini olarak damgalamaları, bizleri gerçekten derinden yaralamakta.

Sadık Yılmaz,

Balgöç Genel Başkan Yardımcısı

Anma törenine çok sayıda mağdur ve yakınlarının yanı sıra, Türkiye'nin Sofya Büyükelçisi Mehmet Uyanık da teşrif ettiler.

Törende Kur'an tilavetini dinlerken, mutluluğum tarif edilemezdi.

Zulüm adasındaki emniyet yetkililerinin "Kemikleriniz, bu adada çürüyecek!" sözlerini hatırladım.

O zaman biz de onlara "Bir gün bizim yerimizde sizler burada olacaksınız!" diyorduk.

Onları buraya atacak adalet henuz tecelli etmedi, lâkin biz Müslümanlar olarak burada Kur'an okutarak huzur bulduk.

Gün geldi hesap döndü. Artık ölsek de gam yemeyiz.

Maksat hasıl olmuştur. Sen büyüksün ya Rabbi!

Mehmet Türker,

Belene Adası

Написано от Христо Христов

Сряда, 22 Май 2024

Писателката Теодора Димова, специален гост на тазгодишното поклонение в памет на жертвите на концлагера „Белене“, е убедена, че събитието допринася за преосмислянето на тоталитарното комунистическо мислене

Броени дни преди годишното поклонение в памет на жертвите на тоталитарния комунистически режим в концлагера „Белене“ на 1 юни 2024 г. на дунавския остров Персин тазгодишният специален гост на събитието писателката Теодора Димова отговаря в ексклузивно интервю за desebg.com на въпросите на журналиста Христо Христов, един от хората в Инициативната група, обединила личности и организации, които работят безвъзмездно и доброволно за подготовката на възпоменателното честване.

Уважаема г-жо Димова, тази година вие сте първият специален гост от средите на интелектуалците на годишното поклонение в памет на жертвите на тоталитарния комунистически режим в концлагера „Белене“, след като през 2023 г. организаторите поканиха една важна и работеща българска институция – Комисията по досиетата с нейния председател Евтим Костадинов. Как приехте този избор и поканата за участие в това възпоменателно събитие?

– Приех поканата с голяма отговорност, но и с чувството, че не съм достойна за нея. Защото самият факт да си на това място на страданието и на несправедливостта, е изпитание. Като че ли духът на самите жертви ни кара да преминем през това изпитание, за да станем по-силни. Тази мрачна страница от нашата най-нова история трябва да бъде прочетена и осмислена и се надявам поклонението ни да допринесе за това.

Кога за първи път чухте за лагера „Белене“ и при какви обстоятелства?

– Много отдавна, още преди 10 ноември. Моят скъп вуйчо, брат на майка ми – Тодор Бушев, ми говореше за лагерите, за изселванията, за жестокостите и перверзията на властта. След това ми казваше на никого да не казвам за тези неща, защото е опасно. Моето поколение носи този синдром на шизофренно раздвояване. Не вярвах на пропагандата, която ни обливаше отвсякъде, но не знаех и дали всичко, което ми разказва вуйчо ми, е истина.

Сега след толкова години ви предстои да стъпите на остров Персин, да бъдете на Втори обект, където през 1949 г. комунистическият режим е създал лагера. Да се срещнете очи в очи с оцелели лагеристи и с родственици на жертви на лагера, които вече не са между живите. Какво е усещането ви за това място преди да го посетите и за срещата с такива хора?

- Усещането ми е за безсилие – че не мога да облекча или да наваксам онова, което те и техните близки са претърпели. Усещането ми е за гняв – че всеки един от нас го е допуснал, че всички ние сме виновни. Както казва Цветан Тодоров в книгата си „Тоталитарният опит”: „В тези страни всеки, макар и в много различни степени, е страдал от режима и едновременно с това е допринасял за неговото утвърждаване. Ето защо след рухването му населението бързо се поддаде на усещането, че е по-добре ”да обърне страницата”, преди дори да си направи труда да я прочете. Само няколко смели историци и интелектуалци устояха на това изкушение. Впрочем щетите, причинени от дългото господство на този режим, са дълбоки. Те не се отнасят само до политическите свободи или до принципите на справедливостта, които могат да бъдат възстановени сравнително лесно. Лъжливият, лицемерен характер на комунистическата пропаганда е задушил трайно грижата за общото благо, социална солидарност, а и доверието в закона. Кухо кънтящите принципи са довели до масов цинизъм и егоизъм.“ Ние като общество трябва да прочетем тази страница, колкото и да е болезнено и нелицеприятно. Само тогава ще можем да изкореним „масовия цинизъм и егоизъм”, само тогава ще можем да избегнем нови кризи в бъдеще. Иначе ще живеем с всички последствия от една непочистена рана.

Вие сте писател, който много сериозно застъпва в творчеството си проблемите с комунистическото минало и със съдбата на неговите жертви. Какво ви подтиква да правите това, който е началният импулс, основната причина?

– В моето семейство няма пряко засегнати, репресирани и изселвани хора. Но за косвена жертва на този режим смятам баща ми Димитър Димов. Охулването и обругаването на неговия роман „Тютюн” в началото на 1952 г. е реален линч върху неговия автор. Обвинен е в най-тежките години на сталинския режим във всички възможни идеологически грехове. Да, той преработва романа, добавя нови 250 страници, но за сметка на това престава да пише. Чувствал е, че тези 250 страници не са от него. И не написва друг роман през следващите 15 години. Умира в най-зрялата и ползотворна за един писател възраст – на 56 години. Майка ми остава вдовица на 35 години. Аз оставам полусирак на ранна детска възраст. Българската литература загубва вероятно най-големите си ненаписани романи. Може би от тези дълбини идва импулсът да пиша на тези теми и изобщо да пиша.

В романа си „Поразените“ героините ви са три жени, които се сблъскват с терора и ужаса на комунистическия режим веднага след 9 септември 1944 г. Това обаче са образи, които са силни в своята слабост и въпреки пораженията на диктатурата духът им е останал несломим. Разкажете как се спряхте на тях, как се роди тази история?

– Беше много опасно да се захвана с тази тема. Има доста примери, когато на тази тема се пише без позиция. Да се разказва за един исторически период, към който имаш съвсем категорично отношение, е вървене по тънък лед, който всеки миг може да се пропука, защото художествеността може да се окаже предпоставена, публицистиката може да измести фикцията, идеологизирането може да пречупи литературата. Слава Богу, разбрах го в самото начало и инстинктивно като писател се вкопчих в образа на жените, заживях на мястото на всяка една от тях, представях си как те не са знаели нищо от онова, което ще им се случи, как метафизичното зло изведнъж, без предупреждение ги връхлита, интересно ми беше как реагира всяка една от тях – успяват ли да се съхранят или се поддават, или се пречупват. Някои устояват, други не. Не можем да обвиняваме никого, защото не сме били на тяхно място. Можем единствено да си представяме как ние бихме реагирали, ако бяхме на тяхно място. И това вкопчване в трите героини и в детето Александра много ясно се усеща през целия роман. Това вкопчване, както аз го наричам, ме спаси от капаните, които са на всяка крачка, когато се пише за онзи период.

Само преките потърпевши от комунистическите репресии и техните семейства ли са жертвите? Вие застъпвате тезата, че не само всички родени преди краха на комунистическата система през 1989 г. в България, но и след това са поразени от тоталитарната машина. Къде, според вас, днес може да видим пораженията на комунистическото минало?

– Както казва Цветан Тодоров – навсякъде. Но първо в самите нас. Тези поражения се скриха много надълбоко в душите ни, от време на време избухват. Отличителните им признаци са дивашката омраза, патологична агресия, цинизъм, егоизъм, алчност, безочливост, лицемерие – все неща от онази епоха, все същите бесове, които вилнеят и с които не можем да се справим. И една от причините е, че ние заровихме тази тема под пепелта на времето. А тази пепел е от изпепелените души на поколенията, преживели страданията.

Последната ви книга „Не ви познавам“, която спечели наградата на „Хеликон“ за най-продаван роман за 2023 г., е продължение на романа ви „Поразените“. Какво е посланието на тази ваша последна творба?

– Трудно ми е да резюмирам посланието в едно изречение. Изкушенията се появяват за всеки човек. Появяват се и за Александра, детето от „Поразените”, което вече е зряла жена. Как реагираме на тези изкушения? Поддаваме ли се, познаваме ли себе си достатъчно добре, сигурни ли сме в себе си или във всеки от нас има тъмна зона, в която бродят бесовете? За мен беше огромно предизвикателство да напиша този роман. Защото той разказва за всичко, през което всички минахме през последните години – ковид пандемията, социалните трусове, които и до днес продължават, руската агресия в Украйна. Това са три катастрофи, които последователно се стовариха върху нас, оставиха ни без дъх и без нерви. „Не ви познавам” се опитва да изговори и да осмисли тези катастрофи. В образите на романа са синтезирани проблемите, за които стана дума в нашия разговор.

В едно от скорошните си медийни участия, имам предвид участието ви по Би Ти Ви на 1 май 2024 г., вие засегнахте един много сериозен проблем – проблема за нашата памет, как я пазим и как я защитаваме от посегателства. Защо е важна паметта в контекста на разговора за тоталитарния комунистически период в България и неговите зависимости, оказали влияние през прехода към демокрация? До какви подводни камъни може да отведе незнанието за историята ни за случилото се през 1944-1989 г.?

– Както казва Цветан Тодоров – до нови катастрофи. Без паметта новите поколения са оголени, без защита, без имунен механизъм, те могат да станат нова, много лесна жертва на същото зло, само че със сменен дрескод. В същността си то остава винаги едно и също, сменя само външния си облик. А в конкретни измерения – нека да видим как наследниците на палачите реставрират паметника на Бузлуджа, а мемориалът на остров Персин очаква личните усилия на група единомишленици, за да бъде превърнат в мемориал.

Според вас на какво се дължат тези проблеми? На непроведената декомунизация в България или на наследения тежък комунистически манталитет? И или на непрекъснатата обвързаност на определени среди в България с Кремъл?

– Разбира се и на трите причини, които са свързани, произтичат една от друга и една друга се обуславят. Случайно ли е, че само в нашата от бившите комунистически държави не се проведе реална декомунизация и лустрация? През всичките години на прехода се повтаряха идни и същи полуистини, всичко се вършеше наполовина. Последното такова закъсняло и половинчато действие беше свалянето на фигурите на монумента на окупационната червена армия и заканите те да бъдат възстановени. През ХХІ век да защитаваш един сталинистки паметник и да твърдиш, че се бориш за демокрация – това очевидно са несъвместими неща. За много хора у нас т. нар. „друга гледна точка“ е единствената гледна точка. Тя се е превърнала в мироглед и този мироглед се е окопал в тоталитарното минало.

Връщам ви към предстоящото честване на „Белене“. С ваше участие е организирано и съпътстващо събитие – среща-дискусия „Тоталитаризъм, жертви, памет“, която ще се проведе в читалището „Христо Ботев 1892 г.“ на гр. Белене от 17. 30 часа на 31 май 2024 г., в деня преди годишното поклонение. Какви са вашите очаквания за тази среща-дискусия?

– Очаквам на честването да се съберем съмишленици и така дискусията да се проведе приятелски, братски и задълбочено. Очаквам да присъстват някои от малцината останали живи лагеристи и да разкажат са своите страдания, за ужасите, които са изживели. Срещала съм се няколко пъти с такива хора и изпитвам преклонение пред техните съдби. Надявам се споделянето на трагизма да ни вдъхнови да пренесем паметта за него към следващото поколение.

И на финала на нашия разговор може ли да „издадете“ какво подготвяте за самото поклонение като специален гост?

– Обмислям текста, който ще прочета – не трябва да е дълъг, но трябва да бъде силен. Трябва да бъде като изкупление. Може би ще споделя и някои от детските си спомени за това, което ми е разказвал вуйчо ми, защото той ми е отворил очите за това, което в „Белене“ ще видим на живо.

Благодаря ви за този разговор!

desebg.com

Halkın talepleri, 1984'te zorla değiştirilen eski isimlerinin iadesi yönündedir.

Mayıs 1989'da komünist Bulgaristan'da olağanüstü bir şey oldu: rejime karşı büyük protestolar tertiplendi.

Bunlar Sofya'da olmuyordu. Binlerce etnik Türk, başkentten uzak köy ve kasabalarda protesto gösterileri yaptı.

Zorla değiştirilen isimlerini geri istiyorlardı.

Buna cevaben, Bulgaristan'dan sınır dışı edildiler.

"25 Mayıs'ta Dobriç kasabamızda yerel Türk ahalisi barışçıl bir protesto düzenledi ve tek slogan "İsimlerimizi istiyoruz!" oldu.

Babam daha çok erken saatlerde, polisler tarafından gözaltına alınarak hapsedildi, annem ise öğretmenlikten ihraç edildikten sonra çalıştığı fabrikada bir odaya kilitlendi.

Birkaç gün sonra artık babamı hiç göremez olduk, tutuklandığı elbiselerle, Türkiye'ye sınır dışı edilmişti.

On gün sonra anneme, kız kardeşime ve teyzemize pasaport verdiler. Annem giderken beni uyarmıştı, buzdolabını ve lavoboyu temizledim, dairedeki pencerelerin kapalı olup olmadığını kontrol ettim, muslukları kapattım, kapıları kilitledim ve evden son çıkan ben oldum..."

Bu sentezlenmiş anlatım, bugün Stuttgart'ta yaşayan ve çalışan Nesrin Filiz'e aittir.

1989 yılında, 300.000'den fazla Bulgaristan Türkünün vatanlarından sınır dışı edilmelerinin nasıl gerçekleştiğini anlatıyor.

"1989 Mayıs protestoları" veya kısaca "Mayıs olayları", o dönemin olaylarını belirtmek için kullanılan ifadelerdir.

O dönemde beş yıl boyunca Türklerin ve Müslümanların doğum adları, din, geleneksel kıyafet ve ana dilinde konuşma hakları yoktu.

Diana İvanova

Dönemin diktatörü Todor Jivkov liderliğindeki rejim, Türkleri isim değiştirmeye zorladı.

Türkçe konuşanlara para cezaları verildi.

Mezar taşlarındaki Türkçe isimler silindi.

Türklerin dini vecibelerini yerine getirilmesine izin verilmedi.

İnsanlık tarihinin kapanmayacak olan yarası, Belene Kampları'nda keyfi uygulamalar ile Türkler hapsedildi, işkence gördü.

Bulgaristan hükümetinin yaptığı, bu zalim uygulamalara karşı soydaşların yaptığı barışçıl ve haklı protestolarda onlarca soydaş şehit oldu.

Binlercesi Belene Kampları'nda tutsak edilerek işkence gördü, öldürüldü.

Bu zulümler artarak devam etti.

Tarihler 24 Mayıs 1989'u gösterdiğinde, bu asimilasyon uygulamalarına direnen vatandaşlarımız, Bulgar hükümeti tarafından evlerini, bahçelerini, anılarını, sevdiklerini, kardeşçe yaşadığı dostlarını geride bırakmaya zorlanarak Ana vatan topraklarına göç etmeye başladı.

Haziran-Temmuz-Ağustos 1989 döneminde yoğunlaşan göç trafiği, 1 yılda 345 bin 960 kişinin Türkiye'ye gelmesiyle sonuçlandı.

1989 Zorunlu Göçü, sadece Bulgaristan Türklerinin tarihi açısından değil, İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde Avrupa tarihi açısından değerlendirildiğinde de kıtanın en büyük kitlesel göç dalgası özelliğini taşıyan insani trajedilerinden biri oldu.

Bu trajedinin 35. yılında, asimilasyona karşı haklı direnişte şehit edilen tüm soydaşlarımız rahmetle anıyoruz.

Uzun yıllar milli, dini ve kültürel değerlerinden mahrum kalan Bulgaristan Türkleri geçmişte yaşadıkları acı tecrübeler sonrasında varlıklarını devam ettirebil­mek için büyük fedakârlıklara katlanmışlardır.

Bugün de Bulgaristan Türklerinin birçok sorunu bulunmaktadır.

Bulgaristan'da demokratik bir rejimin yerleş­mesi ile birlikte Türkler rahat bir nefes almış, seçme seçilme, Türk isimlerini kullanma, kısmen de olsa ana dilde eğitim gibi haklar Türklere verilmiştir.

Türklere verilen haklar her gün genişletilmiş ve günümüzdeki halini almıştır.

Ancak burada göz ardı edilen bir durum söz ko­nusudur.

Türklere birçok hak verilirken milli kimlikleri ve milli adları henüz verilmemiştir.

Bulgaristan Türkleri, Bulgaristan yasalarında sosyalist dönemin tanı­mı ile yer almaktadır.

Günümüzde Bulgaristan Türkleri, Todor Jivkov'un yasalaştırdığı gibi, “Dilleri Bulgarca Olmayan Vatandaşlar” olarak Bulgaristan yasalarında yer almaktadır.

Bu tanıma girecek birçok halk Bulgaristan'da ya­şamaktadır.

Dolayısıyla, bu kavram yeterli bir kimlik tanımlaması sunmamak­tadır.

Diğer üstünde durulan kavram ise “Bulgaristan Müslümanları” ifadesi­dir.

Bu kavram da Bulgaristan Türklerini ifade etmeye yeterli değildir.

Çünkü Bulgaristan'da binlerce Hristiyan Gagavuz yaşamaktadır.

Dolayısıyla, bu kav­ramın kabul edilmesi, Anadolu Türkçesine en yakın Türkçeyi konuşan binler­ce öz ve öz Türk'ü inkâr etmek olacaktır.

Bulgaristan'daki Türkçe eğitiminin günümüzdeki durumuna göz atacak olursak durum son derece vahimdir.

Türk okullarını, Türk öğretmenlerini bir ta­rafa bırakın, Türkçe dersi bile yok denilebilir...

Bulgaristan Anayasası'na göre azınlıkların ana dilde eğitim görme hakkı vardır.

Fakat yasanın uygulanma şekli tam anlamı ile bir aldatmacadan ibaret­tir.

Yürürlüğe göre, Bulgaristan'da okuyan her öğrenci okuluna kişisel müraca­atta bulanarak müfredat dışı ana dilini öğrenebilir.

Buradaki can alıcı olan nok­ta, ana dilde, yani Türkçe eğitimin müfredat dışı tutulması ve ders saatlerinin dışında bırakılmasıdır.

Türkçe eğitimin önündeki diğer bir gizli engel ise, ana dil eğitiminin “seç­meli yabancı dil eğitimi” olarak alınabilmesine dair yönetmeliktir.

Bu durum­da, Türk çocuklarının kendi dillerini yabancı dil olarak öğrenmeleri istenmek­tedir.

Ayrıca Türkçe dili dersinin karşısına İngilizce ve Almanca gibi kullanılırlığı fazla olan Avrupa dilleri konularak bir tercih karmaşasına sokulmaktadır.

Kültürel gelişmenin temeli şüphesiz eğitim ve öğretimdir.

Eğer Bulgaris­tan Türklerinin var olma mücadelesinin başarıya ulaşmasını istiyor veya Bul­garistan Türklerini, Avrupa Hunları, Peçenekler ve Kumanlar gibi sadece tarih kitaplarından okumak istemiyorsak, Bulgaristan'da kültürün temeli olan eğitim ve öğretimi geliştirmek zorundayız.

Bir diğer sorun ise işsizliktir.

Bulgaristan'da işsizliğin en çok hissedildiği bölgeler, genellikle Türklerin yoğun olarak yaşadıkları bölgelerdir.

Bulgaristan'da yaşayan Türk nüfusunun büyük bir kısmı tarım kesimin­de çalışmaktadır.

Ancak topraklarından yeterli verimi alamadığı gibi, yeterli geliri de elde edememektedir.

Bu nedenle Batı Avrupa'nın birçok yerine çalışmak için gitmek zorunda kalmakta ve kültürel erozyona uğramaktadırlar.

Diğer yanda, Avrupa Birliği fonlarından yararlanmada Bulgaristan Türkleri çok yetersiz kalmıştır. Bu fonla­rın hangi sektörlere ayrıldığı ve nasıl yararlanılacağı konusunda bilgilendiril­meleri ve desteklenmesi şarttır.

Bulgaristan Türklerinin sorunlarını çözmek öncelikle Bulgaristan Parlamentosu'nun görevidir.

Bunun yolu, Bulgaristan Türklerinin Bulgaristan ve Avrupa Parlamentoları'nda daha çok sayıda temsil edilmeleri ve özlük haklarından taviz vermeden, Bulgar kardeşleriyle birlikte güçlü, gelişmiş bir Bulgaristan için çalışmalarından geçmektedir.

9 Haziran 2024'de gerçekleşecek olan seçimlerde, Bulgaristan Türklerinin demokratik haklarına sahip çıkmaları, birlik beraberlik içinde bölünmeden tek çatı altında buluşmaları gerekmektedir.

Ne kadar çok milletvekili çıkarabilirsek sesimiz daha gür çıkacak, sorunlarımızı güçlü bir şekilde dile getirip çözüm yollarına ulaşabileceğiz.

Bulgaristan Türklerinin 35 yıl önce yaşanılanları unutmayarak; demokratik haklar konusunda hak ettikleri standartlara kavuşmaları en büyük beklentimiz ve temennimizdir.

Güçlü bir sivil toplum kuruluşu olan BAL-GÖÇ' te üzerine düşen sorumluluğu almaktan, Bulgaristan Türklerinin sesi olmaktan, geçmişte olduğu gibi, şimdi ve gelecekte de geri durmayacaktır.

Prof. Dr. Emin BALKAN,

BAL-GÖÇ Derneği Genel Başkanı

Bizim Türk toplumunun tarihçesi birçok karanlık yıllarla ve çektiğimiz bunca ızdırapla dopdolu; fakat özgürlük yürüyüşümüz, aslında küçük bir köy olan Sarıkovanlık'tan / Медовец başladı diyebiliriz.

İşte aynı bu Türklerin yaşadığı Sarıkovanlık köyü sakinlerinden rahmetli Nazife Mustafa ve Şakir Mehmed, henüz genç yaşlarına rağmen, özgürlük mücadelemizde şehit düştüler.

Bugün onların kahramanlığı ve fedakarlığı unutulmamakta.

Totaliter komünist rejime karşı verdiğimiz amansız mücadelenin bıraktığı kanlı yara izleri hiç bir zaman unutulmayacaktır.

Şimdiki zamanda demokrasi ve özgürlük için konuşmak çok basit ve kolay; fakat o karanlık yüzlü despotik rejime karşı çetin bir mücadeleye girişmek çok daha zordu ve bu herkesin harcı değildi.

Bazen bir dava uğruna hayatını da kaybedebiliyor insan.

Zinal Mustafa

O sırada prof. Evgenia Ivanova ve Alpha Research, 2011 ve 2016 yıllarında Bulgaristan'daki Müslümanların tutumları üzerine iki çalışma yaptı. O zaman bile, özellikle Türkler ve Pomaklar arasında giderek daha bağımsız hale gelen bir grup açıkça ortaya çıktı. Örneğin, 2011'de Bulgaristan'daki Müslümanların toplam gelirinin yüzde beşi yurtdışından geliyorsa, 2016'da bu pay zaten yüzde 10 civarındaydı. Bu da demek oluyor ki, yurt dışına giden genç, girişimci ve enerjik insanlar, bazıları çocuksuz bile olsa, ilk başlarda anne babalarına, ailelerine, sevdiklerine para gönderiyor. Bu insanlar daha bağımsız hale geliyor. Bildiğim karma alanlar ve özellikle birçoğu yeni mezun olan gençlerden, bir takım engelleri aşarak hayattaki yerlerini bulmalarıdır. 40-50 yaşları arasında, çok çalışarak başarılı bir şekilde iş yapan ve ayakları üzerinde durmayı başaran birçok aile ve yaşlı insan var. Bu insanlar artık siyasi olarak bağımlı değiller.

Özellikle 1990'lı yıllarda Türklerin bölgelerinde hakim olan ve HÖH olarak adlandırılan totaliter düzenin içinde artık yaşamıyorlar. O zaman bağımlılık her bakımdan oldu - odun kesme hakkı, ya da bir mağazada bir pazarlamacı atama hakkı için.

HÖH'ün son yıllarda uyguladığı ve uyguladığı tabiiyet mekanizmaları çatlamaya ve aşınmaya başlamıştır. Araştırmalarımız ve doğrudan gözlemlerimiz yoluyla, muhtemelen bu nüfusun daha büyük olmayan, ancak her halükarda küçük bir kısmı olmayan bu bağımsızlık, DOST'un ortaya çıkmasıyla siyasi ifadesini de buldu. Bu parti daha sonra Türkiye tarafından büyük ölçüde desteklendi ve bunun için Recep Tayyip Erdoğan ile Ahmed Doğan arasındaki kötü ilişkilerin ortaya çıkması önemli oldu. Sonrasında 100.000 kişi DPS'ye değil, DOST'a oy verdi.

2017'den sonra Ankara ile Saray arasındaki ilişkilerin ısınmasına ne yol açtı?

Sorunuza doğru bir cevap vermek zor. Belki de, Türkiye'de DOST deneyinin başarısız olduğunu düşündüler ve gerçekte DPS ile ilişkilerini devam ettiler. Türk siyasetinde, Türkler ve Pomaklar arasında nüfuz sahibi olan partiyle irtibatı sürdürmeye yönelik eski yaklaşım, Ankara'nın ülkemizdeki Müslüman nüfusla bağını koparmamak için işe yaradı. Bu onlar için en önemli şey.

Bu arada, 1990'lardaki Kemalist hükümetlerin tutumu da buydu. Bulgaristan'a müdahale etmediler, ancak ilişkiyi sürdürdüler. Bu yüzden DPS ile iyi diplomatik ilişkileri vardı. Bu, Ankara'nın DPS'ye yönelik politikasında ikili bir yaklaşımdı.

Tam olarak ne demek istiyorsunuz?

1990'ların ilk yarısında, Cumhurbaşkanı Zhelyu Zhelev'in etnik konularda danışmanıydım. O zaman Ankara'nın DPS ile çalışmak istemediğine dair net sinyaller aldık. Bize bununla ilgili sorular soruldu, en yüksek seviyeden, hükümet seviyesinden bahsediyorum. Bu sinyaller başkana ulaşmak için sık sık içimden geçti. Tabii ki, bu resmi olmayan kanallar aracılığıyla oldu.

Ankara bize sordu: Doğan'ın kim olduğunu bilmiyor musunuz ki onunla çalışıyorsunuz? Bunlar Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Erdal İnönü, Dışişleri Bakanı Hikmet Çetin gibi isimler olduğu gibi Süleyman Demirel'e çok yakın isimlerdi. Bununla birlikte, HÖH siyasi hayata aktif olarak katılmaya ve ekonomik alanda çok ciddi varlıklar biriktirmeye devam etti.

DPS'nin, ekonomik ve politik bir güç olarak en önemli atılımı ne zamandı?

20. yüzyılın başlangıcı DPS'nin yükseliş dönemiydi. Simeon Saxe-Coburg-Gotha hükümeti sırasında, DPS'nin ekonomik yaşam üzerindeki etkisi tüm gücüyle ortaya çıktı. Bugün kendimize Peevski'nin nasıl bu kadar etkili ve güçlü olduğunu sorduğumuzda, mutlaka o zamanı hatırlamalıyız. Örneğin, Ahmed Doğan'ın çok uzun bir ısrarından sonra, Simeon Saxe-Coburg-Gotha, yeni bakanlık yaptı ve Vasil Ivanov - Luciano'yu, bazı bakanların direnişine rağmen orada bakan tayin etti. Bu yeni bakanlıkta, Delyan Peevski'nin annesi Irena Krasteva, Spor Toto'nun başıydı. Hepimizin onun önemli varlıkları olduğunu anlamamız çok uzun sürmedi. Yasanın ihlal edildiğini iddia edemem, çünkü kanıtlanması gerekir. Ancak DPS'ye yakın kişilerin nakit akışlarının gittiği yerlerde kilit pozisyonlar aldığı açıktı. Daha sonra Irena Krasteva mal varlığının çoğunu oğluna devretti.

Zirve, Peevski'nin skandal bir şekilde Devlet Ulusal Güvenlik Ajansı'nın (DANS) başına getirildiği ve bardağın taşması nedeniyle insanların sokaklara döküldüğü Oresharski'nin hükümetiydi. 2013'te Bulgaristan'daki en iyi ve en temiz protestolardan o dönemde yapıldı. O zaman bile, HÖH içinde partinin iki kişi tarafından yönetildiği konuşuluyordu: Doğan ve Peevski.

Türk ve Pomak azınlıkların temsilcileri yıllardır HÖH dışında ne denli siyasi arayış içine girdiler? Gözlemleriniz nelerdir?

Değişikliklerin başlangıcından, bu yana geçen 35 yıl boyunca, Bulgaristan'daki azınlıkların siyasi olarak ayrılmasıyla sürdürülebilir ve etkili bir siyasi temsilin sağlanamayacağına her zaman inandım. Azınlıkların ulusal partilerdeki yerlerini, parti programları ve politikalarının yanı sıra partilerin yönetim organlarında, devlet organlarında ve kamu idarelerinde kilit pozisyonları kişisel olarak işgal ederek bulmaları gerektiğine inandım.

Da Bg'nin ve ardından DB'nin ortaya çıkmasıyla, sivil bir ulus görüşüne dayanan, bu etnik olarak bütünleşmiş gücün entegre olacağına inandım. O dönemde Türklerin ve Pomakların daha bağımsız olan kısmı, "Evet, Bulgaristan" ve "Demokratik Bulgaristan" ile temsil edilerek siyasi hayata katılmak istediklerine dair birçok sinyal verdiler, bunların bir kısmı benimle danıştı. İyi tanıdığımız insanlara aracılık ettim. Bunların arasında Hristo Ivanov da vardı.

Ne yazık ki, "Demokratik Bulgaristan" da sağır kaldılar ve bu fırsatlardan yararlanamadılar. "Demokratik Bulgaristan" liderliği tarafından yapılması gerekenler çok basitti. Şunu söylemelidiler: "Müslüman kardeşlerimiz, çıkarlarımız ortaktır. Emeğimizi çalanlara karşı el ele verelim ve birlikte mücadele edelim. Sizlerin ve bizim emeğimiz ortak olmalı. Biz biriz."

Ancak, bu söylenmedi. Sonuçlar seçimde görülecek. Bunun yerine, şu gibi cevapları dinledim: " Bizimle çalışmak isteyen herkesle çalışmaya hazırız!" Aslında, onlara giden bazı Müslüman kardeşlerimiz daha sonra ortadan kayboldular, kişiliksizleştiler. "Değişime Devam Etmek" ortaya çıktığında, onlar aracılığıyla Müslümanları temsil etmenin bir yolunu aramaya çalıştım.

Bütün bunlar yine engellere çarptı. Sonuç olarak, geniş Türk ve Pomak çevreleri arasında, şimdi özellikle belirgin olan PP-DB ile ilgili hayal kırıklığı yaşandı. Azınlık gruplarının entegre edilememesi, Bulgaristan'daki demokratik partiler için geleneksel bir siyasi sorundur.

PP-DB ile başlamaz?

Açıklamanız için teşekkür ederiz. Değişikliklerden sonraki ilk haftalarda SDS, komünist rejimin şiddetli baskısından çıkan ve haklarını geri kazanma süreci yaşayan Müslümanlarla ortak bir dil bulma konusunda çok aktifti. Ancak, çok geçmeden SDS liderliği, seçmenlerinin milliyetçi tutumları olan kısmını iteceğinden korktuğu için yüzünü onlardan uzaklaştırdı. Bir de SDS'nin en tepesinde milliyetçi düşünen insanlar olduğu ortaya çıktı. Sonra DPS geldi ve SDS'de, sanki rahatlamış gibi, zaten bir Müslüman partisi var, artık bize hitap etmeyecekler düşüncesi hakim oldu.

Bu geçen 35 yıl zarfında, Türk ve Pomak arkadaşlarımla görüştüğümde, aynı soruları duyuyorum: "Sizin önerdikleriniz bizim için ne yapıyor? Bizim sorunlarımızı görmeyenleri neden desteklememizi istiyorsunuz?" Son zamanlarda, birçok Türk ve Pomak'ın HÖH etrafında konsolidasyonu oldu. Özellikle yoksul köy ve kasabalarda her gün yaşam ve sosyal sorunlarla karşı karşıya kalan demokratik partiler, yakın zamana kadar HÖH'den uzaklaşmış olanların çoğu, geri dönüp hareketin etrafında birleşmekten başka bir yol bulamıyor. Buna katkıda bulunan bir diğer unsur da, özellikle yoksul küçük belediyelerde halkın HÖH'ün yerel sorunları bilmesini ve bunları çözmek için çaba göstermesini ummasıdır. Bu belediyelerde su temini, kanalizasyon ve en temel yaşam koşulları ile ilgili günlük sorunlar var.

Kuruluşundan bu yana DPS'nin gelişimine ve metamorfozlarına tanık oldunuz. Hareketin şu anki ekonomik gücünü nasıl görüyorsunuz?

DPS, Bulgaristan'da oligarşik bir partinin en sembolik örneğidir. Büyük bir oligarşik sermayenin çıkarlarını, çoğunlukla yoksul seçmenlerinin oylarını kullanarak ifade ediyor. Bu güne kadar güç kazanmak ve para kazanmak arasındaki bağlantılara içeriden aşina değilim, ancak bana öyle geliyor ki DPS'nin ekonomik gücünden bahsetmek biraz abes kaçıyor.

Açık olan şu ki, son yıllarda ülkemizdeki farklı oligarşik klanlar arasındaki mücadele yoğunlaştı ve bu mücadele siyasi hayatı istikrarsızlaştırdı. DPS'nin bu mücadelede aktif olarak yer aldığı açıktır ve burada Multigroup okulundan geçen, Magnitsky listesinde yer alan ve mali işleri hareketin eş başkanı olarak faaliyetleriyle iç içe geçmiş büyük bir oligark olan Delyan Peevski'nin adı ön plandadır.

Peevski'nin HÖH Eş Genel Başkanı seçilmesi Türk toplumunda nasıl kabul gördü?

Sanırım, Doğan kapsamlı bir analiz yaptı ve Bulgaristan'daki Türklerin önemli bir kısmının, partinin operasyonel liderliğinin tamamen Peevski tarafından devralınması durumunda ortaya çıkacak olan hoşnutsuzluğunu dikkate aldı. Peevski'nin yükselişi Türkiye'deki göçmenlerin çoğu tarafından pek iyi karşılanmadı ve bazı örgütleri bunu açıkça ortaya koydu. Önemli bir argüman, siyasete bir iş olarak ve partiye bir şirket olarak bakabilen bir kişiye çok fazla güç vermenin büyük bir risk taşıdığıdır. Belki de, bu tür argümanlar, Cevdet Çakırov'u eş başkan olarak yükseltmek için ağır bastı. Çünkü partiyi ve seçmeni elinde tutan büyük bir güçtür. Paranın gücünü bir dereceye kadar dengeler. Böylece Doğan, dengeyi kurarak, gerektiğinde Peevski'ye karşı çıkmasını sağlayacak parti içindeki pozisyonlarını koruyor. Bu güç yapısının ne ölçüde sürdürülebilir olduğu henüz belli değil.

Türkiye'nin, kendisi de Peevski'nin yükselişini ketum bir şekilde karşıladı. Dediğim gibi, yürüttüğü eski politikalarına geri döndü. Bu, daha önce Osmanlı İmparatorluğu'nun bir parçası olan topraklarda ortaya çıkan ve Müslüman nüfusu doğrudan etkileyen ülkelerde güçlü bir Türk etkisi kurmak isteyen Davutoğlu'nun aktif politikası değil.

Dolayısıyla, bence Ankara'nın DPS ile ilişkileri bozmaya niyeti yok.

Peevski'yi sevip sevmediği ise şimdilik bahsetmeyeceği başka bir diğer konu...

Dimitır İ. Ganev,

Клуб "Z"

Bugün, 19 Mayıs Cebel Bayramı'nı kutladık.

19 Mayıs 1989 yılında, Cebel halkı, beş yıl (1984- 1989) süren suskunluktan sonra, Gorbaçov'in yeni bir açılım ve "halkın sesini duy ve izin ver" ( glastnost ve perestroyka) politikasından yüz bularak, insan hakları ve özgürlükleri aramak için barışçıl bir gösteriye çıkmıştı.

Komünist rejim karşıtı, bu ilk protesto yürüyüşü, derhal kaba kutvetle bastırılmış olsa da, sadece birkaç gün içerisinde bütün ülke çapına yayıldı ve böylece rejimin yıkılmasına kadar gidildi...

Totaliter rejim düştükten sonra, 19 Mayıs tarihi, bu sebepten dolayı Cebel Bayramı olarak ilan edildi.

Şahsen ben, 19 Mayıs 1989 yılındaki ayaklanmayı bütün ayrıntıları ile biliyorum.

Lakin, bu ayrıntıları şimdilerde Cebel'i yönetenler, yakın tarihimizden ilgilenen araştırmacı arademisyen gruplar davet edip, bilimsel sempozyumlar sayesinde aydınlatılmasını arzu etmiyorlar, ya da bu onların işine gelmiyor, ya da kirli hesaplarına uygun görülmüyor...

Geçmiş yıllarda, yerel yönetime, bunu on defa teklif ettim; ama kabul ettiremedim.

Geçmiş yönetimler, en azından bizim gibi siyasi mahkumları, bahsettiğim kutlamalar esnasında protokol kürsüsüne davet ediyordular, her ne kadar söz alıp nutuklarımızdan çekinselerde.

Şimdikiler ise bizleri protokole bile davet etmiyorlar ve çıkarmıyorlar...

Birçoğu yetmiş yaşını aşmış siyasi mahkumlarımız ve Belene gazilerimiz, kalabalığın arasında dimdik ayakta durmaya mecbur bırakılıyorlar.

Ne arayan, ne ilgilenen, ne soranımız oluyor...

Benim iğrenç kişiler olarak tanımladığım mevcut siyasiler, siyasi mahkümlarımızın ve gazilerimizin isimlerini kullanarak, hiç utanmadan kendilerinden kahramanarımız diye söz ediyorlar.

Evet, spor müsabakaları, müzik gösterileri, yeme içmeler, alış verişler, her bayramda olağan şeylerdir. Olacaktır ve olmalıdır.

Lakin, o tarihi günlerin önem ve tarihsel gerçeklerini bir bilimsel şölende ( sempozyumda ), akademisyenlerin dilinde anlatması gerekiyor.

Yine hala hayatta olan gerçek kahramanlarımızı, bizim halkımız, gençlerimiz ve çocuklarımız, yakından görmeli ve onları canlı olarak dinlemeli; çünkü dava adamlarımızın mücadelesini ve eylemini, her kesimin temsilcileri sadece bu şekilde öğrenebilirler.

Sahiden, her 19 Mayıs'ta, bizler neden Cebel'e gidiyoruz?

Benim paylaştığım fikirler ve dillendirdiğim açık teklifim, yaşanan bütün acıların ve trajedinin bir daha tekrar etmeyeceğinin teminatıdır diye düşünmekteyim.

Sayın Prof. Dr. Ayşe Kayapınar, sağ ve hoş olursak, seneye buyurun ve Cebel'de bizim misafirimiz olunuz.

Aslında Balkanlar'da bilim ve kural dışı, antidemokratik iğrenç siyaset örneklerini her yerde görebilmekteyiz.

Beni bağışlayınız, hem uzattım ve hem de, belki de, ilgi alanınıza girmeyen konularla sizleri meşgul ettim.

Ramazan AYYILDIZ

Fotoğraflar: Misyon Gazetesi arşivinden

Sizlere, bu fotoğrafla ilgili bazı düşünce ve görüşlerimi aktaracağım, umarım gazetenizde, bu mektubuma yer bulursunuz; çünkü Kırcaali'deki bütün gazeteler, rejime ve iktidara aykırı sayılacak bütün tepkileri derhal sümen altı ediyorlar.

Bilindiği gibi, Paskalya ve Aziz George Bayramları (Великден, Гергьовден ), katı birer Hristiyan gelenekleridir ve bizler gibi dinine tapan Müslümanlarla herhangi bir bağlantıları bulunmuyor.

Söz konusu ettiğim fotoğrafta ise Karagözlerli ( Черноочене ) bir sınıfın öğrencilerin tümü Velikden ve Gergövden yumurtası boyamaya mecbur bırakılmışlardı.

Halbuki, Hristiyanların en yaygın Aziz George geleneklerinden biri, "Kutsal Perşembe" günü yumurtalarının boyanmasıdır.

Bu yumurtalar, Mesih'in vücudunun ve kanının sembolü olarak ekmek ve şarabı dünyayı günahın esaretinden kurtarmak için kurban edilmeye hazır olarak sunduğu "Son Akşam Yemeği" günü olan Kutsal Perşembe günü boyanır. Geleneğe göre yumurta, hava geçirmez kabuğu ve içinde yaşamı saklamasıyla Hz. İsa'nın mezardan çıkıp dirilişini sembolize eder.

Son yıllarda yumurtalar farklı renklere boyanıyor olsalar da geleneğe göre kırmızıya boyanmalıdır. Hristiyan geleneği, doğurganlığın sembolü ve yeni bir yaşam döngüsünün başlangıcı olan yumurtaların kırmızıya boyanmasını ister, çünkü bunlar İsa'nın Kanını sembolize eder.

Yumurtaların neden kırmızıya boyandığı konusunda üç kadının ismi geçmekte: Meryem Ana, Magdalalı Meryem (Yeni Ahit'e göre Hz. İsa'nın takipçilerinden, Markos ve Yuhanna İncillerine göre, öldükten ve gömüldükten sonra dirilen İsa'yı ilk gören kişi) ve şüpheci anonim bir kadın.

Allah aşkına, sizler hangi Meryem Ana'dan, hangi İsa'nın kanından bahsediyorsunuz?

Fotoğraftaki çocukların tümü birer Müslüman evladı olduklarına göre, "Müslüman mısın?" diye sorulduğunda, acaba "Elhamdülillah, ben bir Müslümanım!" diye cevap verebiliyorlar mı?

Ya Müslümanım demenin manası nedir?

Allah'ı bir bilmek, Kur'an-ı Kerim'i ve Muhammed Aleyhisselam'ı tasdik etmektir...

Şerife Mustafova,

Kırcaali

Türk-Bulgar Edebiyat Kulübü Başkanı ve Nöbettepe Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Kadriye Cesur, etkinliklerin Plovdiv Milli Kütüphane'de Yuvarlak Masa Oturumu ile başladığını ve açılış konuşmasının Türkiye Cumhuriyeti Plovdiv Başkonsolosu Korhan Küngerü tarafından yapıldığını paylaştı.

Bulgaristan'ın farklı üniversitelerinde görevli olan Edebiyat ve Dil ve Sanat Tarihi hocaları bildirileriyle oturumda hazır bulundular.

“Prof. Dr. Evdokiya Borisova'nın moderatörlüğünde ilerleyen oturumda, Doç. Dr. Yordanka Bibina, Orhun Yazıtları'ndan günümüz Türk alfabesine kadar, Türkçemizin gelişimini, tarih boyunca Türkler tarafından kullanılan tüm alfabeleri etraflıca tanıttı,” diyen Kadriye Cesur, böylece izleyicilerin Türk yazısı hakkında çok geniş bir yelpazede bilgiye ulaştıklarını vurguladı.

Oturumun diğer bir katılımcısı olan Doç. Maya Gorçeva ise Akdeniz Havzasında denizciler tarafından ortak kullanılan ve aralarındaki iletişimi sağlayan denizcilik terimlerini tanıttı.

Dr. Aziz Taş ise sunumunda Arap alfabesinin ortaya çıkışını, inkişafını ve İslam uygarlığının yükselişini nasıl etkilediğini ele aldı.

Ressam Antoniya Duende Glagolitik Alfabenin kat ettiği yolu ve ressam olarak kişisel yaratıcılığındaki rolünü paylaştı.

Sanat tarihçisi Prof. Spartak Paskalevski bildirisinde Uzak Doğu, Balkanlar ve Akdeniz coğrafyası diyaloğunda dil ve iletişim aracı olarak sanatın etkin fonksiyonlarını sundu.

Plovdiv Tanınmayanlar Derneğinin hazırladığı ve Doç. Zoya Mikova'nın kuratörlüğünde sergilenen etnik fotoğraf eserleri sergilendi.

Kadriye Cesur, 21 Şubat Dünya Ana Dili Günü'nde Belediye binasının muhtelif alanlarında çeşitli yazı atölyeleri, yazı köşeleri kurulduğunu ve Hüsn-i Hat, Japon Shodo'su, Kiril ve Latin alfabelerinin kaligrafik örneklerinin ve aynı zamanda Ebru sanatının da uygulamalı sergilendiğini paylaştı.Atölye çalışmalarına çok büyük bir ilgi ve katılım olduğunu söyleyen Kadriye Cesur, “eş zamanlı olarak sahne alanına 20'in üzerinde farklı etnik grup ve milletlerden temsilciler çıktı ve bu yılki mottomuzu kendi dilleriyle yazarak, seslendirdiler” dedi.

Doç. Dr. Harun Bekir “Ana Dili Haftası” başlığı altında gerçekleştirmiş olduğumuz söyleşilerden biri de Plovdiv “Paisiy Hilendarski Üniversitesi”, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde öğretim üyesi Doç. Dr. Harun Bekir ile oldu.

Kendisiyle Ana Dilininin önemine vurgu yaparak, hem okullarda hem de üniversitede Türkçeye olan ilgiyi konuştuk. Üniversitede Türkçe dersleri veren, Türkçe öğretmenler yetiştiren Doç. Dr. Harun Bekir, bundan 5-10 yıl önce bölüme büyük rağbet olduğunu paylaştı, ancak şimdi nüfusun azalmasıyla, her bölümde olduğu gibi Türkçe bölümünde okuyan üniversite öğrencilerinin de sayısının azaldığını belirtti. “Türkçemizin Bulgaristan'da öğretilmesi, okutulması, yaşatılması çok önemli!” diyen Harun Bekir, tarih boyunca ülkemizde Türkçe'nin ana dili olarak okutulmasının farklı aşamalardan geçtiğini belirterek, “90'lı yıllarda 100 000'lere ulaşan öğrenci sayısı günümüzde 3 000'lerde” sözleriyle günümüzde okullarda Türkçe okuyanların sayısında ciddi anlamda azalma olduğunu vurguladı.

Üniversite eğitim görevlisine göre, bu eğilimin nedenleri bir yandan yıllar boyunca yaşanan göç ve azalan nüfus, diğer yandan da her okulda Türkçe'nin seçmeli ders olarak sunulmaması ve ebeveynlerin iki dillilik konusunda çok bilinçli davranmadıklarını belirtti.

Bulgaristan Ulusal Radyosu

Yazı: Bedriye Haliz

Bir grup köy sakini, "Melek Mızrak Subaşı, Deliorman seninle gurur duyuyor. Başarılar!" yazılı ilginç bir pankartın önünde fotoğraf çektirip Bilecik'e gönderdiler.

Mithat Cesur,

Razgrad

---------------------------------------

1958 yılından öncesi, köyümüze henüz tarım kooperatifi kurulmamıştı.

Herkes, kendi tarlasını ekip biçiyor, ailesinin geçimini bu şekilde sağlamaya çalışıyordu.

O yıllarda, çiftçinin ürettiği buğdayın yarısını devlet vergi olarak alıyor, çiftçinin elinde ne kalırsa, ondan kış hazırlıkları yapılıyordu.

Her son baharda ailenin nüfusuna göre, kışı geçirmek için un öğürtülüyordu.

1957 yılının sonbaharı gelmiş, köy halkı kış hazırlıklarına başlamış; fakat yaz çok kurak geçtiği için köyümüzün Damderesi mevkiinde değirmenleri çalıştıracak kadar su yoktur.

Hal böyle olunca,köy halkı un öğürtmek için ya Pirece ya Bekçi köyüne gidiyordu; çünkü bu iki köyde de motorlu değirmen vardı.

Köyümüzden iki komşu aile değirmene gitmek için karar alırlar ve Bekçi köyü değirmenini tercih ederler.

Bu iki komşu Ömer Macaroğlu ( Pateş) ve Ahmet Dayıpoğlu'dur. İki komşu, aralık ayının güneşli bir gününde, Bekçi köyünün yolunu tutarlar.

Öğle vakti değirmene varırlar;ama büyük müşteri kalabalığı vardır. Onlar da kuyruğa girer; fakat kendilerine sıranın gelmesi için tam iki gün beklerler ve nihayet buğdaylarını öğütürler.

Sabahın erken saatlerinde, unları hazır olur ve dolu çuvalları arabalara taşımakta birbirine yardım ederler ve sabahın geç saatlerinde, köye doğru hareket ederler.

Değirmenden ayrıldıktan kısa bir süre sonra, tek tük kar atıştırmaya başlar ve az bir zamanda çevreleri bembeyaz bir örtüye kaplanır.

İki arkadaş, "İnşallah, çok yağmaz!" diyerek kendilerini teselli etmeye çalışırlar; fakat kar yağışı gittikçe hızını arttırır, sert esen bora fırtına önlerini görmelerine engel olmaya başlar.

Durulca deresini geçtiklerinde, kar, olanca gücüyle dökülmeye devam ediyor ve diz boyuna yaklaşıyor. Öküzler arabaları çekmekte zorlanmaya başlıyorlar.

Büyüktepe ormanı ortalarına geldiklerinde, kar iyice derinleşiyor ve arabaları orada bırakmak zorunda kalıyorlar. Öküzleri salıp onların izlerinden yola devam ediyorlar.

Karabağlık semtine geldiklerinde, soğuk ve yağışlı kış korkutucu bir hale geliyor, bir yandan da hava kararmaya başlıyor.

Bu durumu gören Ahmet aga, Ömer agaya dönerek, "Biz. bu dolambaçlı yoldan gidersek köye varamayız. Gel şu kestirmeden Çukurtarla doruğunu aşalım ve belki köye daha kolay ulaşabiliriz!" demiş olsa da, Ömer aga, onun bu teklifine uymaz.

"Sen git kestirmedeni ben öküzlerimi bırakamam!" der ve öküzün kuyruğuna tutunarak yola devam eder.

Ahmet aga, Ömer'i ikna edemeyince, tek başına kestirmeden yola devam eder ve düşe kalka, derin kara bata çıka, yatsı ezanında evine ulaşır.

Onun ilk işi, Ömer aganın ailesine haber göndermek olur, kendisinin yolda olduğunu ve gidip karşılanması gerektiğini söyler.

Ömer aganın ailesi, hemen yakınlarına haber verir ve yardım talep ederler.

Yakınlarından Hüseyin Ömer, Mehmet Kadir, Muhammet Murat, Muharrem Selim ve Cemal Keleş, kışlık yağmurluklarını giyinirler ve cep fenerlerini alarak hiç zaman kaybetmeden o fırtınalı soğuk gecede Ballıca istikametine doğru yola çıkarlar.

Ömer agayı, köye iki kilometre uzakta, yolun kenarında bir ağacın gövdesine arkasını dayamış, ölümle kalım arasında varıp gelirken imdadına yetişirler.

Soğukta donmak üzere olan adamı, sırtına alıp, yağmurluğun eteklerini arkadan üzerine çekip, sıra ile taşıyarak evine getirirler.

Kış gününde, herkes evinde kapalı olduğu için, bundan diğer komşuların haberi olmaz.

Yoğun kar yağışı, bazı yerlerde iki metreyi bulmuştu, köşeyi bucağı doldurduktan sonra sabaha karşı durmuştu.

Sabah olunca herkes yol açma derdine düşmüştü. Ben de avlu içinde babama yardım ediyordum.

Bir ara köyün kehyası Keleş Ahmet dayı bir duyuru yayınlamaya başladı.

"Herkes kürekleri alsın ve alana çıksın, Ballıca yolu açılacak. Pateş Ömer aganın ve Dayıp Ahmet aganın öküzleri yolda kalmışlar, onlar eve getirilecekler." diye seslendi.

Babam, "Sen yavaş yavaş devam et oğlum, ben gideyim" dedi.

Ben ise "Baba, ben de gitmek istiyorum, ne olmuş ne gitmiş görmek istiyorum." deyince, "Hadi gel o zaman!" dedi.

Kürekler zaten elimizdeydi, alana çıktığımızda öküzleri bindirmek için iki kızak hazırlanmıştı; fakat koşulu hayvan filan yoktu.

Ömer aganın öküzlerinin yerini, o gece onu getirenler biliyordu; fakat Ahmet aganın öküzlerinin yerini, Ömer agadan başka bilen yoktu, kendisine sormaya gittiklerinde, zor da olsa biri ilerde,diğeri de geride olduğu anlaşılmıştı.

Bu gelen haberden sonra işe koyulduk, ileriden yol açılıyor, geriden kızaklar kalabalık tarafından kimi çekiliyor, kimi itiliyor, olay yerine bir an önce ulaşılmaya çalışılıyordu.

Bir ara ileriden dana sesi geldi, orayı vardığımızda acı ve üzücü olayı gördük. Ömer aganın da dediği gibi, genç dana, öküzlerden 30 adım kadar ileriden gidiyormuş, önündeki çalıların üzeri dümdüz kar olduğundan ve yolun darlığından yoldan çıkmış ve çalıların arasına düşmüştü. Bu esnasında dananın sol gözüne uzun bir dikme saplanmış ve acı çeke çeke can vermişti.

Ben, bu acı olaya çok üzülmüştüm, üzerinden 67 yıl geçmesine rağmen, hala gözümün önünden gitmemektedir.

Ömer aganın öküzlerine gelince, yanlarına vardığımızda sadece boynuz uçları görünüyordu, üzerlerindeki kalın kar tabakası temizlendi, yarı ölü yarı diri bir şekilde kızaklara bindirilip köye götürüldüler.

Ahmet aganın diğer öküzü, daha gerilerde bir siper yere sığınmış, orada ayakta olarak bulunmuştu.

Bu acı kış felaketini, Ahmet aga, daha tez atlatmıştı.

Ömer aga ise çok acılar çekti, iki elinin soğuktan donan parmakları döküldü...

Mehmet Uzun

Kahpece sürgün edilmiştim ve demir parmakların arkasında bana eziyet ediyorlardı.

Bir gün küçük kızlarımdan bir mektup aldım.

Sevgili babamız, bütün diğer çocuklar gibi, bizler de yaklaşan Yeni Yıl gecesini, analı ve babalı kutlamak istiyoruz. Sabırsızlıkla, senin evine dönmeni bekliyoruz, diye yazıyorlardı. Zarfın için bir de fotoğraf eklemiştiler...

Ben de bütün çaresiz halimle oturdum ve Burgaz valiliği aracılığı ile Aytos belediye başkanına bir mektup gönderdim. Bunu biraz da hırsımdan ve inadımdan yapıyordum...

Bu mektubumda, resmi yetkililerden çocuklarıma bizzat Yeni Yıl armağanı göndermelerini rica ediyordum; çünkü Polonya, Çekya veya Macaristan gibi ülkelerde, babaları tutuklu olanlara, resmi görevlilerin hediye gönderdiklerini duymuştum.

Benim çocuklarımın yanında da şu an babaları olmadığını hatırlatmakta hiç bir abes görmedim.

Gönderdiğim mektup, kısa zamanda gereken yerlere ulaşmıştı ve dört belediye çalışanı evimi ziyaret etmek için görevlendirilmişler; fakat aileme ulaştıklarında şunları söylemişlerdi:

" Sizin kızlarınıza hediye vermeyeceğiz; çünkü onlar bunu hak etmiyorlar, ayrıca onlar başka devletlerin çocuklarına benzemezler..."

Bir sözle, çocuklarımı sevindirmek için değil, onları ve ailemi daha fazla üzmek ve acı çektirmek için evimi ziyaret etmişlerdi.

Allah'a şükürler olsun ki, artık yıllardır ana vatanımızda özgürlüğü tadını çıkarmaktayız.

Boyacıköy'ün (Bagra) güneybatısında yer alan Kazlar (Kayabaşı) Tepesi'nin doğu yamacında bulunan İnkaya çevresinin bir Çingene kızının ruhu tarafından sahiplendiği iddia edilmektedir. Bununla ilgili yürekleri sızlatan bir efsane anlatılmaktadır. Rivayete göre, bu olay, geçen yüzyılın 80'li yıllarında yaşanmıştır.

Kırcaali şehrinin Çingene Mahallesi'nde / Çamsırtı Mahallesi (Borovets) 12-13 yaşlarında, çok uzun siyah saçlı, güzel bir Çingene kızı yaşarmış.

Başviran (Yavorovo) köyü yöresinden bir delikanlıyla birbirlerini sevmişler. Bir gün Çingene kızının annesi düğüne gitmiş ve kız evde yalnız kalmış. Aynı gün bir arkadaşıyla birlikte gelen yavuklusu, evlenmek üzere kızı evden çıkarmış.

Durbalıköy (Tsarevets) köyünden geçerek Göllü ( Dolna Blenika ) köyüne varmışlar. Bu küçük köyde akşamın olması için biraz vakit geçirmişler, saati filan sormuşlar.

Akşam olunca, delikanlının arkadaşı Çingene kızına göz koyup arkadaşına: “Ya onu ya beni seçersin!”, diyerek açıkça kötü niyetini belli etmiş.

Kızın yavuklusu ise yavaş biri olduğundan, kendisinde güç bulup yavuklusuna sahip çıkamamış.

Çingene kızına Kazlar Tepesi'ni Gullâ Tepesi (Maslar Tepesi) diye tanıtarak oraya götürmüşler. İki arkadaş burada kıza tecavüz etmişler.

Gece yarısı saat 23-24 sularında, kızın memesini keserek, çok büyük eziyet ederek öldürmüşler.

Çingene kızı can verirken çok acı çekmiş, bağırmış, inlemiş, sızlamış; fakat hiçbir yerden kendisine yardım eli uzatılmamış. Katiller, kızın biçimsizleştirilmiş cansız bedenini kuytu bir yere gizlemişler.

Ertesi gün, Kayabaşı (Skalna Glava) köyünden bir çoban, kızın cesedini bulmuş ve Kayabaşılılar onu kızını arayan annesine teslim etmişler.

İşte, bugün de hâlâ her gece yarısı Çingene kızının kanının akıtıldığı yerde, can çekişirken çıkardığı inleme seslerini duymak mümkündür. Ayrıca ruhunun beden şeklinde bazı kimselere göründüğü rivayet edilmektedir...

Deli Kadir'i İşleten Adam

Kırcaali ilçesine bağlı Tilkiler (Lisitsite) köyünde ün salan Deli Kadir, Kırcaali'den Delço ve İvanyo'yu da yanına alıp Boyacıköy'e (Bagra) gelmişler. Onlar, Şaban adında birinin Kırcaali'den birisine olan para borcunu almak için köye uğramışlar.

Misafirler köy odasına alınınca, Şaban'ın kardeşi olan Ferad ile görüşmüşler ve kendisinden ağabeyini çağırmasını istemişler.

Aynı anda yağmur yağarmış. Şaban, odanın kapısı karşısından çetecilere: “Ne var? Ne oldu? Ne istiyorsunuz? Benimle ne derdiniz var?” diye bağırmış.

Deli Kadir ve adamları: “İçeri gel de öyle söyleyeceğiz!” diye seslenmişler. Şaban, elinde mavzeriyle: “Ben yağmurun altında ıslanırken siz içerdesiniz, ama ne istediğinizi söylemezseniz, asla içeri girmeyeceğim!” diye diklenmiş. Adamlar, böylece Şaban'dan hiçbir para alamayacaklarını anlayınca köyden uzaklaşmışlar...

Birkaç gün sonra, geceleyin saat bir sularında eve baskın yapıp Şaban'ı öldürmek istemişler. Adamları kapıda yine Ferad karşılamış. Deli Kadir ve adamları, Ferad'dan yine ağabeyi Şaban'ı çağırmasını isteyip, eğer dışarı çıkmazsa, bu defa kendisini öldüreceklerini söyleyerek tehdit etmişler.

Daha sonra bir silah sesi duyulmuş. Ferad, korkusundan titreyerek, evin bir köşesine gizlenmiş. Anne ve babaları ağlamaya başlamışlar ve: “Vay, bizim oğul gidiyor!” diye inliyorlarmış.

Silah sesleri dinince adamlar ortadan kaybolmuşlar ve Şaban ortaya çıkmış. Bu defa Ferad'a: “Ne oldu? Neden bu kadar korktunuz?” diye sormuş. Ferad: “Silah sesi duyduk. Hepimiz ölebilirdik”, diye cevap vermiş. Şaban ise: “Bubam oğul (babamoğlu), silah eden bendim. İnsanlar da gittiler”, diye açıklamış...

Efsaneleri kaleme alan: Resmiye Mümün

Not: Bu efsanede adı geçen Bozoğulları sülâlesinden Ferad, müellifin dedesi, Şaban ise dedesinin kardeşidir.

Efsaneler, Resmiye Mümün'ün “Kostino Köyü ( Kemikler ) ve Yöresinin Toponimisi“ adlı toponimik araştırma kitabında yer almaktadır.

Son yıllarda Bulgaristan vatandaşlığı elde etmek, vize almak, pasaport çıkarmak ve vesaire durumlar gündemin ve sanal alemin baş köşesine oturmuş durumda. Bir çok kişi, bilgi edinmek için çabalıyor ve bir hayli resmi kuruma başvurmaya mecbur kalıyor. İleride, bu yeni köşemizde bizler de okuyucumuzu, benzer konularda doyurucu bir şekilde aydınlatmaya çalışacağız.

Gerektiğinde konsolosluk ve bakanlık yetkililerine başvuracağız. Bu konulara hakim tecrübeli danışmanlar angaje edip sizleri bilgilendireceğiz. Sizleri ilgilendiren bütün konuları ve sorunları rahatlıkla bizimle paylaşabilirsiniz, şikayet ve temennilerinizi de iletebilirsiniz.

İşte sosyal medyadan değerlediğimiz bazı aydınlatıcı soru ve cevaplar:

Soru ( Nuri Sait Yontan)

- Bulgaristan vatandaşlığı için ( çifte vatandaşlık) müracaat edeceğim. Güvenilir bir aracı şirket arıyorum.

Cevap ( Ahmet Çetiner )

- Türkiye'de ikâmetinize yakın, Bulgaristan'da ikâmet olunacağı şehirde ofisi ve ekibi olan, yaptığı işleri referans olarak paylaşabilen, yapılacak işi teferruatlı, masrafların teferruatı ve süreci paylaşabilen makul aklınıza yatan ekibi seçmeye çalışın. Çünkü süreç uzun, masraflı ve stresli.

Soru ( Sevim Ahmetoğlu )

- Yeni doğan çocuklara vatandaşlık için mülakat gerekiyor mu? Anne vatandaş, baba değil.

Cevap ( İsmail Yılmaz )

- Hayır, direkt Bulgaristan'da belediye müracaatı ile doğum kayıt örneği ( Удостоворение за раждане ) çıkartıp pasaport alınıyor.

Bilgilendirme ( Reyhan Bayar )

- Bulgaristan İçişleri Bakanlığı, Schengen Vizesi'nde düzenlemeye gitti. Bakanlığın yayınladığı genelgeye göre, 5 Mayıs 2023 yılı itibarıyla Schengen Vizesi'ne sahip olup ilk kez Bulgaristan'a giden kişiler sınır kapılarından geri çevrilmeye başlandı.

Artık Schengen Vizesi'ne sahip olan turist ve ticari araç sürücüleri, Schengen Vizesi ile vizeyi aldıkları ülkeye giriş yaptıktan sonraki diğer seyahatinde Bulgaristan'a giriş yapabilecekler.

Siz de ilk kez Schengen Vizesi ile Bulgaristan'a giriş yapacaksanız, vizeyi aldığınız ülkeye gitmeyi ve oradan Bulgaristan'a geçmeyi unutmayın...

Cevap bekleyen bir soru ( Serdar Chivas )

Merhaba! Dedem,1952 yılı göçmeni, Türkiye'de vefat etmistir. Annem vatandaşlık alabiliyor mu?Annemin babannesi Bulgarıstan'da dogup orada ölmüş, göc sağlanmamış, eger babadan alamazsa babanneden vatandaşlık alabilir mi? Dedesinin hangi tarihte geldigini bilmiyoruz veya gelmemişte olabilir, bu konuda çok çesitli bilgiler yazıyor, kafamız bir hayli karışık. 1950 yılından sonrası kişi islemleri kendısı yapması gerekiyor diyorlar, kimisi de vefat olsa da yine de cocukları da yapabılır deniyor. 1950 yılı sonrası vatandaşlık kesin silinmistir diyenler de var, tekrar alıncak olursa, kişinin kendisi yapabilir, cocuğu yapamaz, vatandaslık alamaz diyen de var, kesin net bilgi olarak bizi aydınlatabilir misiniz...

Soru: İsim Denklik Belgesi Nedir?

Cevap ( Sofya Hukuk )

- İsim Denklik Belgesi, Türkiye'deki Nüfus Müdürlükleri'nden temin edilebilmektedir. Nüfus Müdürlüğü'nden ulaşılamadığı zaman T.C. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nden talep edilecektir. Bulgaristan vatandaşlığını geri almak isteyen göçmenlerin temin etmesi gereken evraklardan bir tanesi de İsim Denklik Belgesidir. Denklik Belgesi, Bulgaristan'dan göç eden kişilere, Bulgaristan makamları tarafından düzenlenerek verilmiş Göç Pasaportu'na ( Passeport D'emigration) dayanılarak oluşturulur ve talep edilmesi halinde göçmenlere verilir.

İsim Denklik Belgesi, kişinin Bulgaristan'daki ismi ile Türkiye'ye giriş yaptığı ismini birlikte göstererek o kişinin aynı kişi olduğunu tespit eder. Bazen nüfus müdürlükleri tarafından, kişinin daha önceki ismine dair bir bilgi kişilerin göç dosyalarında bulunamadığından, bu belge düzenlenemeyecektir. Böyle durumlarda kişinin Bulgaristan'daki doğum kaydının apostilli bir örneğinin temin edilmesi ve tercümesi yapılmış noter onaylı bir sureti ile Nüfus Müdürlüğü'ne başvurulması gerekmektedir.

Soru ( Zafer Tandoğan)

- Babam Zülkef Tandoğan, Şumnu'da doğmuş ve 1923 yılında dedem Kamil ve babaannem Meryem ile Türkiye'ye göç etmişler. Ben, 1955 İstanbul doğumlu Zafer Tandoğan olarak Bulgaristan vatandaşlığı almak istiyorum. İsim denklik belgesi çıkarmak için Ankara'ya dilekçe yazdım. Gelen cevapta kayıtların 1925 yılından sonrasını kapsadığını dolayısı ile gerekli bilgi veremeyeceklerini söylediler. Halbuki soy ağacında doğduğu yerin Şumnu, doğum yılı ve TC nosu mevcut. Bundan sonra nasıl bir işlem yapmam gerekir? "

Cevap ( Sofya Hukuk )

- Babanızın Bulgaristan doğum kaydını çıkartıp isim denkliğe yeniden başvurmanız gerek, Bulgaristan doğum kaydının çıkartılması konusunda size yardımcı olabiliriz.

Soru ( Mehmet Reşat Sivrikaya)

- Babam ve dedem, mübadelede Tırnova'dan Turkiye ye kaçmışlar. Ben, Bulgaristan vatandaşlığı alabilir miyim?

Cevap ( Sofya Hukuk )

- Sizin Bulgaristan vatandaşlığı alabilmeniz için babanızın vatandaşlığı halen korunuyor olması gerekiyor. Önce Bulgaristan'dan babanızın doğum kayıtları çıkartılmalı, Türkiye'den toplanacak diğer evraklarla birlikte Bulgaristan makamlarına başvurarak Bulgaristan vatandaşlık sorgusu yapılması gerekiyor. Daha ayrıntılı bilgi ve başvurular için avukatlarımıza ulaşabilirsiniz.

Soru ( Bünyamin )

- 1928 yılı doğumlu annem, 1938 yılında Türkiye'ye gelmiş. Razgrad doğumlu, 2009 yılında rahmetli oldu, evladı olarak benim çifte vatandaşlık hakkım var mı?

Cevap ( Sofya Hukuk )

- Sizin, annenizden dolayı Bulgaristan vatandaşlığına başvurma hakkınız var. Bunun için Türkiye'den çıkartılması gereken evraklarınızla birlikte Bulgaristan'dan çıkarılması gereken annenizin doğum kaydını toplayıp, Bulgaristan'da vatandaşlık sorgusu yapttırmanız gerekiyor. Vatandaşlık sorgusu sonucu, annenizin vatandaşlığı halen korunuyor çıkarsa sizin de Bulgaristan vatandaşlığına başvurma hakkınız olacak.

Soru ( Gülnur Mutlu )

- İsim denklik belgesi almak için başvuruda bulunacağım; fakat şöyle bir bilgi var sistemde, göç etmeden önceki isimlerin bulunması gibi bir madde bulunuyor. Eğer sistemde göç etmeden önceki ismim kayıtlı ise nüfus müdürlüğünden alabiliyorum; fakat bulunmuyorsa pasaportumu mu, yoksa doğum belgemi mi tercüme ettirmem gerekiyor...

Cevap ( Sofya Hukuk )

Göç dosyanızda önceki isminize dair bir evrak bulunamadıysa, sizden Bulgaristan Doğum Kaydınızı isteyecekler. Uygulamada isim denklik belgesini göç pasaportunuza (passeport d'emigration) göre düzenliyorlar. Göç pasaportunuz dosyanızda yoksa sizden doğum belgenizi isteyip, isim denklik belgesini ona göre düzenliyorlar.

Şimdilerde ise taş yığınlar arasında toprak diye bir şey göremezsin. Hemen bitişiğinde, pek de yüksek olmayan bir taş avlu, Üzeyir amcaların eviyle sınırları belirlerdi. Komşu evine yoldan dolanıp gittiğimi nedense hiç hatırlamıyordum. Taş duvarın üzerinden kolay geliyordu ve Yılmaz'ların bahçesine hop diye atlayıveriyordum.

Şimdi aynı yoldan geçemedim. Her yer viraneye dönüşmüştü, her yer taş yığınıydı, artık bazı evlerin temel taşlarını bile toprak gömmüştü...

Evlerinin girişinde, amcamın eşi Kamile yengeyi görüyor gibiyim. Nasılda bir şefkat ve sıcaklıkla herkesi karşılardı. Herkesi dediğimde, anılarımda çil yavruları gibi köyümüzü çoktan terk edip başka yerlerde yuva kurmuş Üzeyir amcamın kardeşlerinin yavrularını kastetmekteyim. Yani bizleri, sülalemizi.

Ben, Mahir, Nermin, Necmettin, Semra ve Mustafa Kırcaali'den, Bahar ve Nebahat Eğridere'den, her tatil denilen günde şıp diye köyümüze konuverirdik. Nasıl da geniş yürekliymiş bu kadın ki, hiç usanmadan ve yorulmadaan tümümüzün kahrını çekerdi. Sadece resmi okul tatilleri olsa yine neyse denir; ama arada bir pazarları, günübirlik de olsa Kamile yengenin ocağına damlayıverirdik...

Ayrılırken de, bir sonraki beraberliğimiz için sıkıca anlaşırdık. Aslında tüm çocuklar, Kamile yengenin evinde çok mutluyduk. Hangi aralıkta hazırladıysa, yerdeki sofranın üzerine dizilen o yemeklerin başına bizleri çağırmadan, otlamaktan dönen hayvanların yuntusunu kofalara hazırlıyordu...

Akşamları ne merakla izliyordum, otlamaktan gelen inek ve koyun sürülerini. Hepsi de, kendi evinin tokadını ve hemen arkasındaki yerini nasıl bilirdi.

“Bıçım, gel ha bıçım!” diyerek ineği sürüden ayırırken Nezahet'i görüyor gibiydim. Sütünü temizleyip, hazırladığı kofaya suyunu verip cırtlatarak ineği sağacaktı...

Bu evden ne anılarım vardı. Belki de, kendi evim hariç, köy hayatımın çoğu zamanı burada geçmişti. Öğrencilik yıllarımda da misafir olarak geldiğimde, bilhassa kış tatillerinde, burasını baba evi gibi bilirdim.

O hanayın sıcaklığı yok olmuş. Şimdi duvarları çökmüş, damın içeriği küfe kokuyordu. Dış kapının aralığından odalara baktım. İçeriye adım atmadım; çünkü sökülüp götürülmemiş kiriş ve tahtalar çürümüştü. O kayın tahtaları ki, makinelerle düzenlenmemiş, keser ve nacakla teker teker yontulmuş.

Marifetliydi Üzeyir ağanın elleri. Kendisini otururken nadir görürdük. Yetim gelmiş, bu köye ve mezarı da şimdi köyümüzde.

Babası, Balkan Savaşı şehidi olarak kimbilir hangi cephede kalmıştı. Annesi, dedem ile evlendiğinde babamla kardeşten de yakın olmuşlar. Bu köyde hayatını birlikte kazanmışlar. Sırayla dünyaya yeni kardeşleri gelmiş - Mümün, Niyazi, Bedriye ve Necati.

Evlenip, kendi çocuklarına kavuşmuş ve bu tatlı yuvayı, kendi elleriyle inşa edip hepimizi karşılamak için daima kalbini sıcak tutmuş.

En büyük oğlu Mümün aga, Mustafa'nın akranı, bugün İstanbul'da, diğeri Fikret ise Bursa'da oturuyorlar. En küçük kızı Melahat, İzmir'de, kendisine yuva kurdu. Meliha, Neziha ve Nezahet ise memleketten hiç kopmadılar. Melahat Maden, diğerleri Kırcaali'de yaşamlarını sürdürüyorlar.

Duyduğum kadarıyla, arada bir onlar da buralara uğruyorlarmış ve gayet doğal ki, kurdukları yeni ocaklarına gözleri yaş dolu dönüyorlarmış.

Onların hemen ev altında, neredeyse onlara bitişik, Osman ağalarının evi vardı. Şimdi yerinde yeller esmiş. Hiç mi, temelden çatıya kadar, sadece taşlarla örülen bir evden bir tane taş kalmaz...

Osman agayı, bıyıklarını okşarken anımsıyorum. Ne hevesle anlatıyordu Atatürk'ü. Atatürk'ün ismini ilk ondan duymuştum. Nasıl devrimler yapmış ve nasıl bir lidermiş. Osman aga, Atatürk'ü çok seviyordu ve onu anlatırken yüzünün ifadesi bambaşka oluyordu. Gözleri parlıyor, elleri hareketleniyor ve farklı bir heyecan yansıtıyordu bedenini. Belki de, benim düşüncelerimdeki Atatürkçülüğün temelleri buralara dayanıyor olabilir.

Cemine yenge ve Osman aganın harabeye dönüşmüş evine bakarken içimden gelen gülümsemeye dayanamadım.

Osman aganın bir katırı vardı. Huysuz mu huysuzdu. Bir gün Osman aganın alnına öyle bir çift tekme atmıştı ki, o iri adam çitin diğer tarafına takla atmıştı. Şimdi gülümsüyorum; ama o zaman bayağı korkmuştum. Heyecandan Cevdet ağanın evinin taş duvarlarına yamanmıştım.

Ama kendince, Osman amca, katırdan intikamı tam almıştı. Nasılda katırı sağlam bir şekilde bağlayarak, ağzında dolup taşan küfürleri çekinmeden yayarak, dört bir yanına basıyordu sopayla. Elindeki süvenle katırın sırtına sırtına acımasızca vuruyordu. Bu şiddeti, bayılasıya kadar tekrarladığında, son bir dolgun küfürle ev altına fırlattı sopayı ve alnını bir avucuyla bastırarak evinin kapısının ardından kaybolmuştu. Ertesi gün bir şiş vardı alnında ki, tüm komşuları kendilerini gülmekten alıkoyamıyordular...

Çocukları vardı - Fahri, Nazmi, Kerime, Nazlı ve Gülnas. Köyden ayrılalı bir daha hiç birini göremedim. Sadece Fahri ve Nazmi'nin Bulgaristan da yaşadıklarını duymuştum. Kerime ile Gülnas'ın Bursa'ya göç ettiklerini öğrendim. Nazlı için, maalesef, hiç bir bilgim bulunmuyor. Çeşitli bahanelerle bulunduğum bazı merasimlerde, köyü konu ettiğimizde, bu ailenin bir de ikizleri varmış - Öznur ile İlknur. Ancak onları hiç anımsayamıyorum.

Kerime ile aynı yaştaydık ve hafızam onu sadece küçük yaş çocuğu olarak biliyor. Gerçi, onu unutmam mümkün değildi. İlkokul birinci sınıftaydık. Çalışkan biriydi, annesi benimle ilgili anneme bir şikâyette bulunmuş olacak ki, sağlam bir dayak yedim. Ne için olduğunu hiç öğrenemediğim; ama şıvkan olarak bildiğimiz o incecik kızılcık sopasının vücudumdaki temastan kaynaklanan o gözlerimin önüne fırlayan rengârenk daireleri şimdi bile görüyorum. Acıdan ise hiç bahsetmiyorum...

Karşılarında Hacı Süleyman ve Şerife'nin oğlu Bayram abilerin evi vardı. Bu evin, sokaktan ayıran taş duvar temelleri arkasındaki yıkıntılarının çökmüş hali Osman'larınkine nazaran belli oluyordu. En azından burada ev varmış denilebilirdi.

Kalabalıklardı, tamı tamına Bayram abiye, eşi Nazmiye abla on çocuk vermişti. Sırasıyla isimlerini hatırlamaya çalıştım - Hayri, Hayrettin, Fahrettin, Kıymet, Nurettin, Belkıs, Binnaz, Mercan, Elmas ve Ercan. En büyükleri Hayri ile ara sıra görüşüyorduk. Bursa Yünseli'de oturuyor. Kardeşlerinin şimdi nerelerde olduklarını ondan öğrendim. Hayrettin, Bursa'nın Kurtbasan mahallesinde oturuyormuş. Fahrettin, Bulgaristan'da kalmış.

Köylerimizin erkekleri, ailelerinin geçimini tedarik etmek için genelde ülkenin iç kısımlarına giderleri. O da Yakoruda, Çerna Mesta' da çalışırken, orada bulmuş hayat arkadaşını ve oralara kök salmış. O gün bugün Çerna Mesta'da yaşıyormuş. Tüm diğer kardeşleri - Kıymet, Nurettin, Belkıs, Binnaz, Mercan, Elmas ve Ercan Bursa'daymışlar.

Aslında Hayri, köyümüz için çok şeyler anlatıyordu bana. Hatta, köyümüz İslamoğulları'nın ilk kurucularının isimlerini bile bana aktarmıştı. İlgimi de çektiği için, onların adlarını hafızama kazımıştım - Nurettin, İsa, Ferhat ve İsmail.

Ne yazık ki, daha teferruatlı hiç bir bilgi kalmamıştı aklımda. Gerçi, o da zaten sadece adlarını söylemişti. Nerelerden ve nasıl buralara gelerek yerleştikleri için bir bilgi vermişmiydi, onu da hatırlayamadım.

Komşumuz Mehmet Takan'ı anlattırdı bana, kendisi aydın kişilerden, zamanın Çiftçi Partisi mebus adayı olarak, kendisini köyümüzün mezarlık arkasında asılı bulduklarını da anlattı. Hayri, onu ağaçta asılı gördüklerinde, Cevdet'in annesi Şerife ve Ramadan'la birliktelermiş. Ağacın etrafı çizme izleriyle tepili durumdaymış. Belli ki, buraya getirilip zorbalıkla asılmıştı. Gazeteci Mehmet Takan, aynı zamanda vaktinde Kırcaali'de Türkçe çıkan "Arda" gazetesinin sahibidir.

Mezarlık demişken, orada bir de kurumuş kiraz ağacı vardı. Altında kulakları ve damakları kesilmiş, gözleri çıkarılmış, işkencelerle öldürülüp bırakılmış köyümüzün gözcü şehidi yattığını biliyordu.

Köy mezarlığının, hemen sırtın arkasından Eğridere'ye doğru dimdik bir yol iniyordu. Köylüler, genelde şehre gidip gelmek için, bu yolu kullanıyordu. Buradan Dalca'ya ulaşana dek zaten Eğridere'ye neredeyse varılmış olunuyor. Dönüş için bazen Akçakayrak veya bir doğusundaki yol da kullanılıyordu. Bilhassa komşu köylerden yoldaşlar da bulunuyorsa, hayli bir yere kadar birlikte sohbet edilerek yürümek, tabi ki, güzel oluyordu.

Kim bilir kaç defa tırmanmıştım Akçakayrak sırtından İslamoğuluları'nın yokuş yolunu. Kim bilir ne kadar, arkada kalan vadideki yoldan da geçmiştim. Orada yol kenarında, benim hiç tanımadığım dedem, bir kaynaktan su tutarak ormanın derinliklerinde bir pınar yaptırmış. Oraya geldiğimde, daima oturur ve dinlenirdim. Hiç tanıyamadığım dedemin anısına, pınarın berrak kuyusundan avuç dolusu su içerdim.

Bu ormanlığın, pınar boyundan başlayarak mezarlık yanına kadar olan arazinin dedeme ait olduğunu bilirdim; ama dönemin iktidarı, halkın önce malına el koymuş, sonra da torunlarını bu topraklardan sürmüştü...

Kendi kendimce, hangi düzenin adaletiydi, bu Allah aşkına, diye sormadan edemedim.

Bayram abilerin evlerine bitişik, kardeşleri diye bildiğim Beysim ve Süleyman oturuyorlardı, kendileri için ve hemen yanlarında olan Mehmet için de hiç bir anım yoktu.

Ancak sıradaki evde oturanları çok iyi biliyordum. Hacı Rüstem ve Şerife oğlu Cevdet ile eşi İsmigül cice diye tanıdığım, Erol, Ekrem, Sabiha ve Erdoğan'ın baba ve annelerinin yuvasıydı. Erol'un Bulgaristan'da bir yerde olduğunu duymuştum. Ekrem, İzmir'e yerleşmişti. Erdoğan ve Sabiha ise Bursa'daydılar.

Nihayet, çocukluğumda benim için çok gizemli olan bir kapının önüne geldim. Sürekli mandalla kapalı olan bir avlu içi. Bir gün nasıl bir vesileyle hatırlamıyorum; ama yüksek duvarlar arkasında gizlenen evin bahçesine girmiştim. Varlıklı bir ailenin evi olduğu gözden kaçmadı. Bu benim için gizemli olan evde Nuri Efendi ve eşi Fehime hanım beş çocuk edinmişlerdi. Köyümüzün bilinen aydın kişilerinden oluşan bu aile - Kemal, İsmet, Yüksel, Zeliha ve Müzeyyen kardeşlerden oluşuyordu. Onlarla, hele de Kara Nuri diye anımsadığım Nuri Efendi ile ilgili bir çok anılarım vardı.

Belki de, bu durum bahçelerimizin hem mahallenin en alt kısmında, hem de kaynağıç dedikleri yerde yan yana olmalarından kaynaklanıyordu. Çocuklarından Kemal, Bursa'ya göç etmiş ve orada öğretmen olarak hayatını sürdürüyordu. İsmet ise bildiğim kadarıyla, 1989 yılında Sofya'da faili meçhul bir cinayete kurban gitmişti. Yüksel, Bulgaristan'da kalmıştı. Kız kardeşleri Zeliha ve Müzeyyen için bir bilgim yok.

Hemen onlara bitişik harman diye bildiğim, düğünlerde ve bayramlarda gençlerin külhan yaktıkları ve çıldırasıya eğlendikleri alandı.

Yanı başına, Mehmet aga, yeni ev yapmıştı, burada eşi Bahriye, çocukları Gülten, Özcan ve Nurten ile beraber oturuyorlardı. Onları çok iyi biliyorum; çünkü epey yakından beraberliklerimiz var. Gülten abla, kuzenim Murat abimin eşi oldu ve İstanbul'da oturuyorlar. Özcan, birlikte de çalıştığım meslektaşımdır. Edirne'deler.

Mahallemizin en alt kısmında kalan iki evin birisinde bizim ailemiz oturuyordu. Bu evde nenem Hayriye, babam Nazif ve annem Bahriye ile biz Ulviye ablam, Seyhan ve Mustafa abim ile ben dört kardeş vardık. Aynı evden çıkan babamın kardeşleri Mümün, Niyazi ve Necattin Kırcaali'ye taşınmışlardı. Kızkardeşi Pedriye de Eğridere'ye evlenmişti.

Artık ev diye bir şey yoktu. Yıkılıp yerinde çökmüş ve çıtraklar altında yok olup gitmişti. Sadece sokak tarafındaki taş avlu, çocukluğumdan hatırladığım ve hayata yeniden yeşermiş ayva ağacını korur gibiydi. Ona bir de üzüm sarılmıştı. Sahiplerimiz bizi bırakıp gitmiş olsa da, biz seninle buradayız ve hayattayız dercesine sıkıca birbirine sarılmış, güzel meyvelerini dallarına asmış, buyurunuz bizi tadınız diyorlardı. Sanki, bana bir hoş geldin ikramıdır. Uzanıp, belki de, o altı yaşındaki çocuğu tanıyacaklar düşüncesiyle, iki ayva ile bir salkım üzümü heyecan içinde, büyük bir merakla kopardım...

Ev altındaki tarlamız çakıllık olmuştu. Nasıl olmasın ki? Her bahar, toprakların akışını koruyacak taşlarla örülen bentleri tamir eden sahipleri, asıl sahibi olan tabiat anaya çoktan bırakmıştı buraları. O da sahipleniyor ve gereğini yapıyordu...

Bize bitişik olan Tahsin abinin ve Ayşe yengenin evi, halen dimdik bir sur gibi ayakta duruyordu. Bildiğim kadarıyla o evi babam inşa etmiş ve sonradan onlara satmıştı. Hatta, hayli bir süre giriş kapıları bizim bahçeye çıkardı. Sonradan kapatılıp sokak tarafına değiştirmişlerdi. Çocukları - Ramadan, Ayşegül, Zümbül, Şerif, Şerife, Şefiye ve Sevdiye altı kardeştiler. Son olan ikizlerin doğumunu anımsıyorum. O gün, annemin onlara niçin koşarak gittiğini çok daha sonradan öğrenmiştim. İkizlerin ebeleri olmuştu...

Gönlüm, çocukken koşuşturup durduğum tüm çevreyi kolaçan etmek isterdi. Ancak zaman çok hızlı ilerlemişti.

Çocukluğumdan yeniden geri dönmeliyim...

Adnan Aladağ,

İslamoğulları Köyü

Fotoğraflarda İslamoğulları köyünden bir manzara ve Bursa'da yaşayan bazı köydeşlerim görünmekte...

Geçmiş yıllardan dolayı sararmış ve toz toplamış, koruduğum defterleri karıştırdım. Aralarında itina ile kaplanmış ilkokul yazı defteri (Тетрадка за писане) vardı.

Sayfalarındaki küçük ve büyük harflerin yazılmasını sınırlandıran üçer paralel sıraların arasında, boncuk gibi dizilmiş el yazılarım, beni acayip duygulandırdı.

Köyümü yazmışım. Her halde öğretmenimiz kompozisyon istemiş. Başlık - “2000 yılında köyüm.” Ne güzel anlatmışım her şeyi. Belki de, 1962 veya 1963 yıllarıymış.

Köyüme büyük şehirlerdeki gibi elektrik gelecekmiş. Lambalar tavanda asılı. Ocaklığın kenarındaki kandil is salgılamayacakmış ve lambanın şişesi de islenmeyecekmiş. Dalca'dan şose yapılarak köyümüze kamyon gelecekmiş. Tabii, derenin akağında Cebel'den gelen ve Kale olarak bilinen, köyümüzde de Asarcık olarak anılan tepenin altından tünelle Eğridere'ye geçecek olan tren yoluyla biraz da abartmışım... Ama ormanı bilmişim. Dikilen ağaç fidanları, Asar tepesini öyle saracakmış, artık tepede bulunan kale surlarındaki taşlar dik yamaçlardan aşarı yuvarlanmayacaklarmış...

Evet, o zincir gibi harflerle dizili ilkokul defterimdeki kompozisyonda çok şeyleri bilmişim ve doğru tahmin etmişim; fakat küçük bir ayrıntıyı tahmin edememişim.

İki bin yılına doğru, köyümün var olmayacağını hiç mi hiç öngörememişim.

***

Aladağ'ya doğru giden, köyümüzün yanı başından geçen şose yolunun yapılışını hatırlıyorum. Bu dağlardaki yolların kazma kürekle açıldığının canlı şahidiyim.

Şimdilerde dümdüz ve aklan asfalt var; ama ben o dönemleri hatırlıyorum. Nasıl akşamları işçiler paydos ettiklerinde, el arabalarını dayadıkları yere kadar mesafeyi, köy çocukları bir nefeste alırlardı. Ne meraktı o el arabalarını tangırdatarak sürmek...

Şuracıkta Raif aganın sıra sıra kirazları vardı. Olgunlaşıp toplanmaya başladıklarında, tüm köyün çocukları düşürdü kiraz yemeye. Ağzımı doldura doldura yediğim o kirazların tadı halen dilimin ucunda. Hele de çok sevdiğim o iri iri sarı kirazlar. Kırmızı olanlara kıyas daha iri ve biraz daha sert olurlardı, nedense onların tadına hiç doyamazdım. Bilhassa, sabahları o benzersiz parlak damlacıklara bürünmüş kocaman kirazların lezzeti nasıl da bambaşka oluyordu...

Gür sesiyle, bıyıklarının altından gülümseyerek, "Saldırın, çocuklar, yiyin, Raif aganızın sağlığında yiyin ki, kiraz yemedik demeyin!" diye seslenirdi komşumuz.

***

Arabayı park etmek için, dönemecin devamında uygun bir sapak gördüm. İndim ve karşı Aladağ'dan Ustura'ya doğru şöyle bir göz geçirdim. Çocukluğumda da Ballıkaya'nın ilginç şeklini daima ilgiyle seyrederdim.

Gözüme oraları uzak gelirdi, şimdi iki adım. Kulağımda, Hamitler' deki kadınların, ekili bahçelere zarar veren hayvanları kovma sesleri çınlar gibi oluyor.

Niye kızmasınlar ki? Nedense, bahçe denilen ve birkaç çapa görmüş kara parçası, taş duvarlarla korunmuş minnacık toprak alanlardan ibaretti.

Şimdi karşımda ne bahçe çitleri, ne de evler var. Harabeye dönüşmüş her yer.

Yüksekten, hemen ayaklarımın ucunda olan köyüme seyre kaldım. İçimi bir hüzün sardı.

Köyün üzerindeki, şu anda yamaçlarında bulunduğum tepeye Asarcık derlerdi. Zirve doruğunda, bizlerce bilinmeyen tarihte bir kale varmış. Temelleri halen duruyor; ama artık yıkılan taşları zirveden aşağıya yayılmış vaziyette.

Evlerimizi o taşlığa benzettim. Sadece bir şairin dediği gibi, boyunları bükülmüş bizim evlerin.

Çatılar çökmüş, duvarlar erimiş, yaban ağaçları yatak odalarını dahi istila etmiş.

Sanırsın ki, burada var olan hayat kalıntıları, geçmiş asırların en derinliklerinde kalakalmışlardı.

Fazla değil, şuradan birkaç yıl sonra geçecek olan sıradan bir yolcu olursa, bilinmeyen bir tarihlerde medeniyet varmış buralarda keşfinde bulunacaktır. Haklı da olacaktır; ama tarih bilinmeyen değil, daha dün denilecek kadar yakındı...

Daha dün gibi, çocukluk günlerimde arkadaşlarımın cıvıltısını, otlamaktan dönen hayvanların boynundaki çanlarının sesini hatırlıyorum.

Köyümün mektep yanından aşağı inerken sakinlerini anımsıyorum. Bir odadan oluşan, köy mektebi dediğimiz, hayal meyal hatırladığım o yapı, zaman içinde çok farklı amaçlar için kullanıldığını büyüklerimden dinlerdim. Erkekler namaza toplanır, çocuklara kuran okumayı öğretirlermiş. Bazen de geceye kalmış yolcular burada misafir edilirmiş. Günler olurmuş ki, köy kadınları bol bol yemekler yaparak burada doyasıya eğlenirlermiş. Bunu o zamanlarda idrak edemezdim; ancak çok sonraları öğrenecektim ki, bunlar yedi kızlar aşı şenlikleri imiş. Ben o şenliklere şahit değilim. Aklımda kalan, herhâlde, yaşlıların arasındaki sohbetlerden olacak.

Artık o mektep yok. Yağmur ve karların etkisinden temelleri dahi kaybolmuş. Aha, hemen şurada sağda, bir omzuna abadan yamalı setresini asmış otururken sanki Hayli enişteyi görüyorum. El altından hiç yok olmayan asası, kuşağında hiç sesini duyamadığım kavalı, başında rengi yok olmuş kasketi.

Zaten rahmetlinin gözleri kördü. Bir eşeği vardı ki, kendisini istediği yere götürüp getirirdi. İçeriden sanki eşi Emine cicenin peşinden sesi duyuluyordu. Kadın niye sitem etmesin ki. İki oğulları vardı - Orhan'la Ayhan, kendileri çoktan sessiz sedasız ortalıktan kaybolmuşlardı. Ev işlerinde kadıncağız sadece kızlarından bir medet umuyordu. Bu işler de hiç bitmiyordu. Kızları İsmigül, Fatmagül ve Gülbeyaz'dı. Herhalde, karı koca gülleri çok seviyormuş ki, sıra sıra doğan kızlarına hep gül demişler. Bir de Firdevs ile Resmiye adında kızları vardı. Onlar şimdilerde nerelerdedir, acaba?

Bir yerlerde Orhan'ın sözü geçti. Bursa'da şoförmüş. O an, bunu duyduğumda burnumun altından biraz gülümsemiştim. Asarcık'ın altında işçilerin bıraktıkları el arabasını ağzıyla “prrrrr” yaparak nasıl sürdüğünü anımsadım, kendisini arada bir de “biiip, biiip” korna sesleri yansıtırken hatırlıyorum. Daha o zamanlardan çizmiş kaderini de haberi yokmuş.

Hemen sokağın solunda, Cemil ve Raif kardeşlerin bitişik evleri bulunuyor. Raif ağabeyin karısı Fatma abla, bizleri hep güler yüzle ve sıcak tebessümle karşılardı. Oğlu Yılmaz'la akrandık ve birlikte çok dolaşıyor olmamızdan kaynaklanıyordu, bu durum.

Düşünüyorum da, bu köyden yedi yaşında çıkmıştım. O gün bu gün, kendisini hiç görmemiştim. Buruk bir acıyla öğrendim ki, Fransa'nın başkenti Paris'te rahmetine kavuşmuş. Kardeşi Süleyman'ı görmüştüm birkaç kez, küçükleri Şahin ise Bursa'da bir lokanta işletiyordu. Daha sonra Londra, İngiltere'de rızkını aramaya gitmiş. Naci, Ramazan, Naciye ve Necibe'nin nerelerde olduklarını hiç bilmiyorum; ama isimlerini hala çok iyi anımsıyorum.

Artık baba evi dar geliyor diye, ne merakla arka bahçedeki yeni evlerini inşa etmişlerdi. Onlar da çocuk yaşta, küçücük bedenleriyle yardımları dokunsun diye sırtlarında taş taşımışlardı.

Evlerinin altında geniş meyve bahçeleri vardı. Elması, armudu, kocaman sarı erikleriyle, çeşitli meyve ağaçları yetiştiriyorlardı büyük bir merakla.

Hele o sarı eriklere ne denilsin ki. Bir tanesi zaten doldururdu ağzımı. Sulu sulu, halen tadı dilimde desem yalan olmaz.

Elimde, çanga dediğimiz su kabı ile koşarak bahçelerinin altındaki çeşmeden su almaya gidiyordum temayül.

Bahçeleri yamaçtı ve mutlaka mevsimine uyan olgun bir ağaçtan düşen olgun bir meyve, yola yuvarlanırdı ve sanki sadece benim bükülüp almamı bekliyordu...

Şimdi o yeni evler çatısız kalmıştı ve nereden buralara dadandılarsa, fırsatçılar ve yağmacılar, binbir hayallerle inşa edilen o güzelim evleri yok olmaya mahkûm etmişlerdi.

Ta buralara kadar gelip, göç sonucunda, arkada bırakılan her şeyi söküp götürmüşlerdi. Çatıların yaslı örtü taşlarını da söküp taşımışlardı. Şimdi kim bilir nerelerde, kimlerin villasının kaldırımlarını oluşturuyorlar.

Oysa, aşırı bir zahmetle buralara arkada veya hayvan sırtında getirilen taşlar, köy evlerimizin ocak sıcaklığını nice fırtınalardan korumuştu.

O güzel kış günlerindeki çatılardan uzanan buz sarkıtlarını anımsıyorum. Güneşin altında erimeye başladıklarında yaydıkları ışıltıları şu an bile gözlerimde canlandırıyorum. Nedense, onların eriyişlerini daima baharın habercisi olarak algılıyorduk...

Raif aganın eski evi, koskoca bir asra meydan okurcasına, kale gibi dimdik ayakta duruyor. Gözlerim, çevreyi incelercesine evin bahçesinden karşı yamacı dolaştı. Asar sırtında eskiden tahta tahta bölünmüş tarlaları vardı. Orman oralarını da istila etmiş. İki denk daha fazla tütün alınsın diye, kaynaçtan su tenekelerini doldurulup bakraçlarla o daha çocuk yaşlarında gencecik bedenler ne sular taşımıştı...

Adnan Aladağ,

İslamoğulları Köyü

( Devam edecek )

Sesi dalgalanır, uçar gider karşıdaki Aşki düz'e, Göle, Alçaktepe'ye ve Deveboynu sırtına doğru.

O ses, Büyükdere'nin fısıltısına karışıp ta ovaya doğru yankılanır…

Bir de Drebak'ta inci gibi dizilen koyunların dümbelek çınlaması, Çar güne yol tutmuş, Şeytan Köprüsü
'nün soğuk sularında nefes alıyor.

Sürü, doya doya su içer ve Avanlı (Av hanlığı) düzlerine yolu tutar.

Anadan doğma gibi yüksek ardıçların gölgesi, onlar için öğlen sıcağı korucusu olur.

İkindi saatlerinde çoban ıslığı, koyun sürüsünü kaldırır.

Yürüklerin Saksağan Köyü yanından adımlayarak, ta Tilkili yaylasında nefes alırlar.

Ağaçlar, ardıç ve çamla çevrelemiş yaylayı korurlar.

Uzaktan da tırpancıların ard arda dizisi gözüküyor. “Şuit, şuit”, yılan sesi gibi birbirini izler.

Biçilmiş kocamanan ot kümeleri, sıra sıra dizilirler.

Bir de ot kokusu! Nefis, oksijen dolu!

Yatasım geliyor seyircinin içinden. Boy uzatıp otlar üstünde kol ayak gerip, havadaki pamuk bahçesi bulutları seyretmek...

Hey gidi, Cennet ortası! Hey gidi, doğanın en güzel sesi, kokusu, nefesi!

Etrafta kelebekler ve çekirgeler, büyüleyen bir müzik semfonisi çalıyorlar...

Bir ara etraf birden sus pus oluyor. “Tak-tuk, tak-tuk,” tüm yayla yankılanıyor.

Bu da, tırpancıların brusta çekiç ile körlenen tırpanları bilemektir.

Art arda çekiç sesleri, sanki birbirine türkü söyleyerek yankıyı sıralarlar.

Kelebekler de bu ses uyumu ile allı pullu, sarı ve mavi renkleri ile dans ediyorlar.

Bunlarla yarışan çekirge ve sinek vızıltısı da ayrıca onlara eşlik ediyor.

Ardıç ormanın sonuna doğru, pınarbaşında geyikler, insana alışkan, tıpış tıpış yaklaşırlar.

Bir an için başlarını sağ-sola sallayarak durup bol bol su içip giderler. O gidiş bu gidiş…

Tam da doğa güzelliği mucizesinin büyüsü insanı sarıp sarmalar ve bambaşka bir dünyaya alıp götürür seni...

Emel Balıkçı,

Çelikli Köyü

Daha 30 yıl bile geçmedi; ancak o kahpe komünist düzenin yapamadığını biz kendimiz gönüllü yapıyoruz!

Nasıl mı?

Kimliğimize, özümüze, dilimize, dinimize, gelenek ve göreneğimize, ekinimize (kültürümüze) sırt çevirerek başarıyoruz.

Umursamayarak yavaş yavaş yok olma eşiğine gelmişiz de bundan haberimiz yok.

Nasıl olsun ki, ayakta uyutuluyoruz!

Hem de kendi iznimizle.

Ne yapalım, o meşhur uyanıklığımızı bu konularda kaybetmiş, birbirimizi kazıklamaya yoğunlaştırmışız.

Bu yetmezmiş gibi, yoksulluktan ve geçim sıkıntısından kurtulmak için yine göç yollarında eriyip gidiyoruz.

Oysa yüz yıllardır süregelen göçler, savaşlar, eritme denemeleri, sözde uyum sağlama ve bütünleşme adı altında daha neler neler bizleri yok edemedi.

Ama şimdi durum farklı, bizi dize getiremeyen yukarıdaki olumsuzluklar, demokratik döneminde ana dilimizi bilmeme ve kültürel yozlaşma sonunda doğan umursamama ve kolaya kaçma bizleri yok etmiş; ama bizler hala derin uykuda ya da bitmeyen tatildeyiz...

Bre, Türk toplumu, aklını mı kaçırdın, neyin var senin de Bulgarlaşmaya gönüllü, yabancılara köle olmayı, bu kadar istekli ve kardeşini, akrabanı, hemşerini, köydeşini ve kandaşın olan kişiyi kişisel çıkar uğruna sırtından bıçaklar, sarı liraya satır oldun!

Ana dilimiz Türkçe okunmuyor, yeterince bilinmiyor, kıvanç dolu kullanılmıyor...

Bulgarca desen, o da yok, ya da bazı özünü unutmuşlarda Türkçeye baskın geliyor...

Nasıl olsun ki, önce ana dili öğrenmeden, resmi veya yabancı diller öğreniliyor.

Nasıl oluyor da tıkır tıkır çalışan bu düzen bizi yok ediyor.

Nasıl olacak? Bal gibi oluyor işte.

Çocuk yuvasına verdik çocuğu - Bulgar Dili, Bulgar Kültürü...

Anaokuluna geldi çocuğumuz, düzen aynen devam ediyor ve Türkçe yine yok, hatta, bu sefer yabancı dilde geldi!

Yetmedi Bulgar geleneklerini ve halkoyunlarının bazılarını da öğrettik.

Kimliksizleşmeye devam - zaten baba Batı'da, ana giyimlik ürünler üretiminde. Hem de asgari ücretle...

Aile büyükleri ya göçmüş ya da dinlenmiyor.

Çocuğumuz 15 Eylül'de başladı okul eğitimine ve çeşit çeşit biçimlere bürünmüş toplum mühendisleri iş başında.

Velilerin kafası çeliniyor: "Ne gerek var Türkçeye, nasıl olsa ileride öğrenir. Siz, çocuğunuzun geleceğini düşünüyorsanız Bulgarca, matematik, bilgisayar ve yabancı dillere önem verin. Ha, bu arada evde çocukla Türkçe konuşmayın, Bulgarca uygulama yapın..."

Ne yapsın günahsız ve suçsuz gariban, daha ana dilini, kültürünü ve dinini öğrenmeden yabancılaşmayı öğreniyor...

Artık çok geç, sakatlık gerçekleşmekte.

Günler yıllara dönüşüyor, çocukta kimlik oluşumu olmadığı gibi, aşağılık duygusu da gelişiyor.

O kadar ki adından, dilinden utanan çocuk takma ad ve resmi dili kullanmaya özen gösteriyor.

Yaşam böyle devam ederken, o çocuk derslerde atalarının ne kadar vahşi, gaddar ve acımasız yani başıbozuk olduğunu öğreniyor, edebiyat, tarih ve hatta müzik dersinde...

Oysa o atalarının hoşgörü sayesinde en uzun hüküm süren İmparatorluğa dahil olduğunu, dininin de son hak dini olduğunu ve zorlama olmadığını ailesinden duymuştu...

Sakatlık dedik ya, hala kendisinde iyice gelişmeyen, oluşmayan ve oturmayan kimliğiyle şüphe duymaya başlıyor o çocuk.

Ve büyüyor! Türkçe yine yok.

Ders olarak var da, kim seçecek şimdi onu seçmeli olarak, nasıl olsa ileride öğrenecek...

Peki, halk oyunlarından, gelenek ve göreneklerden ne haber?

Büyüklerin yok olduğu, ailelerin parçalı yaşadığı bir durumda kim aşılayacak kimliğini, bu kıza ya da kızana.

İşte, doğru dürüst, ya da neredeyse dilini, dinini, özünü, kültürünü hiç öğrenemeyen çocuk ergenliğe adım atıyor.

Dene bakalım, kanı kaynayan böyle biriyle başa çıkmaya.

İş nafile, ok yaydan çıktı bir kere:

Türkçe sakat, oruç da ne, din sadece sözde...

Dede Korkut da kim?

Büyüye saygı, küçüğe şefkat, çalışana kolay verme.

Allah, Allah, bu da ne?

Zincir böyle uzayıp gidiyor. Sizler hiç son zamanda düğüne gittiniz mi, hani şu geleneğimizin en belirgin örneği olan.

Gördünüz mü kimliksizleşmeyi?

Nihayet son gittiğim düğünde tüm Bulgar düğün geleneklerini gördüm.

Damat Türk, gelin Türk, düğüncülerin neredeyse tamamı Türk; ama geleneğimizden, kültürümüzden, halk oyunlarımızdan, düğün oyunlarımızdan HİÇBİR ÖRNEK GÖRMEDİM.

Hatta, düğünü terk etmeme neden olan "Kapitan Petko Voyvoda"(Osmanlıya karşı çetecilik yapan, köyleri basıp yağmalayan ve epey Türk öldüren ve Güney Bulgaristan'da neredeyse her kasabada heykeli olan bir çeteci!) şarkısını bile dinledim...

Ben düğünü terk edince, daha da vahim olaylara şahit olmuş arkadaşlar; ama onları ben şahit olmadığım için yazmıyorum.

Ah, nerede kaldın be "Ben sana yandım Zühtü" ya da damat oyunu, ya da...

Bununla beraber kendilerini başarılı orta sınıf olarak gören o yüzde ikilik Türklere ne diyelim, hani evinde çocuklarıyla Bulgarca konuşanlar.

Ya da kendilerine aydın deyip, belli bir görev için Sofya'da bulunan veya yaşayan Türklere ne diyelim...

Ya üniversiteli gençlerimizi ne yapalım?

Türkçe konuşmak bir yana, adından utanırcasına takma ad kullanmak ve etrafında kullandıkları dili anlamayacak hiç kimse olmamasına rağmen sürekli Bulgarca konuşmaları diğer yana...

Belki bir yerlerden biliyorsunuzdur.

Atalarımızdan Mete Kağan'ı (Dünyaya savaş yönetimi sanatını kazandıran Türk) oğlu Çiçi Yabgun'un sözlerini hep beraber anımsayalım:

"Yabancı kültürlere girmek demek, onun hakimiyetine girmek demektir..."

O zaman, o acı soruyu sorma zamanı geldi demektir.

Gerçekten bizler Müslüman Türk müyüz ve bu kimliği taşımaya hak ediyor muyuz?

Ne olur sövmeyin bana, bu acı soruyu sorduğum için.

Önce bir sorgulayalım kendimizi, öz değerlerimizi, çevremize bir bakalım, kulak verelim kullanılan yarı Bulgarca, yarı Türkçe, yarı Arapça karışımlı sözde Türkçemize...

Bir düğünleri hatırlayalım, bayramları da.

Uğrayalım namaz vakti boş duran camilere, bakımsız mezarlıklara, hatırlayalım sadece Fatiha bekleyen ölülerimizi...

Çıkar üzerine kurulan arkadaşlıkları bir sorgulayalım.

Türkün Türk'e yaptığı ve görmezden geldiğimiz şerefsizlikleri bir hatırlayalım.

Bakalım sonunda çizgiyi çekince özde mi Müslüman Türküz, yoksa sözde mi?

Sövmeyi geçtik, belki aranızda; amma da atmışın, be İsmail, diyenler de vardır.

Olması da gayet doğaldır, ancak kaybedilecek zaman yoktur.

Hiç fark etmez, mevsim tatil mevsimi mi, iş mevsimi?

Temmuz ayının başında (4 Temmuz) Meclis Eğitim Komisyonu'nda Türkçenin zorunlu olarak okutulma önerisi reddedildi.

Bakan ve çoğu milletvekili anayasa izin vermiyor, dedi.

Ne yapsınlar, bir Hamid, bir Aliosman, aslanlar gibi savundular; ama olmadı - 2 oy ve o kadar...

İkinci okuma için genel kurula geldiğinde, yasa tasarısı yine durum değişmeyecektir ve en iyi ihtimalde 37 destek oyu alacaktır.

Tabii buradaki Türk toplumu buna izin verirse...

Kaldı ki, zorunlu Bulgarlaştırma sürecini savunan ve kullanılan yöntemlerin yanlış olduğunu söyleyen bir başbakan var.

Yüzyıllardır yaşayan yer adlarını son dönemde değiştiren yerel meclisler var.

Yine sözde Bulgar ve Ermeni soykırımını kabul eden yerel meclisler var.

Bulgaristan'da yaşayan Türkler tarafından yetiştirilen en önemli değer olan bir Türk ana babanın evladı, kurum olan Türk Tiyatroları'nı kapattı.

Yetmedi, ulusal bir gazeteye verdiği söyleşide Bayramda domuz etli lahana yediğini söyledi, aynı bu Türk asıllı bakan...

Tabii atalarını okumayan, dilini öğrenmeyi şiddetle reddeden, Türkçe kitap okumayan, 50 kuruşluk tek Türkçe gazeteyi almayan bir Türk toplumu da var...

Nelere para vermiyoruz ki...

Düşünüyorum da, bize 10 dakika ana dilde haberleri çok gören bir toplum, Türk Tiyatroları'nı bir Türk'e kapattıran bir toplum; ana dilde radyo, televizyon, gazete ve eğitim denince deliye dönen bir topluma, biz de yüz binler olarak, yeter artık demokratik kölelik desek ve dizgileri kendi elimize alsak ne olur?

Örneğin vergi ödemeyi reddedebiliriz...

Varlığımız için bir daha yolları, kentleri doldursak da sesimizle inletsek kötü mü olur?

Çağdaş bir biçimde bu vatanın evlatları olarak, ülke bütünlüğüne saygı duyacak biçimde "Bizler bunu bunu istiyoruz, kardeşim!" desek, nasıl olur?

Acaba, vatanımız Bulgaristan, yaşamak için daha güzel bir yer olmaz mı?

Bu hantal, kısıtlayıcı, özgürlükçü olmayan, azınlıkları yok sayan anayasanın değişme zamanı gelmedi mi?

Zaten her geçen gün yapılan ekonomik kıyım sonucunda kan kaybediyoruz.

Aynı 89. Zorunlu Göç gibi, şimdi de Batı'ya doğru özgür aileler göçü var.

Çok şey söyledik de, acaba yok olan ahlak ve manevi değerlere ne demeliyiz?

Tabii, bunu da sorgulayınca, o zaman göreceğiz kim daha umursamaz ve edepsiz.

Bulgarlar mı, yoksa dinden dönen, sonradan gören biz Türkler mi?

Söverek, yüreğinizi kirletmeyin?

Sadece görmemekte direndiğiniz dünyaya insan gözüyle bir bakalım yeterli olacaktır.

Tatilde olan Türk Kültürü Dernekleri yavaş yavaş uyanmaya başlayalım ki, bu yerellik ve sadece bana olsun sevdasından vaz geçelim...

Artık tek yumruk olma zamanı gelmiştir.

Geneli düşünmeliyiz. Bunu yapmazsak ne Türkçe kalır, ne Türk kültürü kalır, ne de İslam kalır.

Kendimizi kandırmayalım; çünkü dünya genelinde her 14 günde bir dil kayboluyor.

Hem de bizim toplumumuzdan büyük toplumlar başkalaşıyor, eriyor ve sonunda baskın olan dilin ve kültürün parçası oluyor...

İsmail Köseömer,

Mestanlı / 7 Temmuz 2012 y.

Buradaki durumu tek bir cümle ile özetlemiş olursak, statüko ve mafya rejimi, kendi saltanatını koruyup yaşatmak için her türlü kirli oyunu oynamayı mübah görmekte...

Yenilikçi PP&DB koalisyonu, artık karşı cephe için adeta bir kabüse dönüşmüş durumda.

Son beş on günün çetelesini tutarak sizler için bazı günlük özetler hazırladım.

Bunları okuyunca, burada nasıl bir vodvil ile karşı karşıya kalındığını herkes anlayacaktır...

17 Mayıs

GERB partisinin başbakan adayı Maria Gabriel, Başsavcı Geşev'in istifa etmesi gerektiğini belirti...

19 Mayıs

DPS lideri Mustafa Karadayı, başbakan adayı Maria Gabriel hükümetini destekleyeceklerini açıkladı...

19 Mayıs

Maria Gabriel, kuracağı ekspert hükümetinde, DPS ve Slavi'nin partisinden bakanlar olabileceğini söyledi...

22 Mayıs

İTN partisi lideri Slavi Trifonov: GERB partisi hükümetine bizden destek yok...

22 Mayıs

GERB ve PP&DB koalisyonu anlaşarak, rotasyon prenspiyle 18 aylık bir hükümet kurma kararını açıkladılar. İlk başbakan PP& DB'den olacak...

25 Mayıs

GERB, yeni kurulacak hükümette, PP- DB koalisyonun siyasi fıgürlerinin yer almamasını önerdi...

25 Mayıs

PP lideri Petkov, güvenlik güçleri ve savcılık yetkilileri, statüko rejiminin sonu geldiğini anlayıp bizleri yok etmeye çalışıyor. Ya biz onların tümünü değiştireceğiz, ya da onlar bizi darmadağın edecekler...

23 Mayıs

Boyko Borisov'a göre, Radostin Vasilev'in paylaştığı gizli ses kayıdları hükümet kurmaya engel değildir...

26 Mayıs

DPS, Büyük Halk Meclisi toplanmasını önerdi. Mustafa Karadayı, artık ülkenin bir animasyon devletine dönüştüğünü, herkesin bir şeylerin kayıdını yaptığını, herkesin çeşitli kompromtalar dağıttığını açıkladı...

26 Mayıs

BSP, yargı sistemindeki değişikliklerin kabul edileceği Meclis toplantısını terk etti...

27 Mayıs

Günün özeti milletvekili Hristo Petrov'dan ( Ицо Хазарта ) geldi:

"Siz hiç Peevski'nin, Radev'in veya Kopeykin'in gizli kayıtlarını duydunuz mu?"

27 Mayıs

Maria Gabriel, yeni hükümet kurmayı dondurduklarını ilan etti...

27 Mayıs

Akıllarda kalan bir cümle:

DPS Başkanı Mustafa Karadayı'ya uzanan eli, DPS seçmenine karşı uzanmış olduğunu sayacağız...

28 Mayıs

Gerb, PP& DB koalisyonun mandatı ile kurulacak olan ekspert hükümetinin başbakanı Maria Gabriel'in olmasını istedi...

29 Mayıs

Cumhurbaşkanı Rumen Radev, ikinci mandatın artık diskrite olduğunu belirtti ve PP&DB koalisyonunu tenkit ederek hükümet kurmamalarını önerdi...

Bora Tamer, Sofya

Özel Temsilci

Gabriel Hanım, Cumhurbaşkanına çıkıp yeni kabinenin bakanlar listesini sunacak.

Güya GERB partisi, DPS ile Vızrajdane ile yeni hükümet kurmak kurmak için anlaştı...

Bu anlaşmanın ön koşuluna göre, iki ortağa en az beş bakanlık koltuğu sunulacak.

Böylece DPS yeniden bakanlık koltuklarına yumuşak iniş yapmış olacaklar...

Fakat başkentin en son kulis haberlerine göre, Boyko'nun adamları, gecenin şu saatlerde bile, PP - DB koalisyonu ile hükümet kurmanın ikinci rauntu içine derin bir pazarlık içindeler.

PP - DB ile barış ve sulh, yaklaşan Maknitski sunamisinin hızını yavaşlatmak demek, statükonun damarlarına bir nebze daha oksijen ve yaşam demektir...

Yarın öğleden sonra saat üçe kadar, Sofya'da pek çok şey değişebilir.

Geçen gün, hani birazcık Lili İvanova'nın konserinden bahsetmiştik, bu sefer daha fazla ayrıntı vereceğim.

Konsere 800 kişiden fazla seyirci katıldı. Deyim yerindeyse, başkentin bütün kalburüstü siyasi ve artistik erkanı buradaydı. Bunların arasında, gazetemizin Sofya temsilcisi olarak bende yerimi aldım.

Ahmed Doğan'a, herkes tarafından büyük bir ilgi ve sevgi gösterildi.

Ne de olsa, uzun yıllar sonra ilk kez cemiyet hayatının çok renkli bir etkinliğine katılıyordu.

Buradaki maksad, Lili'nin konserine değinmek değil.

Başsavcı Geşev ve eski Başbakan Borisov arasında çıkan kavgadan sonra, statükonun siyasi güçlerine yeniden hükümet kurma fırsatı doğdu.

Herkes statüko ve mafya ile artık vedalaşma beklerken, kendileri ise ellerine geçen birinci fırsatta ve derhal yeni bir hükümet kurma teşebbüsüne kalkıştılar.

Bütün bu gelişmeler karşısında, Ahmed Doğan'ı da derin uykusundan uyandırmak zorunda kaldılar.

Ne de olsa, bir kere porsiyonları dağıtan adam olarak bayağı nam salmıştı.

Lili'nin konseri bir bahaneydi, aldatmacaydı, perde arkasındakilerin asıl niyeti statüko güçlerini yeniden bir yere getirerek saltanatlarını devam ettiğini kamuoyuna göstermekti...

Hadi diyelim ki, Amed Doğan, bunca insanla görüşmeye mecbur bırakıldı; fakat DPS partisi, Gabriel Hanımın hükümetine omuz atmaya mecbur muydu?

Ne de olsa, statüko partilerinle artık kimse ortak olmayı arzulamıyor.

Bu patavatsızca kurulacak olan hükümetin çok kısa soluklu ve başarısız olacağı şimdiden belli.

Dediğimiz gibi, yarın sabah, Boyko veya Petkov çıkıp, biz aramızda yeni bir uzlaşmaya vardık ve Gabriel Hanım projesini rafa kaldırıyoruz diyebilir.

Diğer yandan, keşke, Gabriel Hanım hükümeti kurabilse, 2-3 bakanlıkta DPS'ye verilmiş olsa...

Ahmed Doğan, bu arada Lili'ye 21 kırmızı gül hediye etti ve anma defterine yazdıklarında şu cümle dikkatimizden kaçmadı:

" Lili, bir sihirbaz gibi günlümüzü fethetmekte. Gönülleri çırılçıplak ediyor, heyecan seni bırakmıyor ve onun esiri kalıyorsun..."

Tamer Bora,

Sofya

Böylece, Cebel'deki büyük ve anlamlı 19 Mayıs törenleri yerine, ünlü Bulgar şarkıcının konserini tercih etmiş olduğu anlaşılmış oldu.

Bora Tamer,

Sofya

Доц. Михаил Иванов: Самоуправство е "Абе, ще ви запишем с българските имена!"

В укази на вицепрезидента Илияна Йотова за възстановяване на българското гражданство турци са записани с актуалните имена, после МВР издава лични карти и паспорти с рождените им имена. Община Тервел пък издава акт за раждане с "възродителните" имена на покойници. Историята с имената на семейство Филиз "Дневник" разказа в текста "Български турци получават двойна самоличност с възстановяване на гражданството си". А другата - в "Община Тервел връща "възродителни" имена".

По темата за сериозните разминавания с имената на българските турци потърсихме и доц.Михаил Иванов, експерт по етническите въпроси. Той е бил съветник по темата на президента Желю Желев (1990-1997 г.). В тази роля е и свидетел на писането на Закона за имената на българските граждани, действал от март 1990 г. до 1999 г. След това е заменен от Закона за гражданската регистрация, който действа и днес. Бил е и секретар на Националния съвет по етническите и демографските въпроси към Министерския съвет. Доцент е по теоретична и математическа физика. Преподавател в Нов български университет.

- Какво виждате в зад този случай с различните имена след възстановяване на гражданство, който не е единичен, защото само в община Добрич са 20 за последните две години?

- Този случай може да се погледне от две страни и те да се слеят. От едната - това е бюрократично отношение и всъщност нарушаване на закона, защото има указ на вицепрезидента с имената и после МВР-Добрич издава лична карта в противоречие с този указ с някакви стари имена, измъкнати от архивите. От друга страна нашите сънародници турци не могат да не го възприемат като дискриминационно отношение и пренебрежение: "Абе, ще ви запишем с българските имена!" Това е самоуправство, защото те решават как да се наричат хората и играят ролята на кръстници. Очевидно става дума за етническо отношение, за етническа дискриминация, след като при всички се слага окончание -ов и -ев на бащиното и фамилно име. В действащия Закон за гражданската регистрация -ов и -ев не е задължително окончание, ако то противоречи на етническите и религиозните традиции на родителите.

- Когато се прие предишния Закон за имената на българските граждани през март 1990 г., изненадващо за много хора имаше текст, че е задължително окончанието -ов и -ев за всички имена. Така евреинът Еди Шварц трябваше да стане Шварцов, Кеворкян - Кеворкянов. И този текст се прие тогава от парламента?

- Да, на 5 март 1990 г., като днес го помня, мюсюлмани дойдоха пред Народното събрание, и направиха втората си голяма вахта около сградата на парламента. Малко предистория - в Клуба за подкрепа на гласността и преустройството по мое предложение възникна Комитета за национално помирение. Учредихме го на 7 декември 1989 г. в Софийския университет с много ясни идеи - всички етноси и религиозни групи да търсят заедно решение на проблемите в междуетническите отношения. В комитета се записаха Радой Ралин, сценаристът Христо Ганев, журналистът Сюлейман Гавазов, режисьорката Бинка Желязкова, поетесата Блага Димитрова, певицата Йълдъз Ибрахимова, режисьорът Еди Шварц. Този комитет искаше връщането на имената да става по административен път - в общините и кметствата, но Народното събрание реши да е с по-трудната за хората процедура - през съда? - След 10 ноември 1989 г. много бързо се появиха посткомунистически националистически формации. Водеща беше Общонародният комитет за защита на националните интереси (сред учредителите е Георги Първанов - б.а.), в който влизаше партийна номенклатура и хора на Държавна сигурност. Друга беше родопският съюз "Родолюбие" на Бранко Давидов. На 7 януари 1990 г. те организираха митинг, поощрен от Георги Атанасов (министър-председател тогава и координатор на възродителния процес - б.а.). На него офицери обявиха, че "няма да дадем възстановяване на имената на българските турци". На това се противопостави нашият "интелигентски" Комитет за национално помирение. Имах дълъг разговор по телефона с Андрей Луканов и всички други проблеми се решаваха, но двата въпроса - за окончанията -ов и -ев и за съдебната процедура, не мръднаха. "Не, ние сме се договорили", каза той.

- С кого се е договорил?

- Решението имената да се връщат по съдебен път беше изковано на една среща зад гърба на всички. Тя беше между държавното ръководство, националистически организации и ДПС. Ахмед Доган, тогава се казваше Меди Доганов, без да каже на ръководството на ДПС, отиде сам на среща, на сговор с националистите и с Петър Младенов, Андрей Луканов и Станко Тодоров. На тази среща е било решено имената да се връщат през съда. Български турци получават двойна самоличност с възстановяване на гражданството си Български турци получават двойна самоличност с възстановяване на гражданството си Което е по-трудния начин - до районния съд трябва да се пътува, особено в Родопите, докато кметството е наблизо. - Хората негодуваха: "Да не би да са ни ги взимали със съд, че със съд да ни ги връщат?" Тогава се извърши манипулация - Ахмед Доган и ДПС им казаха: "Недейте да си връщате имената, не подавайте документи! Вие първо ще гласувате за нас и като влезем в парламента ще променим закона." Така и стана - това мобилизира турците и помаците и ДПС влезе в парламента (изборите през юни 1990 г. - б.а.). Половината от състава бяха агенти на Държавна сигурност, които много бързо и гъвкаво бяха вкарани сред онези, които се бореха за своите права. И през ноември 1990 г. се прие поправка в Закона за имената на българските граждани. Текстовете за -ов и -ев се тушираха, смекчи се и процедурата за връщането на имената като се допусна и по административен път, а не само по съдебен. Остана въпросът какво да правим с имената на починалите. С тези насила дадени български имена вече имаше нотариални актове, документи за собственост, имаше сделки, трудови договори ДПС по настояване на своите избиратели вече беше много активно и се опита доста да направи, но както виждаме и до ден-днешен раните още не са зараснали.

- Какво трябва да се направи днес, според Вас?

- Вижте, хората искат една добра дума. Те искат да чуят: "Братя, ние заедно сме граждани на тази страна и заедно търпим корупцията и властолюбците. Нека да се обединим и заедно да вървим напред!"

Дневник.Бг

Evet, onlar yine Şumnu'da iftar organize ettiler, hem de seçimlerin akabinde. Herkes şaştı kaldı. Böylesi hiç olmamıştı. Tabii ki, bunun nedenini gördük ve öğrendik.

Düne kadar, Cebel'de olduğu gibi, bizim çok saygı ve hürmet duyduğumuz yüksek makamlarda bulunanlara, bağrıp çarıp tükürenler, alay edercesine dil çıkarıp, "uuuuu" diye seslenenler, bugün, o yüksek makam sahiplerinin ceketlerine sımsıkı yapıştılar...

Hem de nasıl yapıştılar, kardeşim!

Dürüst, dindar, özverili ve çalışkan insanların hiç ama hiç yapamayacağı bir şekilde yapıştılar.

Çünkü işin içinde iş var! İş yapmak ve her zaman gibi şahsi çıkarılar var. Bu çıkarılardan acaba oy verenlere, hak için, tek zırnık verilecek mi? Ya da sadece ego tatmini mi, her zaman olduğu gibi...

Dün aksam oy vermek istemediğim kişilerin iftarına davet geldi, gönlüm vermedi gitmeye. O, iftarı veren kişiler ve kurum, acaba kaç kişinin hakkını vermeden, cebini doldurdu, düşüncesine yenik düştüm.

Resmi konuklarla, önceden konuşup bir anlaşma yapmıştık, kendilerine bizim buralara gelme vesilesi olarak, saygı ve minnettarlığımızı belirtmek için, önceden hazırladığımız bir tabloyu armağan edecektik; ama cami yetkililerinden olumsuz telefon gelince vazgeçtik.

Bu satırları yazan kişinin düşüncesi, halkın düşüncesidir. Çalışkan ve dürüst halkın düşüncesidir. Bunun ısrarla altını çiziyorum.

Halkımızın durumunu anlatmak suç oluyor. Göz alan değil, göz çıkaran gerçekleri anlatmak suç oluyor.

Birkaç yıl öncesine kadar Türk kimliğimizi anlatmak ve çocuklarımıza ana dilimizi öğretmek de suç sayıldı.

Bu süreçteki haksızlıkları, Avrupa mahkemelerine kadar taşıdım. En verimli hayat dönemimden, ömrümün 10 yılı çalındı. Epey zaman haksızlıklarla, mahkemelerle, teftişlerle, cezalarla uğraştım durdum...

Onlarca, yüzlerce kişi bunlara benzer olumsuz olayları yaşadı ve gördü.

Neredeydi bu esnada, şu bizim hak ve hukukumuz için "uğraşanlar" ?

Nurten Remzi

Какво отличаваше поредното посещение на двамата кандидат депутати и придружаващите ги?

Те посетиха квартала на изселниците в Гюрукле, където се срещнаха и разговаряха с десетки нашенци, които бяха изненадани и развълнувани, че ги посещават представители на една нова и неопетнена политическа сила, имаща надежди да спечели вота в неделя.

Вечерта гостуващата българска делегация даде ифтар, който бе уважен от много семпатизанти на ПП Демократична България.

След вечерята, при задушевна обстановка се проведе сърдечен разговор с Мустафа Емин, Калоян Янков и Мануела Малева, които се обърнаха с топли думи към присъстващите, акцентрирайки на приятелството и мирното съжителство между различните етноси в България.

Емоционалната среща завърши с изказвания на изселници, милеещи и изпитващи носталгия към България, които искат родината им по нищо да не отстъпва на напредналите държави.

Мюмин Топчу

Caner Yetiş

- Merhabalar! Benim dedem, 1914 yılı, Romanya'nın Tutrakan kasabasında doğumlu.1934 yılında, Türkiye'ye göç etmiş. Babaannem,1923 yılında, Bulgaristan'ın Ceremet köyünde doğmuş. 1935 yılında ise Türkiye'ye göç etmiş. Babam vefat etti, sanırım onun vatandaşlığı yoktu, acaba benim vatandaşlık alma hakkım var mı? Yardımcı olursanız sevinirim.

Nevzat Çavuşoğlu

- Tabiiyet beyannamesi aldınız mı? Şeremet köy ( Veselets ), sanırım hiçbir zaman Romanya toprağı olmadı. Tabiiyet beyannamesine bakmak lazım, eski uyruk bölümünde ne yazdığı çok önemli. Tabiiyet beyannamesini Bulgarca tercüme ettirip apostil almanız gerekiyor.

Silistre, GRAO arşivleri mail adresi: grao@silistra.bg

Sevgi Sevgi

- Merhaba! Oğlum ve gelinim, Shengen vizesi ile 3 gün için Yunanistan'dan Bulgaristan'a geçip arabayla gezmeye gidecekler. Sofya ve Plovdiv'i ziyaret edecekler. Hangi kapıdan girsinler, nereden vinetka alsınlar? Bir tavsiyesi olan var mı?

Sabri Güneşsever

- Sofya ve Plovdiv için en iyi sınır kapısı Kapıkule, vinetkayı internetten de ödeyebiliyorsunuz. Sınırın Bg tarafında veya sınırdan çıkıştaki ilk benzinlikten alınabilir. Aris, Adria ve Lion gibi otelleri tavsiye edebilirim.

Ahmet Çetiner

- Vinetka işi önemli, hemen gümrük sahası içinde kredi kartı ile alınmasını ve plakanın kontrol edilmesini tavsiye ederim. Kamera sistemine yakalanmadan önce vinetka alınması önemli. Sofya'da Ramada hotelini öneririm, ücretli otoparkı var.

Güler Odabaşı

- Kalıcı adres ( Postoyanen adres ) arıyorum, yardımcı olan olursa çok makbule geçecektir. Ücreti ne olur? Adres bulamadığımız için pasaportumuzu alamıyoruz, çocuklarımızı kaydettiremiyoruz...

Yeşim Taksirat Kazan

- Kararnamenizi ( Ukaz ) alırken gişedeki memur adres sorduğunda, ev adresim yok dediğinizde, size belediyeden adres veriyorlar.

Emine Derinbay

- Adres için 500 euro isteyenler oluyor...

Fatma Yıldırım

- Nedir bu kalıcı adres ( postoyanen adres ) sıkıntısı, anlamadım, biz formalite icabı bu adresi göstermek zorundayız, gidip o evde oturmayacağız. Odun parası alamayacağız diye, ev sahipleri razı olmuyorlar. Haklılar, ama yetkililerin, bu duruma çözüm bulmaları gerekiyor. Nüfus üzerinden Bulgaristan AB'den yardım alıyor, bu sayının içinde bizler de varız ve bu yardımlardan faydalanamıyoruz. Bir adres için 1000 euro ve fazlasını isteyenler var. Nenelerimizin ve dedelerimizin üzerine kayıtlı tarlalarımız var, onları bir sürü prosedürden sonra alabiliyoruz, çoğu bölgelerde ise bu özel mülkler usulsüz olarak satılmış. Mirasımızı geri kazanmak için mahkemeye bile veremiyorsun...

Ziyafer Özay Aydemir

- Plovdiv' de kalıcı adres verenler var; ama 650 euro alıyorlar ve 3 yıllık kira sözleşmesi yapıyorlar. Ben damadım için daha yeni yaptırdım...

Asırlardır yöremizde yaşayan Türklerin otantik eski kıyafetleri, el işlemeli örgü ve desenlerin yanı sıra, zengin yöresel mutfağımızdan örnekler sunuldu. Etkinliğimiz, ayrıca koro grubumuzun söylediği türküler ve icra edilen danslarla renklendirildi.

Deliorman'ın eski tarihine ve kültürüne bir nebze de olsa dokunmak, bütün katılımcıların gönüllerini okşadı ve keyifli anlar yaşatmış oldu.

Jale Filibeli

_____________________________

Günaydın Nahit!

Biraz önce Cebel'de çekilmiş bir fotoğraf gördüm. Belene'de yatanlar, bir köşede öylece duruyorlar... Sana simdi yasadığım bir olayı anlatacağım.

Biz DOST Partisini kurmaya giderken, arabada dört kişiydik ve hepsi bizim bölgedendi. Aralarında birisini tanıyamadım ve kim olduğunu sordum.

"Ben hapiste yatan eski siyasi mahkumlardanım, beni tanımazsınız. DPS nin kuruluşuna da gitmiştim; ama ondan sonra beni 25 yıl boyunca kimse ne aradı, ne de sordu. Artık hiç ümidim kalmadı, hastayim zaten. Şimdi bir daha deneyim dedim ve bu daveti kabul ettim..."

Ertesi sene bizim Tokacka panayırında yine karşılaştık bizim kahramanla, beraber kafe ictik.

Buna da şükür, bir kafe içtik sizinle; ama beni bir senedir gene arayan soran olmadı dedi ve böylece sustu kaldı..

Bu yıl, Cebel'deki anma toreninde, kahramanlarımıza hak ettikleri değer verilecektir diye düşünüyordum ve kendilerini kürsünün en ön saflarında görmeyi çok arzuluyordum.

Gene boyunları büküktü, gene onları kimse tanımamıştı...

İSİMSİZ

Editörün notu: Mektup gönderen kahramanımız isimsiz kalmayı tercih ederken, bir düzeltme yapalım. Söz konusu fotoğraf Cebel'de değil, Belene adasında çekilmiş;ama ne fark eder, bizler toplum olarak en değerli şahsiyetlerimizi kaybetmeye devam etmekteyiz...