Barış ve kültürel iş birliği kendiliğinden gerçekleşmez; bunlar bilinçli çabaların, önyargıların aşılmasının ve katı tutumların ötesine geçme iradesinin sonucudur. Karşıdakini dinlemeye, anlamaya ve onur ile saygı çerçevesinde bir arada yaşamaya istekli olmayı gerektirir.

İnsan hakları yalnızca adaletsizlikten korunmakla ilgili değildir. Kamusal hayata tam anlamıyla katılma, inşa etme, katkı sunma, var olma, duyulma ve değer görme imknıyla da doğrudan ilişkilidir. Her zamankinden daha fazla, kültürü ayrıştırıcı değil, birleştirici bir araç olarak gören insanlara ihtiyacımız var. Birlikte yaşamı bir uzlaşma değil, sevgiyle korunması gereken ortak bir zenginlik olarak görenlere.'

Balkanlar farklılıkları tanır; ama bağları da bilir. Farklılıkların azaltılması, bağların karşılıklı saygı yoluyla güçlendirilmesi için iyi niyetle çalışıldığında, yalnızca halklar arasında değil, devletler arasında da köprüler kurulabilir.

Bu bağlamda Türkiye'nin rolü özellikle önemlidir. Diplomasiyle sınırlı kalmayan, kültürel, eğitsel ve topluluklar arası iş birliğini de içeren bu ilişkiyi derinden takdir ediyoruz. Bu geniş tabloda, Kuzey Makedonya'daki Türk toplumu, geçmiş ile bugün arasında doğal bir köprü vazifesi görmektedir. Onların kurumsal, sosyal ve kültürel hayattaki aktif katkıları, çok etkili toplumların, tüm üyelerini koruyup güçlendirdiklerinde daha da kuvvetli olduklarının bir kanıtıdır. Bu etkinlik, Balkanların en çok ihtiyaç duyduğu ve Türk topluluğunun katkı sunduğu şeyi simgeliyor. Bunu adı da barış vizyonu, diyaloğa bağlılık ve samimi bir iş birliği iradesi. Sizleri de sorumluluk bilinciyle, birbirimize saygı çerçevesinde ve barışı yalnızca çatışmasızlık hali değil, herkes için onurlu bir yaşamın ortak inşası olarak gören bir anlayışla ilerlemeye davet ediyorum' şeklinde konuştu.

Özellikle Bulgaristan'ın Türkiye sınırına dikkat çekilirken, Türkiye'den gelecek yolcular için yeni özel önlemler devreye sokulacak.

Avrupa Birliği (AB), son yıllarda uyguladığı vize politikalarında radikal değişikliklere giderken, özellikle Türk vatandaşlarına yönelik vize başvuru ret oranları tarihin en yüksek seviyelerine ulaştı.

Bugüne kadar AB'ye üye olmasına rağmen Bulgaristan ve Romanya vatandaşları için pasaport kontrolleri uygulanırken, 1 Ocak 2025 tarihi itibarıyla iki ülkeye yönelik serbest dolaşım hakkı tanınacak.

Balkan ülkelerine yönelik son yıllarda artış gösteren düzensiz göçlerin engellenmesi için, Bulgaristan'ın Türkiye sınırını korumaya yönelik ek tedbirler alması bekleniyor.

Millet Gazetesi

Batı Trakya'da Türk azınlık temsilcileri ifadeye çağırıldı

Gümülcineli gazeteci Nikos Arvanitis'in, 17 Türk azınlık temsilcisi aleyhine yaptığı suç duyurusu üzerine mahkemeye çağrılan Yassıköy Belediye Başkanı Caner İmam, Kozlukebir Belediye Başkanı Erdem Hüseyin, DEB Partisi Genel Başkanı Çiğdem Asafoğlu, Gümülcine Türk Gençler Birliği Başkanı Sedat Hasan, Batı Trakya Türk Öğretmenler Birliği Başkanı Aydın Ahmet, Kozlukebir eski Belediye Başkanı Rıdvan Ahmet, Doğu Makedonya-Trakya Eyalet Başkan Danışmanı ve Eyalet Meclis Üyesi Rıdvan Molla İsa ile DEB Partisi eski Başkanı Mustafa Ali Çavuş, avukat İlker Çavuşoğlu eşliğinde adliyeye gitti.

Yeni Balkan

Kuzey Makedonya'da çiftçi sayısında ciddi düşüş

Tarım, Orman ve Su İşleri Bakanı Tsvetan Tripunovski, ülke genelinde bağcılığın azaldığını ve hayvancılığın on yıl önceki 260 bin sığıra kıyasla şu anda 140 bin büyükbaş hayvana ulaştığını belirterek, ülke genelinde kayıtlı çiftçi sayısının 65 bin civarında olduğunu ve bu sayının, on yıl önce 90 bin olan çiftçi sayısına göre çok daha az olduğunu vurguladı.

Hükümetin, tarımsal üretimdeki düşüşe katkıda bulunan vadesi geçmiş sübvansiyonların ödenmesine odaklandığını belirten Tripunovski, 2024 yılında öncelik buğday, arpa, mısır gibi stratejik ürünlerin yanı sıra hayvancılık ve süt üretimi için olacağını bildirdi.

İlk olumlu sonuçların ise bir üretim yılı sonrasında alınması bekleniyor ve 2025 Programı sürdürülebilir ve kaliteli tarım ürünlerine odaklanacak.

Kosova Haber

Göçmenlerin Seçimler İçin Kayıt Olmalarına Son Çağrı

Başbakan Albin Kurti, bir kez daha diasporaya 9 Şubat seçimlerinde oy kullanabilmeleri için kayıt olmalarına çağrı yaptı.

Kurti, bu çağrısında böyle bir şey için prosedürünün hiçbir zaman bu kadar kolay olmadığını da ileri sürdü.

'Sevgili göçmenler, yurt dışından büyükelçilik ve konsolosluklarımızda ve posta yoluyla oy vermek için kayıt yaptıran hepinize teşekkür ediyorum. Son kayıt süresi bu gece 23:59'dur. Yani henüz kayıt yaptırmamış olan sizler, seçimlerimizin ve ortak kararlarımızın bir parçası olmanız için kayıt olun ve sizler için sağladığımız olanaklardan yararlanın. Hiç bu kadar kolay ve basit olmamıştı', dedi diğerleri arasında Başbakan Kurti.

Истински празник на българо-турското приятелство се състоя в Бурса при посещението на членове на Ротари клуб Кърджали в община Нилюфер. Домакини бяха ротарианците от клуб Нилюфер.

Двете дружества се договориха да започнат съвместен проект насочен към здравеопазването в Кърджалийска област.

Проектът предвижда закупуване на мобилен мамограф за изследване на жените във всички общини на нашата област.

Проектът се подкрепя от изселническите дружества на момчилградчани и ардинци в Бурса. Президентите на двата ротари клуба Севдалин Огнянов и Мюмин Кърджали подписаха протокол за побратимяване.

Заедно с председателите на изселническите дружества Местани Ефе и Юксел Юртсевер бе подписан протокол за партньорство при осъществяването на проекта. Това стана в присъствието на консула на Република България в Бурса Момчил Русинов и търговското аташе Любомир Любенов.

Президентите на Ротари клуб Кърджали и Ротари клуб Нилюфер представиха накратко успешните проекти в служба на общностите, в които работят в служба на мира и разбирателството.

Доаенът сред присъстващите ротарианци Джевдет Адем разказа за първия съвместен проект между клубове от Кърджали и Бурса, осъществен през 2008 г.

Тогава с помощта на големия приятел на Кърджали Шабан Родоплу се събират средства и се закупуват два ковьоза за болницата в Столицата на Източните Родопи.

Спасен е животът на 1073 недоносени бебета. Самият Шабан Родоплу, който отговаря за връзките между Турция и България в турския дистрикт получи признание в България. Той бе награден като Посланик на Ротари.

Родоплу, разказа за тесните връзки на ротарианците от Кърджали и Бурса, датиращи от 2003 г. Ротари е движение,което залага на хуманизма, подчерта Шабан Родоплу.

Търговското аташе Любомир Любенов подчерта,че двата клуба трасират приятелските отношения между двете държави в служба на хората. Момчил Русинов посочи,че както консулите,така и Посланиците на Ротари са с мисията да служат на хората.Отделят време и енергия в полза на другите.Това е присъщо и за Ротари движението като цяло, което работи за просперитета на обществото. Границата не представлява проблем за побратимените ротарианци, категоричен бе консулът.

Президентът на Ротари клуб Нилюфер Мюмин Кърджалъ обобщи:Ротарианците от двата клуба,са част от неделимото братство между Турция и България.

Георги Кулов,

Кърджали БG VESTI

Koşukavak'tan Topal Kadir, Eğridere'den Kopuk Sait, Paşmaklı'dan Kara Cehennem namında dağlarda gezen üç gurup ile bizzat faaliyet gösterdikleri yerlere giderek anlaşıp hepsini emrim altına aldım.

O ana kadar hiç bir kuvvetin itaat etmemiş, hiç bir emir tanımamış olan, bu eşkıya ruhlu adamlar, kendilerine memlekete hizmet edeceklerini anlatığım anda bir an bile tereddüt etmeden, vatana vazifemiz canımıza kurban, diye maiyetlerindeki kuvvetlerle beraber ve ittifakla gelip müfrezelerime katıldılar...

Yunanlılarla gırtlaklaşmaya dünden hazır Bulgarlar da vardı, Çiftci Partisi Hükümeti zamanında, Filibe Polis Müdürü Gospodin Karanfilov, harakete geçtiğinde benide al, sakın unutma, der dururdu ve zamanı gelince bir bir niceleri geldi.

Maksada göre, İskeçe'nin kuzeyinde Şahin köy - Çapaladi köyü istikametinde intişaf etmek üzere, Küçükdere köyünde, iki yüz tüfekli, Teğmen Abdülgani kumandasında, İpdere köyünde yüz tüfekli üç eşkiya çetesi, Fuat Balkan nezdinde hazırdı.

21 Kasım 1922 gecesi, hareketle şafakla beraber, Şahin - Mahkova - Çalapedi köyleri sarılarak 3. Yunan tümeninin 6. alayı basılmış, Şahin köyünde yüzden fazla nefer öldürülerek askeri barakalarda yakılmış yıkılmış.

Mahkova - Ilıca köylerinde subaylarla beraber, altı nefer haklanarak iyice sarılan alayın birinci bölüğünün bulunduğu Çalaperdi köyünde de bölük etrafı tümüyle imha edilmiş. Çalaperdi köyü iyi sarıldığından bölükten kimse kurtulamamış; fakat maalesef çatışma neticesinde eşkıya gurubundan Topal Kadir ile Teğmen Abdülgani Efendi dahil toplam on şehit verilmiştir.

Olayların cerayan ettiği mevkide, İskeçeli Pomak Hakkı namında bir kişinin bölgesinde Sadık, Usturalılar ve Kafalı namında üç müfreze teşkil ettiğini, bu müfrezelerden biri olan Sadık çetesinden bir kişinin yakalanarak kurşuna dizildiği haberi bize ulaştı.

İskeçeli Pomak Hakkı, İskeçe eşrafından İstanbul Mektebi Sultaniye de tahsil yaptıktan sonra, İskeçe'ye dönerek Cemaat-i İslamiye Reisliği gibi yüksek makamlarda görev almış ve Hamdi Bey ismindeki bir kişiyle bölgede çeşitli çalışmalarda bulunmuş. Bu doğrultuda Fuat Balkanla yolları ayrışarak İskeçeli Pomak Hakkı ihanet suçuyla idam cezasına benim tarafımdan çaptırılmıştır.

Rodop, Batı Trakya ve Doğu Makedonya bölgesinde, Pomak tabir edilen hakiki Türklerden üç yüz bin kadarı oturmaktadır. Bulgar Papazları, bu halka Balkan Harbi esnasında siz Türk değilsiniz Bulgarsınız, diye kamilen dinlerini değiştirerek yapmadıkları zulüm bırakmamışlardı.

Fakat Balkan Harbi'nin ardından Batı Trakya Geçici Hükümeti kuruldu, bunlar yeniden Kelime-i Şahadet getirerek Müslümanlığa dönmüşlerdi. Bu talihsiz ülke, daha sonra Yunan idaresine geçince, bu iki hain Pomak Hakkı ile Hamdi adında kişi, ''Pomakların Türk olmadıkları gibi, Bulgar soyundan da değildir, hakiki durumlarının Yunan soyundan da Agriyan değildir '' iddialarını ileri sürerek davalarının ispatını New York'a giderek Birleşmiş Milletler huzurunda davalarına ispata uğraşacak kadar hemşerilerine hıyanet etmişlerdir.

Milli Mücadele'de aldığı emri yerine getirmek esnasında,Yunanlıların benimle askeri kuvvetleri başa çıkamayacağını anlayınca, müfrezelerimi bertaraf etmek için çete usulünü tatbike kalktılar ve bu vazifeyi Pomak Hakkı'ya verdiler. Pomak Hakkı, ortalama on silahlıdan aşağı olmamak üzere teşkil ettiği Azılı Sadık, Usturalılar. ve Kafalılar çeteleriyle aleyhime harekete geçer.

Bu teşkilatı haber alır almaz, vaktiyle Teşkilat-ı Mahsusa kurulduğundan lağvedildiği güne kadar Şeref Sokağı'nda merkez binasında emniyeti sağlayan meşhur Darıdereli İbrahim Mahkovalı, Resuloğlu Kadir ve Yahyaoğlu Şevket kumandasında vazifelendirdiğim müfreze, Sadık ve avanesini imha eder ve kulağı kesilerek Fuat Balkan'ın Bulgaristan'daki karagahına götürülür.

Sadık'ın müfrezesinden kurtulan arkadaşı Ahmet Uzunoğlu'nu İbrahim Çavuş müfrezesi imha ederken, Kafalılar ve Usturalılar çetelerini de Şeremetoğulları namındaki üç Pomak kardeşlerden oluşan müfreze imha etmiştir.

Şeremetoğulları vazifelerini yaptıktan sonra, ilk önce Manisa'ya, daha sonra İpsala bölgesindeki çiftliklere ve sürecinde Edirne'ye gelerek seçkin bir semte ( Taşlık ) iskan edilir. Günümüzde Şeremetoğulları'nın torunları Edirne'nin en meşhur işkembe çorbacısı ve köftecileri olarak bilinir.

İskeçeli Pomak Hakkı, Batı Trakya'da rey-i am'a müracaat iddiamızı çürütmeye çalışan, bu adamı idama mahküm etmiştim; fakat bu sahte kahraman, silahı boynunda çapraz fişeklerle sadece şehir içinde çalım satarak bir adım İskeçe dışına çıkmaya cesaret edemediği için kararı tatbike imkan bulamamıştım.

Oysa ki İskeçeli Pomak Hakkı, bir müddet sonra tüm yapılanlar unutulurcasına elini kolunu sallaya sallaya Ankara'ya ziyarete gelmesi işin başka bir boyutuydu. Bulgar çeteçileriyle Otel Moller solonunda yapmış olduğum gizli toplantıda, Bulgar ihtilalcilerinden meşhur anarşist çeteci Tane Nikolof, eski Bulgar elçilerinden Mihalçef, Tütün tücarlarından Gavril Volef, Dimitri Dujakof, Doktor Çilof, eski mebuslardan Paldof, Yorgi Minikof vb. gibi tanınmış şahıslar olmak üzere yüze yakın Trakya mümessilleri iştirak etmişti.

Kongreye ittifakla eski elçi Mihaleçef başkan seçilirken, Yunanlılara karşı Bulgar ve Türk milli davası için artık ortak hareket edilecekti. Doğu Trakya için Meşhur Gurcikof, Batı Trakya için de Fuat Balkan kumandan seçilir, benim yardımcılığıma da meşhur çeteci Tane Nikolof getirilir.

Trakya,Trakyalılarındır ibaresi yazılı Trakya bayrağının yapılmasında ittifakla kabul edilerek çatışmalar başlar.

1919 senesi, 5 Hazirandan, 1923 senesi 20 Temmuza kadar, dört sene kırkbeş gün zarfında Yunan kuvvetleri karşısında çarpışmalarda her iki taraftan 80 kişi kayıp verilir ve hiçbirinin mezarları da nerede olduğu belli değildir ve şehitlerimizin ailelerine maatteessüf bir yardım imkanı olmamıştır nedense...

Oysa ki, çatışmalara katılan gerek Trakyalı ve Rodoplu, Nevrekop, Dölen, Paşmaklı, Eğridere ve Darıdere den Türkiye'ye iltica eden ( Pomak) ikiyüzden fazla kişiye efrat heyeti kararıyla, kendilerine Edirne ve Kırklareli vilayetlerinde emvali metrukeden ev, dükkan tahsis edilerek hayat ve istikballeri emniyet altına alınmıştır.

Biri, Bulgaristan vatandaşı Kaşif Ahmet Kapsızov, öbürü de D-r Ahmet Sadık, Yunanistanlı...

Kaşif, 13 Ağustos 1941 y., Smolyan sancağı Burevo köyünde dünyaya gelir. Çocukluk yıllarından itibaren çalışkanlığı, büyüklere saygısı ile dikkati çeker. İlk ve orta öğrenimini köyünde tamamladıktan sonra, Haskovo'da Pedagoji Okulunu ve Sofya Üniversitesi, Bulgar Filolojisi'ni bitirir. Bilgiye, sanata susamış olan bu genç adam, ulaştıkları ile tatmin olmaz. Moskova'daki “Maksim Gorki” Edebiyat Enstitüsü'nde uzmanlık dalını kazanır. Kaşif'in edebiyat dalındaki başarıları takdir görür. O yılların meşhur ”Rodopi” dergisinde bir süre çalıştıktan sonra, totalitarizme ayak uydurmadığı için dergiden uzaklaştırılır.

Yol ortasında bırakılan genç ve başarılı edebiyat uzmanı, geçimini sağlamak için vasıfsız işçi olarak, inşaatlarda çalışır, hayatın alt kademelerinde zorluklarla boğuşur. Tüm bunları, ak gün yüzüne çıkarmak için romana dökmeyi aklına koyar. Daha sonra, ”Halk kültürü” ve “Demokrasi” gazetelerinde çalışsa da, tutunamaz. Yöneticilerin, partili patronların karşısında eğilmez, karakterinde dalkavukluk yoktur. Bir süre sonra, siyaset alanında da şansını dener. 1991'de Hak ve Özgürlükler Hareketi sayesinde Meclis'e girer. Asıl amacı, çocukluğundan ve gençlik yıllarından kafasına koyduğu, Bulgaristan'da azınlık gruplarının insan haklarıdır.

İlk planda, Pomaklar! 3 Mart 1878'den bu yana, hele Pomaklara, Türklere yapılan baskılar, her tür kısıtlamalar, bir an olsun, dur durak bilmemiştir. Göçlerin, kovulmaların, hatta ulu orta katliamların dahi ardı arkası kesilmemiştir. 9 Eylül, 1944 tarihinde güya eşitlik, kardeşlik ve beraberlik sloganlarıyla Bulgaristan devletini gasp edenler, azınlıklara karşı baskıları, kısıtlamaları, politikalarının temel hedefi haline getirirler. Sosyalist rejimin diktatörlerine göre, Bulgaristan'da “Pomak” yoktur, “Bulgar Mohamedanları” vardır. Adları, dilleri, dinleri ve tüm gelenekleri de Bulgarlara göre olacaktır... Vatanlarına, yurt ve yuvalarına sonsuz sadakati olan ve devlete karşı hiçbir zaman karşı koymamış olan bu topluluk, bu kısıtlamaları kabul edemez. Yer yer çatışmalar olur, karşı gelenler sürgüne, Beleneler'e sürülür, canlara kıyılır…

Kaşif Kapsız, gençlik ruhu ve dinamizmi ile Pomaklara karşı yapılan kısıtlamaların, baskıların önünü kesmek, onların gerçek, insani haklarına kavuşma zamanı geldiğine inanarak, konuşmalarında, yazılarında, hareketlerinde bunları dile getirir. Efsanelerdeki Orfeyus'un şarkılarını kimse susturamamışsa, Pomakların, Rodoplar'ın güzelliklerini dile getiren türkülerini de susturmak imkansızdır. Dinlerine, inançlarına da kimse dokunmamalı...

Ona göre ”yeniden doğuş” projesi, bir safsatadan ibarettir. Eğer, demokrasiyi getirdik, diyorsak, her azınlık, her topluluk, kendi öz haklarına kavuşmalıdır. Vatanın her alanda yükselişi için de elinden geleni esirgememelidir. Kaşif'in, azınlık ve milli topluluklar konularındaki uğraşıları, görüşleri şovenistler ve Bulgar milliyetçileri tarafından gözden kaçmaz. Bu, akıllı ve son derece ahlaklı adam, başlarına bela açabilir, düşüncesi onları bir an olsun terk etmez. Hukuk veya davalarla da O'nun yolunu kesemezler. Eni sonu, şu Avrupa var ya, herkese, kendi fikrini, görüşünü savunma hakkını vermektedir. O halde, Kaşif'i saf dışı etmek için başka çareler aranmalı...

Ve buluyorlar. 15 Eylül 1992'de Rodoplar'ın yetiştirdiği pırıl pırıl bir evladı yok ediyorlar. Neymiş be, “bu bir kaza sonucu olmuşmuş.” Oysa, en gözde trafik uzmanlarının dahi, bu alçakça bir ölümle sonuçlanan olayın, kasıtlı, planlı bir şekilde gerçekleştirildiğinden hiç şüpheleri yoktur. Rodoplu hemşerimizin elli yaşlarında, insanlara, topluluklara ve vatana en yararlı olacağı bir anda yok edilmesi yüreklere yaradır. Oysa, büyüklerin karşısında eğilip, onların dediklerini yapsaydı lüks bir yaşam sürdürebilirdi…

Bundan böyle Kaşif'i unutmayacağız, unutturmayacağız! Kendisi ebediyete göçtü, bize de şiir kitapları ve bir de roman hediye ederek! Mekanı cennet olsun!

***

D-r AHMET SADIK

Batı Trakya Türklerinin gerçek liderliğini hak eden D-r Ahmet Sadık da, Kaşif Kapsız'ın tıpa tıp kaderini paylaşır. D-r Ahmet Sadık, 7 Ocak 1947 yılında Gümülcine'nin Küçük Sirkeli köyünde dünyaya gelir. 2. Dünya Savaşı'ndan sonra, Yunanistan'daki iç savaşlarda 185.000 kişi hayatını kaybeder. Bu yıllarda Batı Trakya köyleri ardı arkası kesilmeksizin çetecilerin saldırılarına uğrar, katliamlar hiç aralıksız devam eder…

D-r Ahmet Sadık, Batı Trakya Türklerinin tek öğretim kurumu olan Celal Bayar Orta ve Lise Okulu'ndan mezun olur. Genç ve enerjik bir yapıya sahip olan delikanlı, Batı Trakya Türklerinin durumunu gözleriyle görür, yaşar. Hakaret üstüne hakarete uğrayan topluluğun sorunlarını gazete ve dergilere gönderdiği yazılarında dile getirir. Batı Trakya Türklerine en iyi tıp alanında yararlı olacağını aklına koyar ve 1966 yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne kaydını yaptırır. Türkiye Cumhuriyeti başkentinde bir yıl okuduktan sonra Selanik'teki Tıp Fakültesi'ne aktarım yapar. Ve 1974 yılında doktorluk vasfı ile mezun olur.

Burada O'nun Türklük bilinci daha geniş, daha derin anlam kazanır. Zira Selanik sıradan bir kent değildir. 1912 Balkan Savaşları'na kadar, Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'da en çok otorite sahipliğini kazanmış bir yerleşim yeridir. Yüzbinlerce Türk'ün mekanı olmuştur... Bundan sonra, D-r Ahmet Sadık, askerlik görevini ifa edecektir. Orduya yedek subay olarak girer, lakin askerlik borcunu bir tıp uzmanı olarak yapmasına rıza göstermezler, sıradan bir er sıfatıyla vatanına hizmet verir. Ayrıca doktorumuzun vatani hizmetiyle ilgili şu gerçeği de örtbas edemeyiz. Asker olarak Mora Yarımadası'na gönderilir. Mora'da ise Batı emperyalistlerinin kışkırtmasıyla 1821'de bir isyan vuku bulur. Bu tarihe kadar yarımadada 50 bin Türk, Yunanlılarla kardeşçe yaşamalarına rağmen yok edilir. İnsanlık tarihinde kültürel katkılarıyla tanınmış olan Batılı meşhur yazar ve sanatçılar, bu katliamı göremezlikten gelirler, hatta alkışlayanlar vardır. Viktor Hügo da bunların arasındadır...

D-r Ahmet Sadık, 34.5 ay süren askerlik borcunu tamamladıktan sonra, 1984'e kadar birçok yerlerde doktorluk görevini sürdürür ve ilk fenni sünnetçi unvanını elde eder. Birkaç yıl sonra, Işık Müminoğlu ile evlendikten sonra, iki çocuk sahibi olurlar. Bir yandan sağlık hizmetleri veredursun, genç doktoru siyaset konuları da meşgul eder. Ve kısa bir süre sonra, “Dostluk, Eşitlik ve Barış Partisi'nin başkanı olur. O'nun başlıca hedefi, Batı Trakya Türk azınlığının kültürel, entelektüel ve sosyal ilerlemesine elinden geleni yapmaktır. Ayrıca Türk ve Yunan halkları arasında dostluk, insani değerleri, kişisel hakları, demokrasi ve özgürlük ideallerini geliştirmek ve savunmak temel amaçlarından biridir.

“Bağımsız Güven Listesi'nden iki kez milletvekili seçilir. Parti, azınlığı bir merkez etrafında toplayarak, tek yönde doğru olarak bilinçlendirerek, toplumu idare edecek kişileri yetiştirmeyi ana hedef olarak belirler. Bu siyasi kurum, Batı Trakya Türklerinin sorunlarını uluslararası platformlarda da dile getirir, ortaya koyar. D-r Ahmet Sadık, sadece Türkler arasında değil, sağlıklı düşünceye sahip Yunanlılar tarafından da takdir görür, sevilir. O gerçek ve sembol liderliği çoktan hak etmiştir. Ne var ki, azılı Türk düşmanları olan Yunan milliyetçilerinin, bu denli D-r Ahmet Sadık'ın görkemli bir otoriteye sahip olması, uykularını kaçırır. Azılı medeniyet ve insanlık düşmanlarını, tabelalarda ”Türk” sözcüğü dahi rahatsız eder.

Ve o, uğursuz, lanetli gün gelir: 24 Temmuz 1995 tarihli sözde “trafik” kazası!

Tüm Batı Trakya Türkleri ve ahlak sahibi insanlar yas tutarlar. Takdir ettikleri, sevimli doktorlarını bundan böyle omuzlarda taşımayacaklar, her konuşmasını alkış tufanına tutmayacaklar. Ama yüreklerinde o ölümsüz olacak, unutmayacaklar, unutturmayacaklar! Mekanı cennet olsun, şehidimizin!

Mehmet ALEV

Ustina, 14.08.2023

Üsküp Türk Çarşısı'ndaki Kapan Han'da bulunan Türkçe kitap satan “Üsküp Sahafhane” kitapçısına kimliği belirsiz kişiler tarafından çirkin bir saldırı gerçekleştirildi.

Üsküp Sahafhane'den konuyla ilgili yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“Türklük ve Türkçe şiarıyla yola çıkıp açtığımız Makedonya'da yaşayan Türklerin ve Türkçe sevdalılarının ilk Türkçe kitapçısı Üsküp Sahafhane dün akşam kimliği belirsiz lakin hiç şüphesiz Türklük ve Türkçeden rahatsızlık duyan bir takım kansızlar tarafından iki defa yağmalanmış ve büyük zarar verilmiştir.”

Time Balkan

Müslüman Türklüğün Bulgar isyanı ve Rus işgalinde en fazla katliama uğradığı, sürgün edilişinin "sembol" tarihi.

Deliorman başta olmak üzere Koca Balkan'ın yâd ellerde kaldığı dönemin başlangıcı. 93' Harbi sonu büyük yıkım...

Balık hafızalı hemşehrilerimizden kimilerinin önceki yıllarda tam bir "milli şuursuzluk" örneği olarak Bulgar Konsolosluğu'ndaki kutlamalara katıldığına da şahitlik etmiştik.

Oysa aklı başında Bulgarlar için bile Rus işgali anlamını taşıyan o dönem Türkler için ancak yas tarihidir.

Bizim en büyük kabahatimiz "marazlı merhametimiz"!

Bize yapılanı, devamında yapılmak isteneni unutup başkalarının propagandalarıyla ecdadımıza karşı bile dolmuşa gelme halimiz.

Elimizden çıkan koskoca bir vatanı unutursak, bugün elimizde olana nasıl sahip çıkabiliriz?

Akıl mantık bir yana, vicdanın varsa unutma!

Şıpka'nın nasıl düştüğünü, Plevne'nin ne şartlarda teslim olmak zorunda kaldığını, Koca Balkan'ın ardına nasıl dolaşıldığını, Milletinin ırzının nasıl çiğnendiğini unutma! Ve illa ki o Rusun, Rusçunun sana asla dost olmayacağını da!

3 Mart, Bulgaristan Türklerinin yas günüdür!

Merhum Osman Yüksel Serdengeçti'nin dediği gibi: "Dedelerimden kalma intikam var kanımda..."

Sinan Terzi

Söğüt Dergisi Genel Yayın Yönetmeni

Dünkü gün Kestel ve Kosova'nın Podujeva Belediyeleri arasında "Kardeş Şehir Protokolü" imza töreni gerçekleşti. Podujeva bölgesinde ağırlıklı olarak Arnavut Müslüman kardeşlerimiz yaşamakta.

Bulgaristan göçmeni bir ailenin ferdi olan genç ve başarılı Kestel Belediye Başkanı Önder Tanır, tören esnasındaki heyecanlı konuşmasında şunları belirtti:

"Belediyemiz ile görüşmelerimiz neticesinde, bugün tabiri caizse, uzun yıllar arkamızda güzel bir hizmet diye anacağımız bir fidan diktik. Aynı duyguları, aynı kültürü ve aynı geçmişi paylaşan iki halkın torunları olarak imzalamış olduğumuz protokolle bu birlikteliği devam ettireceğiz. İnşallah, bu protokolümüzle gelecek zaman dilimlerinde tarımda, turizmde ve ticarette karşılıklı işbirliğinin de kapısı aralanmış olduk. Gerçekleştirdiğimiz bu işbirliği protokolü gelecek nesiller adına da köprü olacak."

Uludağ'ın yeşil eteklerinde bulunan Kestel'in doğa ve kültürel güzelliklerinin tanıtıldığı özel ziyaretten çok etkilenen konuk Podujeva Belediye Başkanı ve beraberinde ki heyet gösterilen dostluk ve sıcak ev sahipliği için teşekkür ettiler. Türk misafirperverliğinden duyduğu memnuniyeti dile getiren konuk Belediye Başkanı Shepejtim Bulliqi, "Bursa'ya da ilk defa geliyorum ve hakikaten kendimi ayrıcalıklı ve mutlu hissetmekteyim. Böyle güzel bir ilçede bulunmaktan, Kestel Belediye Başkanımız ve kıymetli dostlarımızla birlikte bulunmaktan gerçekten memnunum. Güzel bir adım atarak güzel bir iş birliği yaptığımıza inanıyorum. Bende en kısa zamanda Kestel Belediye Başkanı Önder Tanır başta olmak üzere diğer meclis üyelerini Kosova'da ağırlamak istiyorum. Bugün adımın attığımız bu iş birliğinin, inşallah, zaman içerisinde somut verilerin alınacağına inanıyoruz. Kosova ve Türkiye halkları olarak gerçekten çok büyük benzerliklerimiz ve ortak noktalarımız var" dedi.

Kestel Belediye binasında gerçekleşen törenin şeref konukları arasında Balkan Rumeli Türkleri Konfederasyonu Genel Başkanı Sabri Mutlu, Bal-Göç Genel Başkanı Veli Öztürk ve Cebel Yöresi Kültür ve Dayanışma Derneği Genel Başkanı Op. Dr. Gürçay Cem de hazır bulundular. Tören sonrası göçmen kuruluşları liderleri, toplu halde Kestel Göçmen Konutları'nda yaşayan vatandaşlarımızı ziyaret ettiler.

Ali BALKANLI

İşte cevap;

"Etnik köken sorusu açık uçlu olarak soruluyor ve deneklerin söylediği kaydediliyor. Balkan muhaciri Türkler Türküm diyor ve oraya kaydediliyor. Balkan kökenli olup Boşnak, Arnavut, Pomak vs. diyenlerin Balkan muhaciri olarak kaydediyoruz. Sayıları az olduğu için ayrı yazmıyoruz.

Aynı durum Kafkas kökenliler için de geçerli. Kendisini Çerkez, Abaza, Gürcü vs. şeklinde tanımlayanları da ayrı yazamadığımız için Kafkas göçmeni ismi altında topluyoruz.

Dolasıyla Balkan muhaciri isminin altında Türk bulunmadığı gibi Kafkas göçmeni ismi altında da Türk bulunmamaktadır."

Halbuki, paylaşılan anket sonuçlarına ilaveten küçük bir aydınlatıcı not düşürülseydi, bizler de hemen bir pire için yorgan yakmaya kalkışmazdık.

Aslında etnik konular çok hassas ve önemlidir, çünkü daha Yunus Emre'yle diğer bazı mutasavvıf Türk, halk ve divan şairlerinin eserlerinde "72 millet"ten söz edildiğini görmekteyiz.

Belki de şimdilerde ülkemiz çok daha fazla etnos temsilcisi barındırmakta. Nüfus sayımlarında 1965'ten bu yana etnik köken sorulmadığı için bir etnik kümenin nüfusunun ne kadar olduğunun tam olarak tespiti yapılamamaktadır.

Bir sözle, söz konusu ankette Bulgaristan'da gelen Türk asıllı göçmenler Türk olarak kaydedilmiştir ve bizim için bu cevap yeterli sayılır.

Arnavut Medya çalışanlarından ise hatalarını düzeltmelerini bekliyoruz. Başka türlü Arnavut kardeşlerimizle bizim dostluğumuz bakidir ve böyle kalacaktır.

Sonuçta bütün Türkiye vatandaşları Türktür...

Bizi bizden başka kim anlayabilir ki? Çanakkale'de de anlayamadılar zaten. Çanakkale savaşında Balkan şehirlerinden gelip savaşanlar da vardı elbette, şehitlikte bütün bu şehirlerin adını görebilirsiniz. Sadece Balkanlardan mı? Kerkük'ten, Halep'ten, Filistin'den ve daha nice yerlerden. Bugünkü Barış Pınar Harekâtında bütün bu şehirlerin vefası var, özgürlüğü var, duası var. Bütün bu şehirlerin baş belası olan teröre topyekûn dur deme ruhu var. Aslan yattığı yerden kalkmıştır artık. Ve o aslan Türkiye'dir. İnsanlık için ayağa kalkmıştır, barış için, bağımsızlık için. Bunu anlamayanlar “savaşa hayır” diyerek manipüle etmeye çalışsa onların bu sözlerine inanan çok az insan kaldı. Bu bir savaş değil, bu terörle mücadeledir; aksini söyleyen vatan hainidir!

O terör ki yüzlerce çocuğu yetim bıraktı senelerce, o terör ki kardeşi kardeşe düşman etti yıllarca, o terör ki çocukları vurdu, okulları vurdu, doktorları vurdu, o terör ki kadın demedi, yaşlı demedi, vurdu ve kaçtı yuvasına. Ardında gözü yaşlı analar bıraktı, boynu bükük yetim çocuklar bıraktı, yıkılmış okullar bıraktı, gerçekleşmeyi bekleyen hayallere kurşun sıktı. Güçlenmek isteyen, kimseyle sorunu olmayan bir ülkenin gelişmesine mani olmaya çalıştı. Her şeye rağmen Türkiye ayakta durdu, gücü de kuvveti de hep diri kaldı. Bütün güzelliklere kurşun sıkanlara, vurup kaçanlara, yuvalarında beslenmeye devam edenlere bir cevaptır Barış Pınar Harekatı Operasyonu.

Kardeşlerim, biz misak-ı milli sınırları dışında kalmış Türklerin umudu sizsiniz. O öyle bir vatan ki 81 ilden ibaret sanırlar, nüfusu 80 milyon sanırlar ama yanılıyorlar. Siz aslında gerçeği biliyorsunuz, biliyorsunuz ki kocaman bir coğrafyada kardeşleriniz var, sizin için dua eden analar var her yerde, yüreği sizinle çarpan, sizi her şekilde korumaya çalışan kardeşleriniz var.

Başka hangi ülkenin böyle bir gücü var? Bilmem kaç tankı, şu kadar askeri, son model uçaksavarları, jetleri, istatistikleri vesaireleri… Hepsini geçtim, kaç ülkenin dua ordusu var, hangi ülke için o ülkenin sınırları içinde olmayan şehirlerden gözyaşı döken kardeşleri var?

Üsküp'te, Kalkandelen'de, Gostivar'da, Kırçova'da, Ohri'de, Resne'de, Doğu Makedonya'nın Yörük köylerinde sizinle uyuyup sizinle uyanan ne kadar çok yüreği dağlanmış insanlar var bilir misiniz? Her gece yatmadan önce, Allah'ım sen Türkiye'yi koru diyen ne kadar masum çocuk var bu dünyada biliyor musunuz? Onlar ki melekler zaten, dualarından şüphe mi olunur?

Kosova'da, Prizren'de, Priştine'de, Sancak'ta, Srebrenitsa'da, Potoçari'de, Saraybosna'da ve daha nice şehirlerde. En zor günlerinde yanında olduklarınız, ekmeği bölüştükleriniz, gözyaşı döktükleriniz bugün sizinle. Kerkük'teki analar, Gazze'deki çocuklar, Karabağ'dan Arakan'a, Allahuekber Dağlarından Balkanlar'a yüreği yanık tüm insanların dualarındasınız. Ancak, duyduk ki vatan sınırları içinde bu insanlık ve barış mücadeleniz için bırakın bir dua etmeyi, karşı gelenler de varmış. Onlara da söyleyecek birkaç sözümüz var elbette ama en kısası makuldür: Sevmiyorsan terk et!

Bizler yıllar önce ayrı kaldık sizden, yine de bu bizim sizden farklı olduğumuz anlamına gelmez; sınırlar çizilir ama et tırnaktan ayrılmaz. Balkan harplerinde yaşananları unutabilir miyiz biz, Batı'nın oyunlarını, bizleri nasıl böldüklerini unutabilir miyiz? Siz de bunu unutmayın, hatırlayın: Tam yüz yıl öncesini hatırlayın, önce komşu ülkeleri karıştırmışlardı, sonra onları silahlandırdılar, çeteler kurdurdular, onları beslediler ve ellerini hiç kirletmeden onların üzerinden istedikleri oyunları oynadılar. Biraz daha geriye gideyim yine; Osmanlı'nın son dönemlerinde bu gibi çetelerle güçlü biçimde mücadele edilseydi, onlar yok edilebilseydi durum belki daha farklı olurdu. Yaptılar da ne oldu, yüz yıldır türlü savaşların içine sürüklediler bizleri, ayağa kalkamadık artık, böldüler, her ne kadar özgürüz, demokratız desek de laf hepsi. Bizim adımıza buralarda biz karar veriyoruz zannediyoruz. Komşu ülkelerle aynı masaya oturup konuşabilmek için AB'den arabulucular getirtiyoruz. O çetelere ne oldu biliyor musunuz, “diğerleri” hedeflerine ulaştıktan sonra birbirlerini vurdular, son pişmanlık çare etmedi yani. Kullanıp atıldılar bir kenara. Bu da bir kenarda dursun.

Kardeşlerim, haklı mücadelenizde sabırlı olun, bizler şehitlerimizin ölmediğine inanırız, onlar Çanakkale'de şehit olan kardeşlerimizle aynı mekândalar. Zamanın ve mekânın önemi yoktur bu saatten sonra. İnsanlık için, barış için kenetlenelim, elimizden bir şey gelmiyorsa bile bu haklı mücadelede vatana sahip çıkıp en güçlü kalkan olan dualarımızda, âminlerde, Fatiha'larda buluşalım.

Biz yüz yıl önce vatansız kaldık, bayraklarımızı yüreğimize gömdük. Kalelerimiz evimiz oldu, Allah'a hep dua ettik ama kendimiz için değil; bütün acılarımız ve hasretliğimiz bir kenara, sizler için dua ettik. Orada bir yerde bir devlet var dedik, kilometrelerce uzakta, o vatan sağ olsun, o vatan güçlü olsun, eğer oraya bir şey olursa işte o zaman bizler de burada kalamayız. Emanet bıraktıklarınız için buradayız bizler, yetim kalmasın bütün bu minareler diye buradayız biz. Sanki bir anne giderken bizi tembihlemiş gibi, “sakın bu evi terk etme” demiş gibi, kapıyı hiçbir yabancıya açmadık. Buralara geldiğinizde “Türkçeyi nereden öğrendiniz” demeyin diye biz kapılarımızı hiçbir yabancıya açmadık. Yine de sordunuz bazen o soruyu “hiç unutmadık ki” dedik, “biz kardeşiz zaten” diye de ekledik. Bir fırtına koptu ayrı kaldık, o kadar. Ama düşmedik ki acısın. Dert etmeyin düşmeyiz kolay kolay.

Bizler Türk bayrağının dalgalandığı o vatana geldiğimizde, bazen o bayrağı taşıyan kurumlarda olur da şımarırız, ilgi ve sevgi isteriz bazen. İnanın bu yüz yılın hasretliğindendir, bunu çok görmeyin. Bu hasretlik öyle derin ki dikenli tellerle çevrilmiş hep. Acıyan yerlerimiz sadece ve sadece hasretliğimiz, acıyan yerlerimiz sizin gözyaşı döktüğünüz nedenleriniz. İşte sizler de kapılarınızı koruyorsunuz şimdi, biliyoruz derdiniz büyük, büyük başın derdi büyük olur elbette. Allah Türk askerini korusun, korusun ki hiçbir çocuk, hiçbir anne ağlamasın artık. Allah güç kuvvet versin, versin ki barış gelsin, çiçek açsın, bayraklar kana bulanmasın, bölünmesin ülkeler, Allah yar ve yardımcınız olsun. Ertuğrul Gazi ne demişti hatırlayalım: “Bir nefesine bile hükmedemediğimiz bu dünya için boyun mu bükeceğiz.” Eğilip bükülmek yok, bu mücadele milli bir savunmadır artık, uzatılan sadece bir zeytin dalıdır.

Biz seni candan öte de sevdik be Türkiye…

Leyla Şerif EMİN

Dünyanın dört köşesinde olduğu gibi Balkanlar'da da birçok faaliyete imza atmış bir kurumdur YTB.

Atmaya da devam ediyor.

Ancak bu faaliyetler çok daha etkili olmalı ki,bu da geniş soydaş kitlelere ulaşarak,örgütlü çalışma ile mümkün olabilecek bir gerçektir.

Bu da STK ve benzeri örgütlerle işbirliğinden geçmektedir.

Gerçek anlamda sonuç alınması isteniyorsa bu olmazsa olmazdır.

Burada, kimsenin adını sanını duymadığı, geniş kitleler tarafından bilinmeyen STK ve bazı odaklarlardan bahsetmiyoruz .

Temsil noktasında, Bal-Göç gibi geniş kitlelere hitap eden, soydaş sorunları noktasında kapsamlı veri tabanına sahip örgütlerden bahsediyoruz.

Böyle büyük kitlelere hitap eden ve üstelik üstlendiği misyon gereği bizzat devlet tarafından "Kamu yararı" statüsü verilen kuruluşlarla stratejik işbirliği yapılması olmazsa olmazdır.

Bu tür örgütlerin dışında yapılan her etkinlik ve faaliyet eksik ve yetersiz kalmaya mahkümdur.

Nitekim öyle olduğu da ortada.

Bir ülkenin gücüne güç katan en önemli unsurlardan biri, dış ülkelerde kendi soydaşlarından oluşturduğu diasporanın gücüdür.

YTB'nin asli misyonu ilgili ülkelerde bu soydaş nüfuslarımızı örgütleyip koordineli çalışmalar yürütmesidir.

Ama her şeyden önce bulundukları bölgelerde soydaş nüfuslarımızın varlığını sürdürmelerini sağlamaktır.

Evet,

YTB,TİKA ile işbirliği içinde camii,türbe, tarihi eserler onarımı veya benzeri bir çok faaliyette bulunduğu doğrudur.

Bunlar tartışmasız son derece önemlidir ancak bunlardan çok daha önemli mesele o bölgelerde soydaş nüfusumuzu muhafaza etmektir.

Siz o bölgelerde öncelikle soydaş nüfusumuzu muhafaza etmek için çalışmalar yürütmezseniz ve gerek ekonomik, gerek syasi, gerek sosyal veya asimilasyon gibi sebeplerden dolayı o nüfusumuz yok olup giderse oralarda ne türbemiz kalır ,ne camimiz ne de bizi hatırlatacak bir eserimiz.

Bundan dolayı soydaş nüfusumuzun kültürel, etnik ve dini kimliklerini korumanın yanı sıra en önemli görev öncelikle soydaşımızın o topraklarda kalmalarını sağlama konusunda faaliyetler yürütmek olmalı.

Şimdi birileri çıkıp karşı tez olarak:

Bu tür faaliyetler zaten yapılıyor diyecektir.

Biz ne yapıldığını ve ne kadar yapıldığını çok net biliyoruz.

Evet bir şeyler yapılıyor ancak sadece sınırlı olarak yıllarca aynı kişi ve çevrelerin himayesinde ki bunlar da öncelikle kendi menfaatlerini düşünen kişiler.

Bunun böyle olduğu ortaya çıkan tablodan fazlasıyla bellidir.

Çok dar kapsamlı, "dost alışverişte bulunsun" anlayışı ile bazı faaliyetlerin dışında tabana, geniş kitlelere ulaşan bir faaliyet yoktur.

Temennimiz YTB bundan sonra bu yönde hareket edip çok daha etkili ve netice getiren faaliyetlere imza atmasıdır.

Bundan dolayı YTB'de radikal reorganizasyona gidilmeli.

Orada hakim olan ve yılarca hep aynı seviyelerde faaliyetlerde bulununan statükocu zihniyet, günümüzün çağına uygun, dünyada cereyan eden gelişmelere göre anında reaksyon verebilecek kapasitede bilgili donanımlı kişilerle değiştirilmeli.

Ancak geçtiğimiz hafta başında YTB'ye yaptığımız ziyarette kurumun başına yeni atanan başkanda bu heyecanı ve iradeyi gördük.

Önümüzdeki süreçte bu reorganizasyonun yapılacağı mesajını da aldık ki, aslında çok daha önceden yapılması gereken bir durumdur.

Gürçay Cem

Ankara'ya dönüşte eşime ve çocuklara bu geziden söz edince deyim yerindeyse balıklama atladılar. Gezi tarihi yaklaştıkça heyecan artıyordu. Son hafta kimlik, sürücü belgesi ve pasaportumu yeniledim. Yıllık izne ayrıldım. Kırklareli/Lüleburgaz buluşma noktası… Buluşma noktası Lüleburgaz'a diğer arkadaşlardan önce ulaştık çünkü eşimin annesi Lüleburgaz'da yaşıyordu. Bir gün sonra, 14 Temmuz Pazar gecesi Selvet Altuğ ve Türk Riders üyesi, Davraz of-rooads klubü kurucusu Halil Sarıkaya beraberlerinde eşleri ve çocukları ile Lüleburgaz'a geldiler ve bir gece misafir oldular.

Bulgaristan Türklüğünün mücadeleci isimlerinden, yıllarca Todor Jivkov rejiminin zindanlarında hapis yatmış, Bulgaristan'ın kuzeydoğusunda, Deliorman bölgesinde bulunan Şumnu Köklüce (Venets) köyü doğumlu, 1989'da Türkiye'ye sınırdışı edilen İrfan Bozkurt ile irtibata geçiyorum. İletişim kurduğum bir diğer isim de Bulgaristan muhacirlerinden, Misyon Gazetesi'nin sahibi Mümin Topçu. Misyon gazetesinde yazılarım yayınlanmıştı.

Kapıkule'den Bulgaristan'a çıkış… 15 Temmuz sabahı, Edirne Kapıkule'ye hareket ettik. Dört yıl önce Balkan gezisine İpsala sınır kapısından çıkmıştık. Bu sefer Kapıkule'den Türkiye'ye el salladık. Bulgaristan gümrük görevlileri zorluk çıkarmadan kontrollerini tamamladı. Sigara takıntıları vardı ve sadece iki pakete müsaade ediyorlardı.

Evladı Fatihan, eşimin Ata Topraklarında… Bulgaristan'da ilk durağımız Hasköy (Haskova). Hasköy Bulgaristan'ın, Türkiye ile Yunanistan sınırına yakın, 96 000 nüfuslu bir kent. Hasköy'de Orada Türkiye'de iken haberleştiğimiz Bulgaristan Türklerinden Ömer Aga ile buluşuyoruz. Eşim Funda Tunca Çelikdönmez'in merhum babası Süleyman oğlu Lütfü Tunca 1952 muhacirlerinden olduğu için Bulgaristan vatandaşlığına müracaat hakkı var. Ancak babası vefat ettiği için bu işlemler biraz uzun sürebiliyor. Bu nedenle noterden Ömer Agaya vekalet veriyoruz. Ömer Aga bizi köydeki evine davet ediyor. Eşi öğretmen. Köydeki evlerin çoğu villa tipi. Her evin bahçesi park gibi. Düzenli ve bakımlı. Ortalıkta tarım aletleri görülmüyor, çünkü onlar kendilerine ait yerlerde. Aklıma birden Türkiye'deki köy evleri geliyor. Aradaki farkı anlamak için görmek lazım. Çay kahve ikram faslından sonra Kırcaali'ye dümen kırıyoruz. Eşimin dedesinin ve babaannesinin köyü Kuşallar (Komuniga) ile buranın üst bölgesinde bulunan Kara Tarla Köyünün ilerisindeki Bulgarca ismini bilmediğim Yeni Mahalle köyüne varıyoruz. Eşim Hacı Kiriş oğullarından. Akrabalarından Şevket Aga köydeymiş. Hoşbeşten sonra gezi kafilemizi 'Magazin'e davet ediyor. Biz önce magazini gazino gibi eğlence merkezi sanıyoruz. Oysa buralarda bakkala magazin deniliyormuş. Her birimize ikramda bulunuyor. Gözyaşlarıyla vedalaşıyoruz. Akşam karanlığında Kırcaali'deyiz. İlk işimiz otel bakmak oluyor. Gezi grubumuz üç otomobil ve 10 kişiden müteşekkil. Kaldığımız otelin diğer müşterileri Türkiye'ye olimpiyatlarda altın madalyalar kazandıran merhum halterci Naim Süleymanoğlu'nun belgeselini hazırlayan ekip. Çünkü merhum Cep Herkül Naim Süleymanoğlu Bulgaristan Kırcaali Ahatlı köyünde doğmuştu. O nedenle buradalar.

Kırcaali sokaklarında Türkçe konuşmayan yok gibi. Ömer Aga ile Ertesi gün yeniden Hasköy'e geçiyoruz. Ömer Agayı köyünde bizi bekliyor. Köyünün adı Bulgarca Kozlec. Türkçesi Kozluk veya Kozlu olmalı. Köyde Bulgar nüfusta yaşıyor. Türkler Bektaşi olanlar ve olmayanlar diye ikiye ayrılıyor. Bektaşiler daha örgütlü. Köyde cami ve kilise var. Ancak papaz ve İmamın toplu ibadetlerin yapıldığı günlerde köye geldikleri söyleniyor. Türkler Türk televizyon kanallarını izliyor. Öğleden sonra Hasköy tepesine çıkıyoruz. Dünyanın en yüksek Kutsal Bakire Meryem Ana heykeli 2003 yılında buraya dikilmiş. 2005 yılında Guinness Dünya Rekorları listesinde yer alan heykel, Polimer betondan yapılmış ve 80 ton ağırlığında. Hasköy'de Ermeni kilisesi dikkatimizi çekiyor. Particilik Bulgaristan Türklerinin en büyük belası. Lütfü Mestan ve Ahmet Demir Doğan taraftarlığı onları bölmüş. Anladım ki dünyanın neresine gidersek gidelim hep aynı sorunlar peşimizi bırakmıyor. Ömer Aga ile vedalaşıp yola koyuluyoruz.

Bir sonraki istikamet Bulgaristan'ın 5. büyük şehri Rusçuk. Tuna Nehri kıyısında kurulu. English House de kalıyoruz. İşletmecisi Bulgar bir bayan. Bulgarların eski bir Türk boyu olduğunda mutabık kalıyoruz. Kaldığımız yerin karşısında küçük bir manav var. Merhaba diyorum. Türk çıkıyor. Biraz muhabbet ediyoruz. Eşinin ve kendisinin Rusçuk imam-hatip lisesi mezunu olduğunu söylüyor. Bir şikâyeti var, Rusçuk İnamhatibe diğer illerden öğrenci gelmesi yasaklanmış. Küçük kızları Türkiye Türkçesiyle çok nezih konuşuyor. Meğer Türk televizyon kanallarını izleyerek öğrenmiş. Küçük kıza şeker babasına Türkiye'den getirdiğim Al Bayrağımızı hediye ediyorum.

Trump'ı sevmeyen Romanyalılar… Fatih'in kellesini kopardığı Kont Drakula… Romanya sınırından geçerek Başkent Bükreş'e ulaştık. Sıkıcı bir trafiği var. Gezi kafilemizin başkanı Servet Altuğ, her birimizi bir otele yerleştirdikten sonra ancak kendine yer bulabiliyor. Daha sonra ben, eşim ve oğullarım keşif gezisine çıkıyoruz. Hemen yakınımızda bulunan Hırvatistan ve Danimarka büyükelçiliklerinin bitişiğindeki kilise dikkatinizi çekiyor. Büyük bir bahçesi var. Kiliseye girmek için yaşlı bir bayandan izin istiyoruz. Tabi ki diyor ve bize yol gösteriyor. Birkaç konuşmadan sonra samimiyet oluşuyor aramızda. İsmi Romanita. Amerika'da yaşıyormuş. Eşi ölmüş. Bir kızı olduğunu öğreniyoruz. Romanita, iyi bir Ortodoks, Romanya Ortodoks Patrikliği İstanbul Fenere değil Moskova ya bağlı. ABD 'de yaşayan Romanita, Trump ı sevmiyor, Türk dostu. Romanita aracımızı park ettiğimiz yeri soruyor. Gösteriyoruz. Güvenli buluyor. Hırsızlara karşı dikkatli olmamızı tembihliyor. Bize en ince ayrıntısına kadar Bükreş şehir merkezini tarif ediyor. Bükreşte yayalar ve sürücüler trafik kurallarına uyuyor. Akşam Bükreşli gençler Tiyatro binası önünde neredeyse kuyruk olmuş. Hemen hemen bütün binaların duvarları grefiti dolu. Bazı meydanlarda seyyar Tuvalet var. İçlerinde su bulunmuyor. Bükreş'te Ermeni Kilisesi ve Lokantası var. Hemen bitişiğinde Moşe KOŞER yazılı lokanta var. Fastfood yaygın. Amerikan tarzı beslenme kültürü baskın. Rum, Grek, Ortodoksların kiliselerinin mimarisi diğerlerinden farklı. Avrupa ülkelerinin şanslı kedileri köpekleri… Sokak köpekleri yok veya ben hiç görmedim. Sahipli köpek sayısı fazla. Sokak kedisi görmedik gibi birşey. Köpekler kimseye hırlamıyor. Evcil hayvan popülasyonu bu şekilde kontrol altında tutulabilir. Goethe ne kadar haklıymış; 'Bir semtin sokak hayvanları sizden kaçmıyorsa orada yaşayın; çünkü komşularınız güzel insanlardır.'' derken. Sokaklarda araçların ezdiği köpek ve kedi cesetlerine rastlamak mümkün değil. Sezai Karakoç; “Kim verecek kedilere trafik bilgilerini / Ki hayatlarıyla ödemekteler bir yandan öbür yana geçmeyi.” dizelerinde ne güzel belirtmiş bu trajediyi. William Ralph Inge boşuna dememiş; "Şüphesiz eğer ki hayvanların dini olsaydı, şeytanı insan şeklinde hayal ederdi." Bu şeytanlar memleketimizde hiçte az değil.

Şaşırtıcı şekilde esnafı dürüst ve müşteriyi kandırmayı düşünemiyorlar. Suriyeli ve Iraklı Araplar lokanta işletiyor. Ertesi sabah Bükreş'e veda etmeden Türk Şehitliğini ziyaret ettik. I. Dünya Savaşında şehit düşen askerlerimizin aziz ruhlarına Fatiha okuduk. Birinci Dünya Savaşı'nda Altıncı Kolordu Romanya cephesinde ölümüne savaştı. Öyle ki Eylül 1916-Mayıs 1918 arasında yapılan muharebelerde 42 bin kişilik kolordu mevcudundan 19 bin 100'ü şehit düştü. 1932'de kapatılan Türk Ocaklarının efsane başkanı Bükreş Büyükelçisi Hamdullah Suphi Tanrıöver'in girişimiyle "Bükreş Türk Şehitliği" kuruldu. Aradan yıllar geçtikçe Türk Şehitliği zamana yenik düştü, harabeye dönüştü. Ta ki 1969'da Başbakan Süleyman Demirel Bükreş'e gidince "yıkık dökük şehitliği" görür ve "- Derhal onaralım... Şehitlerimize layık, Türkiye'ye yakışır bir hale getirelim." deyinceye kadar. Stefan oğlu Yani de Bükreş Türk Şehitliğinde… Şehitlikte beni en çok etkileyen; Mahmut oğlu Abdullah ile Stefan oğlu Yani'nin yan yana mezarları oldu. Biri Müslüman biri Ortodoks Hristiyan ama ortak yönleri vatan. Şehitlikte Romanya Türklerinin de gömüldükleri mezarlık burada bulunuyor. Şehitlik çok geniş arazi üzerinde. 2000 yılında yeniden düzenlenmiş. Yemyeşil cennet bahçesi gibi. Temiz ve bakımlı. Yol boyunca hediyelik eşya standları göze çarpıyor. Bizim beğenmediğimiz koyun ve sığır derilerini işleyerek kazanç kapısına dönüştürmüşler. Braşov'da Macar Protestan… Bükreş'ten sonra rotamız, ülkenin orta kesiminde yer alan Braşov. Bu şehir Transilvanya (Transylvania) bölgesinin en güzel Orta Çağ şehirlerinden biri. Braşov, Orta Çağ Alman Rokoko üslubunda inşa edilmiş. Braşov'da kaldığımız hostel yaşlı karıkoca ögretmen bir çiftin tek katlı ama çok sevimli evlerinde kalıyoruz. Kızları avukat. Damat adayları ise savcı. Marton (Martin) Domokos Macar asıllı Romanya vatandaşı. Protestan. -Braşov meydanında Martin yol güzergahımızı soruyor. Kazıklı Voyvoda'nın sarayına gideceğimizi öğrenince gevrek gevrek gülerek "-Türklere ne yapmıştı, biliyor musunuz? diyor. -Kazıklı Voyvoda'nın Şatosu Sözlerini İngilizce'den Türkçeye çeviren büyük oğlum Aytuğ, "-Fatih'te buraya geldi kellesini kopardı" cevabını verince Marton mosmor. Marton ve nişanlısı geçen yaz İstanbul'a gitmişler. Ev sahibi bayan Türk dizilerine hayran. Marton'un Macar kökenli olduğunu öğrenince ona Pal Sokağı Çocukları romanını soruyorum. Romanın kahramanı Nemeçek diyor. Macarların Türk olduğunu söylüyorum evet ama çok önceydi diyor. Atila'nın Torunları olarak mutlu ayrılıyoruz. Aytuğla sosyal medyadan arkadaş oluyorlar. Fatih'in kan kardeşi Vampir kral Kont Drakula… Voyvoda III. Vlad Tepeş, ya da diğer ismiyle Drakula rivayetlere göre, Fatih Sultan Mehmet'in çocukluk arkadaşı olduğu gibi kan kardeşi de. Voyvoda III. Vlad Tepeş, Kont Drakula ya da Kazıklı Voyvoda 1448, 1456-1462 yılları arası ve 1476 yıllarında Eflak beyliğinin voyvodası idi. -Kazıklı Voyvoda'nın arması 1476 yılında Osmanlı ordusu ile giriştiği savaşta esir alınan Eflak Beyliği prensi Kont Dracula Tokat kalesi zindanında esir tutulmuştu. Fatih Sultan Mehmet'e baş kaldırdı başından oldu…

Osmanlı İmparatorluğu döneminde, Eflak ve Buğdan beylerine voyvoda denilirdi. Osmanlı Devleti yönetim sisteminde bâzı yerlerin iltizâmını/vergisini toplamaya memur edilen görevli demekti. Avusturya Hasburg Krallığının kışkırtmasıyla Voyvoda Vlad, İstanbul'dan gelen elçiler sarayına ulaştığında elçileri tutuklatır. Ellerinde Fatih Sultan Mehmet'in mührünün bulunduğu ültimatom mektupları taşıyan elçilere bizzat kendi elleri ile işkence yapar ve sonunda da, bu elçilerin hepsini kazığa oturtur. Fatih Akıncı beyi Mihaloğlu'nu üzerine gönderir. III. Vlad'ın 300 askeriyle birlikte kesilen başı öldürüldüğünü ispat etmek ve diğer zalim diktatörlere ibret için İstanbul'a II. Mehmet'e gönderilir. -Kazıklı Voyvoda'nın Şatosu önünde Türklüğe selam​​​​​​​ İşkence yöntemleri sebebiyle Osmanlılar tarafından Kazıklı Voyvoda, Macarlar tarafından cellat anlamında kullanılan Tepeş, kendi milleti romenler tarafından ise şeytan anlamında Drakul olarak adlandırılmaktaydı. Voyvoda III. Vlad düşmanlarını kazıklara çakarak işkenceyle öldürmesiyle tarihe geçti, Sonradan Bram Stoker'ın Drakula romanına ve Drakula filmlerine konu oldu. Gezi grubumuzla Karpatlar'ın bir yay çizdiği kuzey batısında yer alan Transilvanya'da Bran Kalesi'ne gittik. Kastel Bronda bulunan Kont Drakula şatosunu ziyaret ettik. Bozkurt işaretemizle Türk'ün izini bıraktık.

Romanya'dan Moldova'ya Türklüğün izinde… Yolcu yolunda gerek. Türk'ün karnı doyunca gözü yolda olurmuş, bizimki de o hesap. Durmak yok yola devam. Sınır tabelasının yer almadığı yollardan gece karanlığında geçerek Moldova sınırına ulaşıyoruz. Pasaport kontrol işkenceye dönüyor. Kılı kırk yarıyorlar. Nereye gideceğimizi, hangi otelde kalacağımızı soruyorlar. Görevlilerin tamamı kadın ve hepsi silahlı. Gagauz Yeri başkenti Komrand'a gece yarısı giriyoruz. Rezervasyon yaptırdığımız otel kapalı. Sesleniyoruz, zile basıyoruz boşuna. Otel arayışımız Komrand'ın üç yıldızlı en lüks otelinde noktalanıyor. Sahibi kadın İstanbul'da kendisinin nasıl kazıklandığını anlatıyor. Oldukça pahalı bir konaklama ücreti ödüyoruz. Otel lobisi çok kalabalık. Otelin önünden bir tabur polis geçiyor. O gece Gagauz Özerk Yeri Başkanı İrina Vlah yeniden göreve başlamasının kutlamaları yapılmış. İrina Vlahla arka arkaya oturuyoruz. Kazakistan Moldava elçilik görevlisi ile Türk dünyasını konuşuyoruz. Ona Ataman diye hitap etmem çok hoşuna gidiyor. Sabah tek başıma ön gezi yaparken siyahlar giyinmiş genç bir Ortodoks papazla tanıştım. İsmi Daniel. Gagauz Türk'ü. Bizi pazar sabahı ayinini izlemeye davet ediyor. Kiliseleri Moldova'ya onlarda Moskova'ya bağlıymış. Ayinleri hem Rusça hem de Turkçe'ymiş. -Komrat'ta ben Kemal bey, Halil Sarıkaya, Kosti ve Kafile başkanı Selvet Altuğ Kahvaltı sonrası gezi grubumuzla Komrand'ı geziyoruz. Gagauz Yeri başkenti Komrand da Lenin'in Heykeli önünde Bozkurt işaretiyle Türklüğe selam gönderiyorum.

Gagauz Yeri başkenti Komrand'da Lenin heykeli önünde​​​​​​​ Çarşı merkezinde pazar yerine yakın Türk Cafe'yi görünce çölde vaha bulmuş Arap gibi seviniyoruz. Çünkü Türk çayı içebilecegimiz bir yer demek. İşletmecisi emekli polis, Ankaralı. Biz oradayken Komrand'a yaşayan başka Türklerde geliyor. Sohbeti çay eşliğinde kaynatıyoruz. Kemal Çolak, bölgeyle ilgili bilgiler aktarıyor. Kumanlardan Kıpçaklardan söz ediyor. Beşalma köyünde bulunan Gagauz Etnografya Müzesini gezmemizi öneriyor. Dimitri ve Atanas Karaçoban… Müzenin kuruluşu yıllar öncesine uzanıyor. Gagauz etnograf, yazar, müzeci ve bilim insanı Dimitri Karaçoban (1933-1986) çok emek sarf etmiş. -Gagauz Yeri BeşAlma köyünde müze hakkında bilgi veren heykeltıraş Atanas Karaçoban ile​​​​​​​ Komrat'a bağlı Beşalma köyünde doğan ve Maksim Gorki Edebiyat Enstitüsü'nden mezun Dimitri Karaçoban etnolog, müzeci, ressam ve edebiyatçı. Doğduğu köyde bir etnoloji müzesi kuran ve burada 20 yıl boyunca müdürlük yapan Karaçoban eşinin bıçaklanarak öldürülmesinden sonra geçirdiği bir buhran sonucu 1986 yılında kendini trenin altına atarak intihar etmiş. Müzeyi bize Dimitri Karaçoban'ın oğlu Gazi Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Öğretim Görevlisi Gagauz heykeltıraş Atanas Karaçoban gezdiriyor. Müzeye Türkiye karayolu haritası ve al bayrağımızı hediye ediyorum. Ertesi gün Papaz Daniel'in pazar ayinine katılıyoruz. Ortodoks kiliselerinde oturma sıraları yok. Dua okunurken bazen secdeye kapanıyorlar. İsteyen mum yakıyor. Birgün önce eşim çocukların Vaftiz törenini videoya çekmişti. Gagauz Bozkurdu Stefan Topal… Bahadırın yerinde güzel bir kahvaltı yaptıktan sonra Ortodoks Hristiyan Türklerin yaşadığı Moldova'ya bağlı özerk Gagauz Yeri İlk Başkanı Türkiye Cumhurbaşkanı merhum Demirel'in yakın dostu Turan Ordusunun Avrupa Başbuğu, bir yıl önce vefat eden Stefan Topal'ın mezarını ziyaret ettik. -Gagauz Yeri Başkanı Stefan Topal'ın mezarında​​​​​​​ Süleyman Demirel'in Başbakanlık ve Cumhurbaşkanlığı döneminde Stefan Topal altı kez Türkiye'ye gelir. Bu gelişlerinden biri. 1994 yılına rastlar. Ankara'ya sık gidip gelen Stefan Topal; Türkiye Cumhuriyeti yetkililerinden, kendi ülkesi şartlarına göre de büyük yardımlar almaktadır. Bütün Gagauz Yeri'nin içme suyu şebekesi kurulması ve arıtma (onlar paklama diyorlar) tesislerinin yapılması da bu teknik yardımlar arasındadır. -Gagauzlar Demirel'i unutmamış​​​​​​​ Ankara'da Cumhurbaşkanı Demirel ile aralarında şöyle bir diyalog geçer; “-Söyle bakalım Topal, nüfusunuz kaç? Kaç Türk'sünüz orada?' Stefan Topal hemen göğsünü gere gere cevap verir ‘-Yüz altmış bin…' ‘-Yanlış' diyor Demirel. ‘-Sorulduğu zaman, ‘nüfusumuz yetmiş iki milyon yüz altmış bin' diyeceksin.' İşte gerçek Türk milliyetçilerinin fikri. Stefan Topal ülkesine döndükten sonra Türk cumhurbaşkanı Demirel'le aralarında geçen konuşmayı yeri geldikçe Türklük gurur ve şuuru ile anlatıp durdu. Şimdi ikisi de sırlara karıştı, ruhları şad mekanları cennet olsun! Gagauz Türkleri Süleyman Demirel'i unutmamışlar. Başkent Komrand'a onun büstünü dikmişler. -Gagauz Türkü Kosti ile​​​​​​​ Ön isimleri Slav ve Hristiyanlık izleri taşıyor ama soyadları özbe öz Türkçe. Gagauz Yeri eski Sovyet politikasına sadık. Moldova ise Avrupa Birliğine girmek çabasında, o nedenle iki yakaları bir araya gelmiyor. Kşinev Moldova'nın başkenti…

Hazar Türkü Yahudiler… Moldova'da yaklaşık 15,000 Yahudi yaşıyor. Düzenli aralıklarla yayın yapan Yahudi gazeteleri var. Bunların en çok bilineni, Yidiş dili ve Rusça yayınlanan Nash golos - Undzer kol ("Sesimiz") Gazetesi. -Moldova başkenti Kşinev de Hazar Türklerinin Sinagogu Orta Avrupa tarihinde Yahudilere yönelik katliamların arkasında Hasburg hanedanı var. Öyle ki Rus Çarlığını dahi Yahudilere karşı kışkırtmışlar. Moldovalı bir hahamın oğlu olan Neophite, işlediği suçlardan dolayı Yahudi toplumundan dışlanınca intikam hissiyle Yahudilikten çıktıktan sonra hristiyanlığı kabul edip rahip oldu. Eski Yahudi yeni Hristiyan rahip Neophite 1803'te Yahudileri aşağılamak ve zor durumda bırakmak amaçlı yazdığı kitabı bastırır. Rahip Neophite'ye bu konuda en büyük destekçi, 11/12 Mart 1803'te ölen Moldova Metropolitanı Iacob (Yakup) Stamati oldu. Rahip Neophite yazdığı ve kilisenin bastırdığı kitabında bazı Yahudi tarikatlarının, insan kanı kullandıklarında Yehova katında daha “üstün” olduklarına inandıklarını iddia etmişti. Kitabın etkisi amaçlanandan daha çabuk etkisini gösterdi. Birçok ülkede kitaptaki iddialara bire bin eklenerek Yahudi aleyhtarlığı körüklendi. Yahudilere yönelik toplu saldırılar gerçekleşti, işyerleri tahrip edildi.

Kşinev Sinagogu'da Hazar Türkü Haham ile​​​​​​​ 21 Temmuz Pazar günü gezi grubumuzla Moldova'nın başkenti Kişinev'de Turistlerin uğrak yeri tarihi Sinagoga gittik. Kapalı olmasına rağmen zile bastık. İçeri girdik. Türkiye Türk'ü ve müslüman olduğumuzu söylüyoruz. Bizimle Rabbis Mendy Axelrod ve Mendy Gotzel ilgileniyor. Okudukları Tevrat Yidiş dilinde. İbranice bölümlerde var. Aydınlık bir mekan. İçeride üzerinde kitapların bulundugu masalar olmasa kendinizi Camide sanabilirsiniz. Yaşlı olan daha girişken daha konuşkan. Genç haham çekingen. Türkiye'den gelen Müslüman bir kafilenin ziyaretine anlam veremiyorlar. Yüzleri Türk simasına benziyor. HAZAR bakiyesi bunlar. Ukrayna'nın büklüm büklüm yolları… Moldova sınırını geçerken yine sıkıntı. Kılı kırk yaran işlemler. Yollar çok kötü adeta köstebek yuvası. Ukrayna yönetimleri ne yazık ki ulaşıma yatırım yapmamışlar. Rus karşıtlığı politikasıyla Avrupa Birliği ve Amerika'dan kopardıkları yardım paralarını yöneticiler iç etmiş yani üstüne oturmuşlar. Ankara'da uzun yıllar belediye başkanlığı yapan birisi için yiyor ama hizmette ediyor denilirdi. Şimdi gitsinde Ukraynalı yöneticilere ders versin. Sınırı geçince Ukrayna da Hotin de kaldık. Hotin Ukrayna'nın batısında, Dinyester nehri üzerinde küçük bir şehir. İnsanları çok cana yakın. -Hotin'de Sovyet döneminden kalma anıt​​​​​​​ Osmanlı tarihinde Sultan II. Osman yani Yeniçerilerin öldürdüğü Genç Osman'ın ordusuyla 2 Eylül 1620'de Hotin önlerine gelmişti. Kale kuşatılmış ve Hotin kalesi önlerinde yapılan meydan savaşında, düşman siperleri ele geçirilememişti. Askerlerin şevk ve heyecanı oldukça yıpranınca Yeniçerilerin de kendilerini tam olarak savaşa vermemeleri, bu savaşın kesin bir netice ile sonuçlanmamasına yol açmıştı. Ordu arkasına baka baka İstanbul'a dönmüştü. HotinlilerTürk olduğumuzu duyunca hemen Sultan Roksana diyorlar. Kanuninin eşi Hürrem Sultanı soruyorlar. Türk dizileri Türkiyenin imajına çok olumlu katkılar sunmuş. Parktan geçerken alkol alan iki kişi beraber içmeye davet ediyor. Kibarca red ediyorum. Biraz konuşuyoruz. Türk olduğumu söyleyince Viktor ve Yaşa çok seviniyor. Sigara değiş tokuşu yapıyoruz. Onlarda bana kavanozdan yoğurt ikram ediyorlar. Putin'i sevmeyen şehir Lviv… Lviv; Kanuni Sultan Süleymanın eşi Hürrem Sultan'ın (Roksana) doğduğu şehir. Ukrayna'nın batısında İkinci Dünya Savaşı sonrasında Polonya'dan Ukrayna'ya bağlanan kültür kenti. Lviv sokakları adeta Türk kaynıyor. Büfelerinde üzerinde Rus devlet başkanı Putin'in resmi basılı Tuvalet kağıtları satılıyor. -Ukrayna'nın turistik kenti Lviv'de Putin'in resmi basılı tuvalet kağıtları Çok iğrenç. Resimdeki heykel Rus kralı Danilo Romanoviç. Ukrayna eğer ikiye ayrılırsa Batı Ukrayna'nın başkenti Lviv olur. Avrupa'nın birçok ülkesinden turisti çeken bir kent. Ermenilere ait bir mahallesi var. Sokaklarında kime dokunsanız Türk. Yerleşik Türk nüfus işletmeci. Yehova Şahitleri bizi bırakmıyor… Ukrayna'nın turizm merkezi Lviv'den ayrılmadan önce şehri son bir kez turlarken Yehova Şahitlerine rastlıyoruz. -Lviv'de Yehova Şahitleri ile​​​​​​​ İçlerinden biri yeni öğrenmeye çalıştığı Türkçesiyle çat pat bize birşeyler anlatmaya çalışıyor. Bize Türkçe broşür uzatıyor. Bir anda kadınlı erkekli etrafımızda toplanıyorlar. Lviv'de çok güçlüler. Mabetleri biraz kentin dışındaymış. Müzeleri varmış. Bizi birkaç gün misafir etmek istiyorlar. Yehova'nın Şahitleri, Hristiyan âlemi tarafından birçok temel dinsel konuda ciddi görüş farklılıkları nedeniyle Hristiyanlıktan ayrı bir inanç olarak görülüyor. Yehova'nın Şahitleri'ne göre Hristiyan âlemi Kitab-ı Mukaddes'te geçen ilk yüzyıldaki Hristiyanlıktan oldukça uzaklaşmıştır. Kitab-ı Mukaddes'i gerçek anlamda hayatlarında uygulamaya önem verirler. Teslise inanmazlar. İsa'yı Tanrının oğlu değil peygamber kabul ediyorlar. Gerçek dini bugünkü Hristiyan âleminin değil, MS 1. yüzyıldaki Hristiyanların uyguladığına inanır ve buna bağlı kalırlar. Kitab-ı Mukaddes'in oryantalistik özelliğine inanırlar. Âhiret inançları kuvvetlidir. Tanrı tek olduğundan gerçek dinin tek olduğuna, bunun hangi din olduğunun ise Kitab-ı Mukaddes'te belirtildiğine inanırlar. Ruhun ölümsüz olduğuna ya da Tanrı'nın cehennemde insanlara işkence ettiğine inanmıyorlar. Ayrıca dinsel faaliyetlere önderlik eden kişilerin onları diğer insanlardan üstün kılan unvanlar almaması gerektiği görüşündeler. Türkiye'de ve dünyada Yehova şahitlerine yönelik eleştirilerin arkasında Vatikan var. Bu akım, ilk önce Amerika'da Pensilvanya'da ortaya çıkıyor. İslâm dünyasındaki Kur'an'a dönüş anlayışını çağrıştırıyor. Selefi akımlarla benzerlikleri var. -Lviv de üç kafadar Türkiye'de; İzmir, Ankara, Mersin ve İstanbul'da aktif faaliyet içindeler. Eski Sovyet coğrafyasında faaliyetlerine CIA ajanları sızdığından Rus Yönetimi bunlara sıcak bakmıyor. Takım elbise giymeye özen gösteriyorlar. Bu yönleriyle biraz Adnan Oktar grubuna benzedikleri söylenebilir. Nazım Hikmet'in dedesinin memleketi Polonya'da… Nazım Hikmet'in dedesi Mustafa Celaleddin Paşa'nın asıl ismi Konstanti Bojenski'dir. Lehistan olarak bilinen Polonya'nın Klebow (Kleçof) köyünde yoksul, altı çocuklu asil bir ailenin ikinci çocuğu olarak 1826'da doğar. Ailesinden iyi bir eğitim alır ve çocuk yaşında Latince, Fransızca, Almanca ve Rusçayı öğrenir. Gençlik yıllarında Leh milliyetçisi olan Mustafa Celaleddin Paşa, iki yıl güzel sanatlar eğitimi ve bir yıl papazlık eğitimi görür. Papazlığın geleceği için iyi bir meslek olmadığını düşünerek okulu bırakır ve Paris'e gider. Paris'te bir süre bohem hayatı yaşadıktan sonra 1448'de gerçekleşen Poaznanyadaki Leh ve Macar ihtilallarına katılır. İhtilalin başarısızlığa uğraması sonucu bir grup mülteciyle birlikte Osmanlı'ya sığınır. Nazım Hikmet ve Katyn Ormanı Katliamı… Ukrayna'dan Polonya'ya geçince Katyn Ormanı Katliamını hatırladım. 1940'da Sovyet lideri Josef Stalin'in emriyle yaklaşık 22.000 Polonyalı subay ve sivil bu katliam sırasında başlarına birer kurşun sıkılarak öldürülmüştü. Nazım Hikmet bu katliama tepkisini şu dizelerle göstermişti: Karlı Kayın Ormanında… Karlı kayın ormanında yürüyorum geceleyin. Efkârlıyım, efkârlıyım, elini ver, nerde elin? * Ayışığı renginde kar, keçe çizmelerim ağır. İçimde çalınan ıslık beni nereye çağırır? * Memleket mi, yıldızlar mı, gençliğim mi daha uzak? Kayınların arasında bir pencere, sarı, sıcak… Dağ dağa kavuşmaz insan insana kavuşur… Polonya Krakov'da 35 yıl önce İzmir'den kadim dost Avukat Murat Parlak ile karşılaştık. -Ukrayna Krakov'da İzmirli avukat Murat Parlak ile yıllar sonra Şaban Düz Derneği Yönetim Kurulu Başkanı. Kendisiyle İzmir'e gelen öğrencilere kol kanat geren rahmetli Şaban Hocayı yad ettik. Dağ dağa kavuşmaz insan insana kavuşur sözü ne kadar doğruymuş. Bir de Muğla'dan Salim Beyle tanıştık. Krakov tarihi ve turistik bir kent. Her taraf temiz. 'Temizlik imandandır' diyoruz ama yaşadığımız kentler pislikten geçilmiyor. Esnafı dürüst. Türkiye'de olduğu gibi turist bulduk kekleyelim anlayışı yok. Papa İkinci Jean Paul (Karol Jozef Wojtyla) Polonya Krakov'lu… Adım başı kilise adım başı rahibe. Rahibelerin kıyafetleri tarikatlarına göre değişiyor. Katolikliğin kalesi Vatikan değil sanki Krakov. -Krakov sokaklarında bir rahibe ABD ve Vatikan işbirliği ile Sovyetlerin dağılma sürecinde halkı Katolik olan Polonya başı çekmişti. Polonya Katolikliği Ortodoks Rusya'ya karşı bir inanç seddi, Avrupa'nın bir güvencesi. Malatyalı Mehmet Ali Ağca'nın vurduğu Papa İkinci Jean Paul, asıl ismiyle Karol Jozef Wojtyla, Katolik Kilisesi'nin Polonya kökenli ilk papasıydı. Krakov'a 50 kilometre uzaklıktaki Wadowice'de 18 Mayıs 1920'de doğmuştu. Kiliseler sürekli açık. Cemaatinin büyük çoğunluğunu kadınlar oluşturuyor. Krakovda Yahudiler var. Sinagog ve okulları mevcut. Yahudi mahallesi Kalenin dışında. Arap turistler çok. Türklerde turlarla burayı boş bırakmıyor. Polonya Tatarları İslâm Merkezi kurmuş… Polonya Tatar Toplumuna ait İslam Merkezi var. Kraków İslam Merkezi 2011'de Müslüman topluluğu buluşturma amacıyla kurulmuş. Kraków İslam Merkezi, Polonya Müslümanlar Birliği'nin bir üyesi. Tatar Müftünün daveti üzerine Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından Kraków İslam Merkezinde bir imam görevlendirilmiş. Ayrıca Irak Telaferli Tarık Hoca da burada görevli. O Arap Turistlere Diyanetin gönderdiği de Türk turistlere hitap ediyor. Türk hoca Trabzon Araklı'dan. Sözün bittiği Hazar Türkleri'nin imha edildiği Auschwitz-Birkenau kampı… Krakov'a geliş amacımız Avrupa İnsanlık tarihinin yüz karası Hitler'in bir buçuk milyondan fazla insanı yok ettiği Auschwitz-Birkenau toplama kampını görmekti. Polonya Krokov'dan Auschwitz-Birkenau kampına geçtik. Kampın kayıtlarına göre 1 milyon 600 bin Avrupalı insan bu kamplarda hayatını kaybetmiş. Öldürülenlerin çoğu Yahudi dininden olan Hazar Türkleri. Bu katliamı Katolik kilisesi Vatikan planlamış, Nazi ordusunu da kiralık katil olarak kullanmıştı. Burada Yahudilik değil İnsanlık katledilmişti. Kampı gezebilmek için oldukça sabır gerekiyor. Uzun kuyruklar var. Bilet alırken hangi dilde rehber istediğiniz soruluyor. Bilet sırasında Macaristanlı bir aile ile tanıştık. Atila'nın torunları olduğumuzda mutabık kaldık. Kamp çok şey anlatıyor. Burada yaşananlar Avrupa ırkçılığının vardığı en son delirme noktası. Auschwitz-Birkenau, Nazi Almanyası tarafından II. Dünya Savaşı döneminde kurulmuş en büyük toplama, zorunlu çalışma ve sistematik katliam ve imha kampı. Burada toplanan insanları gaz odalarında zehirleyip cesetlerini fırınlarda yakıyorlardı. Savaşı planlayan Alman dehası toplu ölümler sonucu biriken cesedleri yok edecek çözümü de buldu. Alman mühendisliği devreye girdi. Krematoryum yani ölü yakma fırınlarını yaptılar. Auschwitz toplama kampı ya da bir diğer adıyla 'ölüm kampı'nda hayatta kalmaya başarabilenler 27 Ocak 1945'te Sovyet birliklerince kurtarılmıştı. - . . Auschwitz, Nazi döneminin en büyük toplama ve imha kampıydı. Vatikan, Hitler'i kullandı, Katilleri korudu… Burada mükemmel şekilde işleyen korkunç bir Nazi sistemi geliştirilmişti. Kitlesel ölümlerin organizatörü ise Adolf Eichmann'dı. -Hitler'in Yahudileri toplama ve imha kampı Aushwitz Eichmann, Reich Ana Güvenlik Baş Dairesi (RSHA) olarak adlandırılan kuruluşun Yahudi işlerinden sorumlu yöneticisiydi. Bu daire aslında SS yapılanmasının bir nevi terör aracıydı. Eichmann 2. Dünya Savaşı'nın sonunda Vatikan'ın desteğiyle Arjantin'e kaçtı. Ancak İsrail gizli servisi, 1960 yılının mayıs ayında peşini bırakmadığı Eichmann'ın izini buldu ve onu İsrail'e kaçırdı. İsrail'de hâkim karşısına çıkarılan Eichmann, Yahudilerin soykırıma uğratılmasında büyük rol oynamadığını iddia etti, ancak mahkemeyi ikna etme konusunda başarılı olmadı. Eichmann yargılama sonunda suçlu bulundu ve 1962'de idam edildi. Yahudi soykırımı kan davasına dönüştüren İsrail'in Yahudilere yapılanları Filistinlilere reva görmesi ne yaman çelişki. Zalimler için yaşasın cehennem!

Prag, paranı bırak!.. Çek Cumhuriyeti'nin başkenti Prag çok pahalı. Birlikte yolculuk ettiğimiz arkadaşlardan Türk Riders üyesi, Davraz of-rooads klubü kurucusu Halil Sarıkaya'nın eşi emekli öğretmen Vildan Sarıkaya; "Prag bütün paranı bırak" deyince hepimiz güldük. Su alkollü içeceklerden daha pahalı. Çek esnafı serbest piyasaya uyumda çağ atlamış. Bir şişe suya 25 Kuron da ödedim 50 Kuron da. Sigara da öyle. Çinli işletmeci sayısı çok. Aşıklar kenti Prag, Franz Kafka'ya yaramadı… Bilenler bilir. Değişim öyküsünün yazarı Franz Kafka, Almanca konuşan Bohemyalı Yahudiydi. Roman ve hikâyeleri ile tanındı. 20. yüzyıl edebiyatının en önemli figürlerinden biri olarak kabul edilir. Franz Kafka burada yaşamış. Prag'taki Eski Kent Meydanı yakınlarında 3 Temmuz 1883'te doğan Kafka'nın ailesi, orta sınıf bir Aşkenaz Yahudisiydi. -Prag'da Kafka'nın evi Yaşarken kıymeti bilinmeyenlerden. Evini müzeye dönüştürmüşler. Kentin tarihi dokusu korunmuş. Ne yalan söyleyeyim ben tur şirketlerinin reklam yargarasına ve tanıtım broşürlerindeki abartılı anlatımlarına rağmen Prag'ı sevmedim. Adım başı her milletten dilenciden geçilmiyor. Kiliseler kasvetli. Gotik mimari insanı dehşete düşürüyor. Selvet Altuğ'un demesine göre Gotik tarzın amacı bireyi korkutarak kiliseye boyun eğdirmekti. Tramvayla bütün sehri dolaştık. Bilet basılıp basılmadığına kimse dikkat etmiyor. Sürücünün yolcularla fiziki teması mümkün değil. Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın torunuyla tanıştık… Gezi boyunca helal yiyecek hassasiyetimiz bizi hep Türk dönercilerle buluşturdu. Prag'da İstanbul dönercisi ve Türk usulü demlenmiş çay bizi memlekete götürdü getirdi. 25 yıldır Sinoplu Türk'ün işlettiği mekânda etrafında üç dört gencin pervane olduğu bir Mısırlı ile tanışıyoruz. Annesi Osmaniye Türkmenlerindenmiş. Baba tarafından Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın torunu olduğunu söylüyor. Türkçe başladığı konuşmasına Arapça devam ediyor İngilizce bitiriyor. Mursi umurlarında değil. Ümmetçilik Türklere özgü. Türkler, Viyana önlerinde yarım kalan kuşatmayı tamamlıyor… 27 Temmuz 2019 cumartesi Sabah Çek cumhuriyeti başkenti Prag'dan ayrıldık.

Yağmur eşliğinde Avusturya Başkenti Viyana bizi bekliyordu. -Viyana'da eşim Funda Hoca ile beraber ıslandık İki milyon nüfuslu kentin dörtte biri Türklerden oluşuyor. Diğer Müslüman etnik unsurlar Boşnaklar ve Arnavutları da bu rakama ekleyin. Tarihi Alman milliyetçiliğinin ve kültürünün başkenti Berlin değil Viyana. Öyle ki İngilizce sorulara cevap vermiyorlar. Prag kadar sıkıcı kalabalığı yok. Araçlarda Türk plakasını görenler selâm verip hoşgeldiniz diyor. Gurbetçi dayanışması had safhada. Ne yalan söyleyeyim Viyana'yı Ankara ile karşılaştırmaya çekindim. Neden mi? Ankara'nın son 25 yılına hükmeden yerel yönetim ne yazık ki havanda su döğmüş. Boş bulduğumuz yere AVM dikme hastalığından, kamuya açık alanları Rantiyeye dönüştürmekten ve kendimizi beğenmekten, bir an önce kurtulmalıyız. Siyonist Theodor Herzl, Viyana'yı mesken tutmuştu… Viyana'da aracımızı park ettiğimiz otopark yanında hemen Theodor Herzl, ismini görüyorum. Burada yaşamış. Ünlü Siyonist Theodor Herzl'in Viyana'da kaldığı bina​​​​​​​ Theodor Herzl, sünneti esnasında verilen ismiyle Binyamin Ze'ev, Avusturya-Macaristanlı gazeteci, oyun yazarı, politik aktivist ve yazar olduğu gibi en önemli özelliği modern politik Siyonizm'in kurucu babasıdır. Theodor Herzl, 1860 yılında Budapeşte'de doğdu. Zengin bir ailenin çocuğu olan Theodor Herzl, Viyana'da hukuk tahsili yaptı. Neue Freie Press gazetesinde muhabirlik ve yazarlık yaptı. Resimde görülen binada Siyonizm ideolojisini temellendirdi. Slovakya'dan rüzgar gibi geçtik…

Viyana sonrası Slovakya'nın başkenti ve en büyük şehri Bratislava'ya ulaştık. Küçük ve Tarihi bir kent. Bratislava Viyana'nın 50 km kadar doğusunda yer alıyor. Yaklaşık nüfusu 450.000 civarında. Tuna Nehri kıyısında yer alan şehir, hem Avusturya'ya hem de Macaristan'a sınır. Dar sokaklardan ve birkaç meydandan oluşan şehrin “old town (stare mesto / tarihi şehir)” bölgesi, ortaçağ kasabasını andırıyor. Turist kalabalığı burada. Pazar günü olduğu için kilise cemaatinin dağılışına denk geldik. Genelde orta yaş üstü. Bulgaristan'dan başlayan gezi güzergahımizda Romanya, Gagauz Yeri, Moldova, Ukrayna, Polonya,Çek Cumhuriyeti, Avusturya, Slovakya üzerinden Macaristan'a geldik.

Hun bakiyesi Macaristan'da Köse Kadı'yı aradım… Bu ülkeye adım atmadan önce Bahaddin Özkişi'nin (1928- 1975) Köse Kadı romanı ile Ferenc Molnar'ın Pal Sokağı Çocukları romanı olay örgüsü ile gözümün önünden geçip gidiyor. Bahaddin Özkişi, “Köse Kadı” romanında, kendilerini, varlığının her zerresi ile Devlet-i Ebed Müddet'e adamış Osmanlılar'ın, serhadherdeki hikayesini anlatır. Avusturya İmparatorluğuna karşı Macarları arkalayan devlet politikasını, istihbarat faaliyetlerinden söz eder. Şahısların hemen hepsi birer adsız kahramandır. İmparatorluğa sadakat ve nefsini pervasızca feda edişlerdeki şaşırtıcı büyüklükler, mübalağa gibi görünebilir. Harap kulübelerde yaşayan casus dilenciler vardır; kâşanelerde gününü gün eden korkak yöneticiler de. Cihanşümul bir imparatorluğun daracık bir havalide can bulmaya başladığı vakitlerde, tarih yalnızca kılıçların gölgesinde serinleyen bir tembel değildir. Akıl oyunlarının ve bin bir türlü cambazlığın da bu oluşta bir rolü vardır. Köse Kadı kendisini devlete adamış, benliğini devlete feda etmiş bir hak ehlidir. Köse Kadı kimdir biliyor musunuz? İstanbul'daki taht kavgalarına, ayak oyunlarına bulaşmadan kendisini sınır boylarına atan, gerçek kimliğini gizleyen, cihan padişahı Kanuni Sultan Süleyman'ın Hürrem Sultan'dan doğma kambur oğlu Şehzade Cihangir'dir. Budapeşte'ye gelir gelmez yağmurla karşılandık. Öyle ki akşam yemeği için çıktığımız Kent merkezinden kaldığımız otele sırılsıklam dönüyoruz. Tuna nehri şehri ikiye bölmüş. Programda Isparta Senirkent Ulugbeyli Gül Baba Türbesini ziyaret var. “Pal Sokağı Çocukları” bizi karşılıyor… Ferenc Molnar Macaristanlı yazar. İlkokul dördüncü sınıfa giderken okuduğum Pal Sokağı Çocukları romanı bende derin izler bırakmıştı. Budapeşte sokaklarında dolaşırken Ferenc Molnar'ın romanından fırlayıp gelen Nemeçek'in ruhu adeta rehberlik etti. Budapeşte de kendinizi yabancı hissetmiyorsunuz. İnsanlar doğal. Yapmacık jest ve mimikleri yok. Tek tük Türk turiste rastlamak mümkün. Prag kadar rahatsız edici Katolik Gotik tarzı kiliseler yok.Türk /Törük-Török adında bir kaç sokak var. Budapeşte'de Felsefe Bahçesi / The Garden of Philosophy… Budapeşte'de kaldığımız Hotel Bara'dan Budin merkeze doğru yürürken, Gellért tepesinin yanında 'The Garden of Philosophy' yol levhasını görüyoruz. Bahçe peyzajı ve içindeki anıtlar, Macar heykeltıraş Nándor Wagner'e ait. Wagner, II. Dünya Savaşı öncesi ve sonrasında Budapeşte Sanat Akademisi'nde okudu. Wagner "Felsefe Bahçesi” ni oluştururken "daha ​​iyi bir karşılıklı anlayışı” hedeflemişti. Türkiye'de felsefeyi aşağılayan Eşari ve Selefi anlayış liselerde felsefe derslerini müfradattan çıkarmaya çalışırken Macaristan'da Felsefe Bahçesi oluşturulması aramızdaki farkı gösteriyor. Budapeşte, Osmanlı İmparatorluğu döneminde Budin… Ötme bülbül ötme yaz bahar oldu, Gül alıp satmanın zamanı geldi, Bülbülün figânı bağrımı deldi, Aldı Nemçe bizim nazlı Budin'i Tuna'nın batı kıyısında bulunan kısmına Budin veya Buda; doğu kıyısındaki kısma ise Peşte denirdi. Tuna Nehri'nin ayırdığı Buda ile Peşte 1849'da yapılan ilk köprüyle birleşince bugünkü Budapeşte ortaya çıktı. Charles de Lorraine komutasındaki Avusturya ordusu, 18 Haziran 1686'da Budin'i kuşattı. Budapeşte kalesinde Türkleri ezen Avusturyalı komutan heykeli​​​​​​​ Son Budin Valisi Arnavut Abdurrahman Paşa iki buçuk ay şehri savundu. Kendisi şehit düştü.Böylelikle Macaristanda Osmanlı egemenliği sona erdi. Kalenin içindeki Türbesinde bizleri bekliyor. Ruhaniyetiyle selamlaşıyoruz. Paylaştığım resimdeki heykel Avusturya Cermen kültürünün Türk'e bakışını gösteriyor. Türk esirler çıplak ve aciz tasvir edilmiş. Uluğbeyli Veli Baba Sultan ve torunu İsmail Boyacı'dan amcaları Gül Baba'ya selâm getirdim… Budapeşte'ye geliş amaçlarından biri de Isparta- Senirkent Uluğbeyli Gül Babayı ziyaret etmekti. Gül Baba Türbesi Üç yıl önce Hacı Bektaş Veli Hünkâr'ın ziyaretine gittiğimizde sanki gök delinmiş, bardaktan boşanırcasına yağmur yağmıştı. Mübarek Gül Baba da yağmurla yıkadı, pakladı bizleri. Maddi manevî kirlerimizden arındırdı. Kolonizatör Türk Dervişi, Yeniçerilerin Piri, Bektaşi Gül Baba'nın türbesi Budin'in Margit adasının doğru kısmında. Gül Baba bir Bektaşi dedesi. Evladı Resûl. Şimdiki şeceresi uyduruk çakma şeyhler gibi değil. Budin'i yurt yapmak için Kanuni tarafından gönderilmiş, bir tekke kurmuş. Tahta kılıcı ve sarığındaki gülüyle ünlü. 1541'de Budin'de şehit düşünce Kanuni'nin de kıldığı cenaze namazı sonrasında bugün türbesinin bulunduğu yere defnedilmişti. Uzun yıllar unutulan türbesine 1926'da genç Türkiye Cumhuriyeti hükümetinin Budapeşte Başkonsolosu türbeye sahip çıkmış, 1996'da Isparta İslamköylü Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in çabalarıyla yeniden onarılmıştı. Demirel, restorasyon tamamlandıktan sonra 1997 yılında dönemin Macaristan Devlet Başkanı Göncz Arpad'ın davetiyle Budapeşte'ye gitti. Ziyaret sırasında “Gül Baba Türbesi”nin açılışını yaptı. Allah rahmet eylesin ruhları şad mekanları cennet olsun. Uluğbeyli erenlere, İsmail Boyacı ya selâm olsun. İsmail Boyacı; Senirkent Uluğbey (İlegüp/İlegöp)'de yaşıyor. Gül Baba'nın yeğeni Veli Babanın torunlarından. Evini müzeye dönüştürmüş. El yazma kitaplardan, şecerelerden, yöresel kadın erkek giysilerinden, eski paralardan, güğümlerden, hançer, kılıç, balta, mızrak, zırh, piştov, tabanca, tüfenk, ütü ve yüzlerce akla gelmeyen objelerden oluşan kişisel müzesi var.

Mohaç ovasından geçtik… Şehitlerimizi rahmetle andık… Mohaç; Macaristan'ın güneyinde Baranya bölgesinde bulunan bir kasaba. -Mohaç ovasında bir deli​​​​​​​ Osmanlı Devleti'nin 1353 yılından itibaren Rumeli'ye geçmesinin ardından Katolik dünyasının öncüsü olarak Osmanlı'nın karşısına çıkan Macarlar, yapılan savaşlarda ağır yenilgiye uğradı. 1440 ve 1456'da iki defa kuşatıldığı halde alınamayan Belgrad'ın 1521'de Osmanlı Devleti tarafından ele geçirilmesi, Macar Krallığının sonu oldu. Kanuni Sultan Süleyman devrinde, 29 Ağustos 1526 tarihinde Macaristan'ın güney sınırı yakınlarındaki Mohaç ovasında gerçekleşen Mohaç Meydan Muharebesi, sadece Osmanlı Devleti'ni değil, Avrupa tarihini de etkiledi. Macaristan'ın tamamen parçalandığı ve Kanuni Sultan Süleyman'ın Budin Kalesi'nin anahtarlarını bizzat kendi elleriyle aldığı savaştır. Savaşın 2 saat kadar kısa sürmesindeki en temel etken savaş meclisinde uygulanacak taktiğin belirlenmesiydi. Macaristan Budapeşte'ye uğradıktan sonra Mohaç zaferinin kazanıldığı tarihi mekânda soluklandık. Bir sonraki istikametimiz Hırvatistan toprakları oldu. Herhangi bir kent merkezine uğramadan Sırbistan sınırına ulaştık. Düşen cüzdan, nasıl bulundu!.. Hırvatistan sınırında pasaport işlemleri kısa sürüyor. Sırp görevliler Türkiye plakamıza gülümseyerek bakıyor. Ankara ve Belgrad arasındaki yakınlaşma buraya da yansımış. -Hırvatistan'a ayak bastık​​​​​​​ Gümrükten çıkınca biraz soluklanmak için duruyoruz. O arada Gruptan arkadaşımız Halil Sarıkaya aracından inip bizim araca yaklaşıyor. Kısa bir konuşma oluyor aramızda. İleride daha rahat bir dinlenme tesisi olduğunu öğrenince araçları sürüyoruz. Molada Halil Sarıkaya içinde kimlikleri, kredi kartı ve bir miktar dövizin bulunduğu cüzdanını sınır gecişinde düşürdüğünü fark ediyor. Panikle oğlum Aytuğ ve Göktuğu yanına alarak gecenin karanlığında yayan yapıldak yola düşüyor. Çakal ve tilki ulumaları köpek havlamasına karışıyor. Mesafe oldukça uzun. Yolda bizi arıyor. Araçla gelin diye. Grup Başkanı Selvet Altuğ'un aracı ile onları yoldan alıyoruz. Sınır geçiş yeri mola yerine 5-6 kilometre mesafede. Aradan bir saat geçmiş. Orada onlarca insan duruyor. Araçla yaklaştığınızda küçük oğlum aracın penceresinden yerdeki cüzdanı görüyor. Cüzdan sahibi inip alıyor. Hiç eksiği yok. Herşey tamam. Geride bekleyenlere haber veriyoruz. Sevincimize diyecek yok. Belgrad'da Botel yani gemi otelde kalıyoruz… Sırbistan'a girerken ve çıkarken sağlı sollu yol güzergahı üzerinde Bayburt dinlenme tesisleri var. Genellikle Avrupa'da çalışan gurbetçiler ve Tır sürücüleri tercih ediyor. Düşünsenize Sırbistan ortasında Türklerin işlettiği, Türkçe konuşulan, Türk mutfağından yemeklerin tüketildiği tesisler. Dört yıl sonra turla gittiğimiz Belgrad'a aynı tarihte arkadaş grubumuzla ulaşıyoruz. Gezi boyunca hotel, hostelde kaldık. -Belgrad'da kaldığımız Botel​​​​​​​ Kahvaltı sonrası istikamet Belgrad Kalesi. Oralarda soluklanmak sanki tarihe yolculuk gibi. Belgrad kalesi Tuna ve Sava nehirlerinin kesişme noktasında kurulu. Manzara müthiş, kelimeler anlatmada kifayetsiz. Kale Meydan Türkçeden Sırpçaya aynı şekilde geçmiş. Kalenin hendeklerini hem açık hava müzesine hem de tenis kortlarına dönüştürmüşler. İkinci dünya savaşından kalma toplar, tanklar, füzeler sergileniyor. Belgrad'ın ünlü Knez Mihail caddesi adını Sırbistan Prensi III. Mihailo'dan alıyor. Caddede 1870'lerin sonlarına tarihlenen birçok büyük ve etkileyici binayı görmek mümkün. Knez Mihail caddesine çapraz sokakta Tuna Balığı/Tuna Steak yedik. Knez Mihail caddesinde dolaşırken Ege Üniversitesi Sosyoloji bölümünden okul arkadaşım Keziban Hanım ve ailesi ile yıllar sonra Belgrad sokaklarında karşılaşıyoruz.

Dünya ne kadar küçükmüş. Sofya'da Mimar Sinan'ın Yadigarı… Dönüş yolunda gezimizi noktalamak üzere Sofya'dayız. Bulgaristan'ın başkenti Sofya'da ibadete açık tek cami, Banyabaşı Camii (Banya Bashi). -Sofya'da Diğer adı Kadı Seyfullah Efendi Camii. 450 yıldır ayakta. Önce yatsı sonrası uğruyoruz. Cemaat dağıldığı için kapalı. Balkan Yarımadasının merkezinde, Bulgaristan'ın batısındaki havzada yer alan Sofya, Bulgaristan'ın başkenti ve en büyük şehri. Nüfusu yaklaşık 1,3 milyon. Geniş meydanları var. -Sofya'da Komünistlere selâm böyle verilir​​​​​​​ İlk yerleşenler Serdi adlı Trakyalı bir kabilesiydi ve bilinen ilk adı Serdnopolis oldu. Roma devrinde Serdica, milâttan sonra II. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Ulpia Serdica, Bizans devrinde Triadica, IX. yüzyıldan sonra Bulgarca Sredec, İdrîsî'de Atralissa diye geçer. XIV. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Saint Sophia Kilisesi'nin adından dolayı Sofia, Osmanlı döneminde Sofya'ya dönüşür. 7 Milyon nüfuslu Bulgaristan'ın başkenti Sofya'da bir gece bir gündüz kaldık. Kaldığımız oteli Suriyeliler işletiyor. Helal kahvaltı veriyorlarmış. Araplar ve Yahudiler aynı mahallede… Hemen üst sokakta 1909 yılında Avusturyalı ve Macar mimar ustası Friedrich Grunanger tarafından inşa edilen Balkanların en büyük üçüncü sinagogu Sofya sinagogu bulunuyor. Hotel resepsiyonunda görevli bayan Bulgaristan doğumlu Filistinli olduğunu söylüyor. Diğer görevli Kamışlıdan Suriye Kürdü. Yahudilerin işlettikleri lokantaya yemeğe gelip gelmediklerini soruyorum. Çok sık değil cevabını veriyor. Onların KOŞER yemekleri satan başka lokantası varmış. Bulgaristan Yahudi cemaati kuruluşu ‘Şalom' oldukça etkin. 1939'da Bulgaristan'da, yüzde 90-95'i Sefarad olan yaklaşık 49 bin Yahudi yaşamaktaydı. -Sofya meydanlarında.. Bu sayının yarısından fazlası Sofya'da yerleşikti. Diğer önemli Yahudi yerleşim merkezleri: Plovdiv, Rusçuk, Varna ve Burgaz'da bulunuyordu. Ankara'nın bağları var meydanları yok!.. Sofya; Geniş meydanları, yeşil alanları ve insan önceliği ile kimse kusura bakmasın ama Ankara'ya beş çeker. Ben Ankara ile karşılaştırıyorum çünkü en iyi bildiğim yer orası. Bir çok Balkan ve Orta Avrupa ülkesinde Türkçe adlandırmayla 'Meydan' mevcut. Hem de İstanbul Kaldırım taşları döşeli. Sözde 'Medeniyet' tartışmaları ekseninde İslâm/insan denklemini kuran mandıra filozofları ezbere konuşuyor. Bu çöplük horozlarına tavsiyem, kuma gömdükleri başlarını çıkarsınlar. Müteahhit kafasıyla, müteahhitlerin beslediği İslamcı kafasıyla bu işler yapılmıyor. St. Michael Altın Kubbeli Katedrali, Sofya kent simgesi görülüyor. Altın kubbeli neo-Bizans Aleksander Nevski Katedrali Hristiyanlar için çok önemli. 1108-1113 yılları arasında inşa edilmiş. Altın Kubbeli Kiliseyi, Nazi Hatırası çevrelemiş… Etrafı boş. Yani geniş bir alan çevriliyor. Hemen ilerisindeki parkta seyyar satıcılar var. Kimse size birşey satmak için yapışmıyor. Tezgahlarda antika objeler var. Nazi ordusu amplemli kimlik kartları, bıçak, kama, tabaka, saat, matara envai çeşit malzeme sizi almanız için kışkırtıyor. Bu Nazi objelerin bolluğu Nazi yanlısı Bulgar Alaylar Birliği'nin lideri General Hristo Lukov dönemine uzanıyor. General Hristo Lukov, 1935-1938 yıllarında Bulgaristan'da Savunma Bakanlığı yaptığı süreçte Ülkedeki aşırı sağcı gençlerden Bulgaristan Ulusal Lejyonlar Örgütü oluşturmuş, Hitler'in emrine vermişti. Lukov, Bulgaristan Komünist Partisi'nin (BKP) görevlendirdiği iki kişi tarafından 13 Şubat 1943'te evinde kurşunlanarak öldürüldü. Rodop bölgesinde Filibe… Sofya Filibe arası 145 km. Filibe Bulgaristan'ın güney kesiminde bugünkü adı Plovdiv olan eski bir Osmanlı şehri. Otopark sorunu yaşıyoruz. Ücretsiz yer bulmak imkan dışı. Çarşı merkezinde dönerci görünce Hacı görmüş gibi oluyoruz. Meydana yakın caminin altındaki dükkanları cafeye dönüştürmüşler. Sıcaktan bunalmış yüreklerimizi buz gibi limonata ile serinletiyoruz. Ardından Türkiye usulü çayla keyfimize keyif katıyoruz. Caminin girişinde bir grup oturuyor. Selâm verip gruba dahil oluyoruz. İmam Türkiye'den gelmiş. Görev süresi dolmuş bir kaç hafta sonra Türkiye'ye dönecekmiş. Bazı sorularıma cevap vermiyor. Kaderciler diye yerel bir akımdan söz ediyorlar. Ne yapıyorlarsa Allah istedi, kader böyleymiş anlayışındalarmış. İmam biraz küfürlü konuşuyor. Verdiği örnekte etik değildi. Aytuğ tepki gösteriyor. Şehirde 6000 Ermeni ve 4000 Roma Katolik Kilisesi'ne bağlı cemaat hâlâ burada yaşıyor. -Hasköy'den Rusçuk'a giderken Türkçe konuşan Çingenelerle​​​​​​​ Bunların dışında yaklaşık 20.000 müslüman mevcut. Çoğunluğu Türkçe konuşan Çingeneler'den oluşuyor. Filibe'den ayrılık vakti Türkiye'ye dönüş… 15 Temmuz Pazartesi günü başlayan üç araçlık konvoyla, Bulgaristan, Romanya, Gagauz Yeri, Moldova, Ukrayna, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Avusturya, Slovakya, Macaristan, Hırvatistan ve Sırbistan'ı kapsayan 18 günlük gezimizi, Kapıkule sınır kapısından girerek Edirne'de noktaladık. Geziyi organize eden, rehberliği üstlenen Selvet Altuğ ve diğer yol arkadaşımız Halil Sarıkaya'ya teşekkürler. Çan seslerinin paslandırdığı kulaklarımızı, Edirne molamızda Ezan sesiyle bir güzel temizledik. Türkiye, Balkanlar'ın büyük abisi. Türklük gurur verici. Tanrı Türk'ü korusun ve yüceltsin.

Ömür ÇELİKDÖNMEZ

Bugün Gümülcine'de Türk Gençler Birliği Başkanı Necat Ahmet ile görüşen Bal-Göç heyeti, TBMM Başkanı Mustafa Şentop'un da aralarında bulunan resmi konuklarla, Sadık Ahmet'in anısına düzenlenen törene katıldılar.

Bal-Göç heyeti ile beraber Balkan Rumeli Türkleri Konfederasyonu Başkanı Sabri Mutlu, Edirne Balkan Türkleri Federasyonu Başkanı Erhan Pekkan, Akdeniz Balkan Türkleri Federasyonu Başkanı Mükremin Uygun, Cebel Kültür ve Dayanışma Derneği Başkanı Op.Dr. Gürçay Cem,Saadet Partisi Genel Başkanı Temel Karamollaoğlu, İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener ve Bulgaristan'dan gelen DOST Partisi Genel Başkanı Lütfi Mestan ve Cebel Belediye Başkanı Bahri Ömer, merhum Dr. Sadık Ahmet'ın kabri başında dua ettiler ve çelenkler bıraktılar.

Yarınki gün ise, Mestanlı'daki etkinliklere katıldıktan sonra, Bulgaristan'ın çeşitli bölgelerinde yaşayan Türkler ziyaret edilecek.

Aysel MERT

Iphon ve Huwai it dalaşını unutmadık.

ABD, Huwai'nin kızını tutuklamıştı ve telefonu ülkeye sokmadı, ama diğer devletler buna karşı çıktı.

Bunların arasında Almanya ve Fransa da vardı.

Merkel'in uçağı kalkış esnasında düştü.

Deutsche Bank operasyon yedi.

Makron, Avrupa Birliği Ordusu isteriz demeye kalkıştı ve

Fransa'nın başına hemen sarı yeleklileri sardılar.

***

Boing 737 uçağı yere çakıldı. (Belki de onu düşürenler var).

Uçak üreticisinin zararı 600 milyar dolar olduğu söyleniyor,

daha nice milyarlık uçaklar ellerinde kaldı ve satılmadı.

***

Yeni Zelanda'daki vahşi terörist katliamından sonra,

bütün dünya medyası bu tür yorumlarla kaynamakta

ama biz Balkanlar'a ve Türkiye üzerine odaklanalım,

çünkü silahlar dünyanın öbür ucunda patladı,

fakat sadece bizim bölgemiz hedef tahtasına oturtulmuş durumda.

Bu işin başında, Balkanlar'ı karıştırıp ve asıl Türkiye'yi bir kargaşa içine sokup, gücünü zayıflatmak isteyenlerin durduğu apaçık ortada.

***

Ayasofya, Miloş Obliç, Viyana, Şipka ve Bulair anılmakta.

Hem de Sırp milliyetçi marşı eşliğinde.

"Watch out ustase and Turks (Dikkat edin Ustaşalar ve Türkler)" uyarısı da dikkat çekmekte.

Avusturalyalı genç faşist son yıllarda Sırbistan, Karadağ, Bulgaristan , Romanya ve Türkiye'de bulunmuş ama belli ki, Çanakale Boğazı'nın dibine bir göz atmaktan çekinmiş...

***

Beyaz yazılar, bayağı tedirgin edici ve dünkü günden beri Balkanlar'ın istihbarat örgütleri ve hükümetleri teyakkuza geçti, hiç biri bu olayla ilişkilendirmek istemiyor. Zaten senaryo yazarının Balkanlar'da oturmadığı ortada...

***

Silahlar uzak Yeni Zelanda'da ateş aldı

ama bunun barut kokusu en yakın zamanda

Balkanlar'a sıçrayacaktır...

***

Bu notlarımı Ankaralı tecrübeli araştırmacı- yazar arkadaşım Ömür Çelikdönmez'den aldığım bilgilerle noktalıyorum;

"Saldırı her ne kadar Müslümanlara yönelik olsa da ve Türklere mesaj verilse de asıl hedef; İngiliz Milletler Topluluğu/Commonwealth of Nations/. İşin içinde Hırvatlar var.

Alman İstihbaratı var. Brenton Tarrant'ın saldırıya giderken,

Hırvat faşist çeteleri Ustaşa'ların dinlediği Sırp şarkısı “Watch out ustase and Turks”.

Ustaşalık veya Ustaşlık, İkinci Dünya Savaşı'nda Yugoslavya topraklarında etkinlik gösteren faşist hareket..."

Mümin TOPÇU

Bildiğimiz Türk insanı algısı, Türklerin ülkesi olan Türkiye'de cesur ve gözü pek, korkusuz, gözünü budaktan esirgemeyen bir Türklük algısı üzerine otururken, aynı Türklük, Yunanistan'da ''Acaba Yunan ne der?'' diyerek, son derece tırsak demeyelim de, çekingen ve ürkek bir Batı Trakya Türklüğü formuna dönüşür. Merhum Sadık Ahmet'ten bu yana sokağa çıkmayı unutmuş, demokratik, barışçıl yürüyüşe bile geçmekten korkan, aman Agrotiki emekliliğim yanmasın (Yunan Ziraat Bankası) derdi ile gölgesinden korkan ve kendilerini Anadolu'dan üstün gören bir nesil türediğini görüyoruz. Paraları ile övünen gereksiz, sonradan görme yetişkinler ve onlara paraları sebebi ile dahi saygı duymayan halk. Dahası bu ürkek velilerce yetiştirilmiş, idealsiz, Yunanca paylaşımları sayfalarında ''lıke'layan" ve artık kimisi kendilerini Greek Muslim olarak ifade eden gençler...

Bulgaristan'da ise önemli oranda çekinik ve kendini, kendi kültürünü ifade etmekten bile utanan, anadilde eğitim gibi hakları olmasına rağmen, bunu talep bile edemeyen, alkol tüketim oranları Bulgardan fazla da farklı olmayan bir Türklükle karşılaşırız.

Kosova'da 2 güçlü ve 4 zayıf bölgeye sıkışmış, Türklüğü canlı ama lokal ve Kosova devleti içerisinde etnik çeşni olma rolü verilmiş ama son derece canlı bir Türklük karşımıza çıkarken, Makedonya'da %18'lerden azala azala %3'lere inen ve son derece azalmış bir oranda var olmaya çalışan, ancak tüm diğer etnisitelerle iyi geçinirken, birbirinin partisine ölümüne sallamakla vakit geçiren 3 partili bir Türklük, dengelere oynamaktan uzak siyasi bir aktör durumundadır.

Sancak'ta, Bosna ve Arnavutluk'ta Türk olmadığı için, analize gerek duymuyorum.

Kimse gücenmesin ancak nüfus, nüfuzdur! Sayı arttıkça, talepler artar ve azınlıklar, kendilerini yalnız hissetmekten uzaklaşır, cesurlaşırlar. Para yok ki, nüfusumuzu artıralım diyen de olursa, bunun nüfusla alakası yoktur. Nüfus artışı en fazla kişi başına gelirin düşük olduğu ülkelerdedir. Dahası nüfus, kendi iş olanaklarını ve sektörlerini de kendisi ile birlikte gelişen nüfusla yaratır. Nüfus dinamik ise, ekonomi de, üretim de, rekabet de talepler de dinamiktir. Ancak yaşlı bir nüfusta emekli refleksler hakim olur.

Bunları bir sorunun analizi olarak yazıyorum. Mesele Türklüğü, her yerde hak ve taleplerini aynı cesarette haykıracak hale getirmektir. Bana itirazı olan varsa; Yunanistan'da nüfusun %1,23'ü oranındaki Türklerin toplam polis mevcudu içerisinde neden aynı oranda olmadığını; toplam milli eğitim, sağlık ve belediye kadrolarında neden nüfusları oranında olmadıklarını ve bu konuda Strasbourg veya Lahey'e neden itiraz edip etmediklerini düşünsünler. Eğer demokratik bir AB ülkesinde hak aranmamış ise, vekillerini ve kurumlarını da sorgulamalıdırlar.

Bulgaristan'da nüfusunun %57'sini Türklerin oluşturduğu Razgrad'da, onlarca Belediye meclis üyesi ve Vali Türk iken, merkezdeki en büyük camii olan İbrahim Paşa Camii'nin neden yıkılmaya terk edildiğini de sorgulasınlar. Bir şehirde camiyi açmak için, bir Türk vali ve %57 nüfus yeterli değilse, o Türklüğün DNA'sına bir şeyler kaçmış ve GDO'lu hale getirmiş demektir ve bunu da halk sorgulamalıdır.

Bize düşen, fikirleri ortaya koymak ve düşündürmek, o coğrafya parçalarında yaşayan insanlara düşense sorgulamaktır. Sorgulamak güzel bir şeydir ve akletme melekesi olan insana hastır.

Bora TAMER

Balkanlar etnik milliyetçilik üzerinden kaosa taşınıyor. Bu işin mimarı yeni ortaya çıktı. Gerçi her küresel güç bu ateşe odun atıyor ama şimdiye kadar İngilizlerden pek söz edilmiiyordu. Ortaya bir çıktılar pir çıktılar. Birinci Dünya Savaşı öncesinde Slav milliyetçiliği üzerinden bu gerçekleştirildi. 1820'lerde Pan-Cermenizm'den etkilenen Panislavizmin çıkışı, Kırım Savaşı'nın ardından daha belirgin hale gelen Avrupa karşıtlığına bir tepkiydi. Bu nedenle Panslavizm, 1870'lerde Avrupa kamuoyunda “Rusya'nın öncülüğünde bütün Slavların birleşmesi” olarak algılandı. Ancak İngiliz siyaseti, Panslavizmi kendi emperyalist çıkarları doğrultusunda kullanmayı başardı ve Pan-Slavizm'i Avusturya Macaristan İmparatorluğuna karşı kullandığı gibi Osmanlı İmparatorluğunun baş belası yapmayı da becerdi. Slav milliyetçiliği Balkanlar'ı parçalamak için, Rusların ve İngilizlerin maliyeti düşük bir operasyon aracı oldu. Balkan uluslarının birbirlerine düşmesiyle Balkanlar'da en uzun süreli siyasal birlikteliği kuran Osmanlı İmparatorluğu bölgeden tasfiye edildi.

Makedonya isim değişikliği öncesinde; İngiltere Başbakanı Theresa May, Bulgaristan Başbakanı Boyko Borisov'un ev sahipliğinde düzenlenen AB-Batı Balkanlar Zirvesi'nde katılmak için çıktığı Balkan turunda, 25 yıl sonra Makedonya'yı ziyaret eden ilk İngiltere Başbakanı oldu. Theresa May, Makedonya Başbakanı Zoran Zaev ile görüşmesinde “Desteğimize güvenebilirsiniz. Ülkeniz, Avrupa'nın ayrılmaz bir parçasıdır. Yunanistan ile olan isim sorununda sizleri destekliyoruz.” demişti.

Bu May ile Makedon yetkililer ile arasındaki ilk görüşme değil. 27 Şubat 2018'de İngiltere Başbakanı Theresa May Batı Balkan Liderlerine yönelik düzenlediği kabul törenine Makedonya Başbakanı Zoran Zaev ve Başbakan yardımcısı Buyar Osmani de katılmıştı. Başbakan Zaev ve Osmani, kabul töreninin ardından İngiltere Başbakanı Theresa May ve Dışişleri Bakanı Boris Johnson ile bir araya gelmiş, görüşmede Makedonya hükümetinin reform çalışmaları, komşularıyla ilişkileri ve bölgesel işbirliği konuları masaya yatırılmıştı. May, Johnson, Zaev ve Osmaninin gerçekleştirdikleri görüşme sonrasında İngiltere'nin Makedonya'ya AB ve NATO yolunda tam destek verdiklerini açıklanmıştı.

Theresa May'in gündeme getirdiği, Makedonya'nın bağımsızlığını ilan ettiği 1991 yılından beri güney komşusu Yunanistan ile devam eden isim sorunu, Avrupa Birliği (AB) ve NATO'ya üye olamaması, ülkenin gelecek perspektifinde büyük sorun teşkil ediyordu.Yunanistan ise hem Balkanlar'da genişlemeyi ve etkisini arttırmayı hedefleyen AB ve NATO'dan gelen baskılar sebebiyle hem de yıllardır çözüme kavuşmayan sorunu ortadan kaldırarak bölgedeki ilişkilerini geliştirme amacını hep güncelledi. Yıllardır devam edegelen bu sorunun çözümüne yönelik birçok isim teklifi iki ülke arasında müzakere edilmişti. Bu isimlerden bazıları Makedonya bazıları da Yunanistan tarafından reddedilmişti. Yukarı Makedonya, Yeni Makedonya, Kuzey Makedonya, Slavo-Makedonya ve Makedonya (Üsküp) gibi isimler zamanla müzakere masasına yatırılmış ancak şimdiye kadar hiç bir isim kabul görmemişti. Çünkü Atina yönetimine göre

“Bir Tane Makedonya vardır, O da Yunandır.” Neden böyle düşünüyorlar? Çünkü Yunanistan, Makedonya'yı Helen geçmişe sahip bir devlet olarak görüyorda ondan. Yunanlılar işte bu nedenle olsa gerek Makedonya'yı “Makedonya Cumhuriyeti” ismiyle tanıyan 120'den fazla ülke içinde ABD, Türkiye ve Rusya gibi önemli devletler olmasına rağmen uluslararası kuruluşlarda bu isimle kabul edilmesini bir türlü içlerine sindiremediler.

Theresa May ve Zoran Zaev görüşmesi meyvesini verdi! Zoran Zaev; birkaç gün önce Yunanlı yetkilerle müzakerede ülkenin yeni adı konusunda mutabık kaldıklarını, ülkesinin yeni isminin “İlinden Makedonya Cumhuriyeti” olduğunu açıkladı. Bu isimlendirme Türkiye'nin hiçte hoşuna gitmeyecek? İlinden neresi biliyor musunuz? İç Makedon İhtilal Örgütünün Osmanlı'ya karşı ayaklanma başlattığı yer. 2 Ağustos 1903'te Osmanlı Devleti'ne karşı başlatılan ayaklanma sonucu Makedon isyancılar, Manastır yakınlıklarında dağlık bir bölgede bulunan Kruşevo kasabasında “Kruşevo Cumhuriyeti”ni ilan etmişti. Osmanlı askerinin bölgeye gitmesi ile İlinden İsyanı bastırılmış, “Kruşevo Cumhuriyeti”nin ömrü ise sadece 10 gün sürmüştü. Ayaklanmaya adını veren “İlinden” Makedon Ortodoks Azizi İlya'dan geliyor.İkinci Dünya Savaşı'nda 1944'te bugün Sırbistan sınırları içerisinde kalan Prohor Pçinski Manastırında ASNOM'un ilk oturumu yapılmıştı. Bu oturumda bugünkü Makedon devletinin temelleri atılmıştı.İlinden isyanı ve ASNOM'un ilk oturumunun yıl dönümü her yıl Makedonya'da bayram olarak kutlanıyor. Gördünüz mü? Nereden nereye?

Ama Yunan hükümetiyle müşterek belirlenen bu yeni isme sıcak bakmayacak olan Makedonlar da var. Bunlar diyor ki; “Bağımsızlığımızın 27. yılında, isim babamız Yunanlar olacak ve sonsuza dek kullanacağımz bu isimle bizi vaftiz edecekler. Kendi devletimizi nasıl adlandıracağımıza da onlar karar verecek. … Bu yaşananlar, devletin korkakça bir teslimi ve bir ulusun sonsuza kadar utanması için bir sebep değilse nedir, sevgili Makedonlar? Ancak tüm bu meselenin en utandırıcı ve ahlaksız yanı, yeni adımızı [bir referandum yoluyla] kabul etmemiz; böylelikle yarın yeri geldiğinde, bu adı kendimizin seçmiş ve referandumla da teyit etmemizdir.

Kafkassam direktörü Doç. Dr. Hasan Oktay, geçtiğimiz yıl bölgeyle ilgili değerlendirmesinde; “Almanya'nın adım adım Balkanlar'ı AB maskesi adı altında kontrol etmeye çalışması hatta Türkiye ile eski Yugoslavya projesi arasına Yunanistan gerilimin devreye sokarak Türkiyeyi bölgeden uzaklaştırmaya çalışması ters etki yapabileceği gibi Türkiye'nin bu gelişmeleri yakından takip etmesi gerekir. Böylesi bir durumda ilerde yeni projelerin ortaya çıkması ihtimalini yeni imkanlar yeni fırsatlar hatta yeni gerginlikleri de içinde barındırmaktadır..” değerlendirmesinde bulunmuştu. Gelişmelere bakınca haklı olduğu anlaşılıyor.

Ömür ÇELİKDÖNMEZ,

Ankara

Saygıdeğer okuyucum, sizlerle bu defa 86 yaşındaki Recep Amcanın yedi yaşındayken, Sırp katliamları esnasında, neler yaşadığını ve nasıl kurtulduğunu anlatacağım. Yıl 1946. Yer Makedonya. Sopot köyu – Üsküp.

“Ben o zaman yedi yaşındaydım. Üsküp'ün Sopot köyünde yaşıyorduk. Müslüman olduğumuz için, Türklerden intikam almak için Sırplar köylerimizi basıp, erkekleri, küçük ve büyük, genç ve yaşlı demeden, toplayıp, öldürüyordu ve kimsenin bulamayacağı bir yerlere toplu halde gömüyorlardı. Bizim köyde de bu vahşet yaşandı, hatta, köyümüzde tek bir erkek sağ bırakılmadı. Gece yarısı, Sırplar gelip erkekli topluyorlardı. Bizim ailemizde erkek olarak, bir babam ve bir de ben vardım. Babamı aldılar ve diğer yakaladıkları erkeklerle köy meydanında toplayıp, çırılçıplak soydular. Bizleri de kadın çocuk toplayıp izlettiriyorlardı. Onlara çok ağır işkence yapıyorlardı ve kanlar içinde olan bedenlerini, zincirleyip bir tepenin başını götürerek, büyük bir çukur açıp, o çukurun başında kurşuna diziyorlardı.

Baskın gecesi, kaçan erkekler oluyordu, korkusundan değil, onlar kaçıp ve güç kazanıp, Sırplara karşı savaşmak için gizleniyorlardı. Sırplar, bunu öğrendiler ve her aileye yalandan haber gönderdiler, “Biz artık sizinle savaşmayacağız, barışmak istiyoruz, erkekler yarın öğlen meydandaki camiye gelsin! Orası Allah'ın evi, biz de gelip barış sağlayacağız.” Köyümüzün erkekleri onlara inandı ve ertesi günü camiye geldiler. Sırplar, camiye gidip, bütün erkekleri öldürdüler…

Böylece köyümüzde tek erkek kalmadı. Bir ben ve 13 yaşındaki Yusuf kaldık. Bizim Dimitri adında bir Sırp komşumuz vardı. O ispiyonculuk etmiş Sırplara, demiş ki, köyde iki erkek daha yaşıyor, bunları de alınız, yoksa yarın bir gün bunlar bela olurlar başımıza. Yusuf'u annesi, Sırpların geleceklerini duyunca, birkaç kadınla beraber, köyden uzaklaşmak için hazırlanırlar. Bu esnada, oğlu Yusuf'a şöyle seslenir;” Yavrum, düşman seni de öldürecek, gel sana kadın kıyafetleri giydireyim ve böylece kurtuluruz, zaten daha bıyıkların terlemedi.” Yusuf'un cevabı sert olur; ”Olmaz, anneciğim! Biz kaçarken, eğer, benim bir erkek olduğumu anlarlarsa, kadın kıyafeti giymiş başka erkek var mı diye, bütün kadınları soyup namuslarına göz dikerler.”

Sırplar gelir, Yusuf'u alıp, köy meydanına götürürler ve benimde getirilmemi beklerler, ikimizi birden katledecekler. Sırp milisin biri bizim eve geldi. Recep, gel dedi, seni almayı geldim. Ben ağlamaya ve bağırmaya başladım. Milis, beni kolumda tutup sürükledi, ben de dış kapının koluna tutundum ve tüm gücümle direnmeye çalıştım. Beni vurmayı başladı, bende tüfeğine sarıldım. Ablam, koşup yardıma geldi, Sırp milisin boğazına yapıştı, bırak kardeşimi, o daha çocuk diye, ablam haykırıyordu. Sırp milis, benim boğazımdan tutup, balkondan aşarı fırlattı ve ablamı var gücüyle vurmayı başladı. Ablam, “Kaç Recep, git, git!” diye hiç durmadan haykırıyordu. Ablam, kanlar içinde kıvranıyordu. Ben, bunlardan kaçmayı başardım. Yusuf'u ise kurşuna dizdiler…

Ertesi gün, köyde sesler duyuldu. Tito'nun bir komutanı vardı, Arnavut Ramiz. Ondan yardım istemişlerdi. Sopot köyünün bütün erkekleri öldürüldü, sıra kadınlara ve çocuklara geldi, lütfen, yardım edin, diye. Arnavut Ramiz, askerleri alıp, bizim köye gelmiş ve bütün kadın ve çocukları toplayıp köyden uzaklaştırmıştı. Bizi başka bir Arnavut köyüne gönderdiler. Böylece ölümden kurtulduk.

Daha sonra, 18 yaşına girdiğimde, biz Türkiye'ye göç ettik. Türkiye'ye gelirken, sırtımda bir ev kapısı ve iki pencere getirdim. Belki bir gün yeni bir evimiz olur diye…

Mimoza ELEZİ,

İstanbul

Üniversitemiz Fen Edebiyat Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü tarafından organize edilen "Balkanlarda Türkler ve Türk Kültürü" konulu panel, 7 Aralık tarihinde Kayalı Kampüsü II. Merkezi Derslikler Binası Hasan ZAN Konferans Salonunda gerçekleştirildi. Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü'nün kuruluşunun 5. yılı dolayısıyla düzenlenen panel, saygı duruşu ve ardından İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başladı.

Panelin açılışında bir konuşma yapan ÇTLE bölümü öğretim üyesi Yrd. Doç. Dr. Ertuğrul KARAKUŞ, günümüz verilerine göre Balkanlarda 3 bin 500 yıllık bir Türk tarihinin, bin yıllık da Türkistan tarihinin mevcudiyetini bilimsel olarak söylenebildiğini vurgulayarak, şöyle konuştu: “Balanlar; İskitler, Hunlar, Avarlar, Peçenekler ve Kıpçaklar'ın rüyasıydı ve bu rüya 10. Yüzyıldan itibaren İslami bir forma büründü. Hoca Ahmet Yesevi'nin nefesiyle Gümülcine'de 1165 mezar taşlı Karamehmet'in rüyası oldu. Sarı Saltuk ve öğrencilerinin rüyası oldu Balkanlar. Ardından Orhan Gazi'nin, Süleyman Gazi'nin rüyası oldu. Karesi Beyliği'nden Gazi Evrenos Beyin rüyası oldu. Hacı İlbey'in rüyası oldu. Hızır Bey'in rüyası oldu Balkanlar. Tabi ki kalbini Kosova'da bırakan Sultan Murat Hüdavendigar'ın rüyası oldu. Kalbini Zigetvar'da bırakan Kanuni Sultan Süleyman'ın rüyası oldu. Kalbini Bosna'da bırakan Fatih'in rüyası oldu Balkanlar. Bu rüya yüzyıllarca sürdü ve 19. yüzyıldan sonra gözyaşına dönüştü. İşkodra'yı terk etmemek için canını feda eden, mezarı bile bulunmayan Hasan Rıza Paşa'nın gözyaşı oldu. Şükrü Paşa'nın gözyaşı oldu. Balkanlar hepimizin gözyaşı oldu. Şimdiye kadar Balkanlara gidip, oraları görüp içi yanmayan bir tek kişi bile tanımadım.”

Yrd. Doç. Dr. KARAKUŞUN konuşmasının akabinde aslen Batı Trakya Türklerinden, Kırklarelili Şair Alaattin İKİCAN, “Seni Yaşarken” adlı şiirini seslendirdi.

Panelin ilk konuşmacısı aynı zamanda panelin oturum başkanı Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Ahmet GÜNŞEN, Balkanların Anadolu ve Türkistan kadar Türkoloji'nin konusu ve Türk yurdu olduğunu ifade ederek Türk kültür ve medeniyetinin coğrafyası olduğuna dair önemli açıklamalarda bulundu. “Balkanlar Türk yurdudur. Biz 1912 yılında en az Türkistan kadar en az Anadolu kadar bizim olan bir ata yurdunu, vatanımızı kaybettik” diyen GÜNŞEN; “Balkanların adı Türkçedir. Balkan coğrafyasına Güney Doğu Avrupa diyenlere itibar etmeyiniz. Amaçları vardır. Bu, Balkan adını unutturmak adına yapılan sinsice bir davranıştır. Balkan adı Türkçedir. Bulgarca, Macarca, Rumence, Sırpça, Türkçe, Arnavutça ve Yunanca dillerinin fonetiği içerisinde aynı şekilde telaffuz edilmektedir” diye konuştu.

Panelin ikinci konuşmacısı Trakya Üniversitesi Öğretim Görevlisi Cüneyt NURESKİ: “Makedonya'da Osmanlı Dönemi Türk Edebiyatı”, panelin üçüncü konuşmacısı Yazar Mehmet TÜRKER: “Bulgaristan Türk Edebiyatında Zirvede Bir İsim: Ömer Osman Erendoruk”, panelin dördüncü konuşmacısı Üniversitemiz Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü öğretim üyesi Yrd. Doç. Dr. Bülent Hünerli: “Gagauz Türkleri” ve son konuşmacı Pınarhisar MYO. Öğretim Görevlisi Dr. Ahmet ALTAY: “Bulgaristan Kütüphanelerinde Türk Kültür Mirası” konulu sunumlarını dinleyicilerle paylaştılar.

CUMHURBAŞKANI ERDOAĞN'DAN TOKAT GİBİ lOZAN YANITI

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Yunanistan'ın Cumhurbaşkanı Prokopis Pavlopulos ile açıklama yaptı. Yunanistan Cumhurbaşkanı "Lozan'da güncellemeye gerek yok" deyince, Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan sert yanıt geldi. Erdoğan, "Lozan konusunda zannediyorum hala anlaşılmayan bazı incelikler var" dedi. Erdoğan "Batı Trakya'daki Müslümanların baş müftülerini hala seçemediğini belirterek, "Nasıl oluyor da Lozan Anlaşması'nın uygulamada olduğunu söylüyoruz. Demek ki Lozan uygulamada değil" diye konuştu.

Açıklamada ilk olarak Yunanistan Cumhurbaşkanı Prokopis Pavlopulos yaptı.

Yunanistan Cumhurbaşkanı:

- Bildiğiniz gibi tarihi bir ziyaret mahiyeti taşıyan başka bir ziyaret Atatürk ve İnönü zamanında yapılmış bir anlaşmadan bahsetmek istiyorum ve bu da hepimizin bildiği gibi Lozan anlaşmasıdır.

- Lozan anlaşması iki ulusun ulusal toprakların sınırlarını çizen bir anlaşma teşkil etmektedir. Bu ikili ilişkiler açısından hiçbir boşluk bırakmayan, tamamlanması gerekmeyen muğlak bölge sınırları taşımayan bir anlaşmadır Lozan anlaşması.

LOZAN TARTIŞILACAK BİR SÖZLEŞME DEĞİL

- Bunun tartışılacak, reform edilecek bir sözleşme olduğuna inanmıyoruz. Ve bu anlaşma gereğince iki ülkede de yaşayan azınlıklar çok belirgin bir şekilde dile getirilmiştir. Ve azınlıklar Yunanistan açısından dini azınlık olarak tanınmıştır. Yunanistan'da Müslüman bir azınlık Lozan Anlaşması temelinde Yunanistan'da yaşamaktadır. Ve Yunanistan bu azınlığı bir hukuk devleti olarak tüm haklarını öngörüldüğü şekilde korumaktadır.

ERDOĞAN'IN CEVABI SERT OLDU

Cumhurbaşkanı Erdoğan:

“LOZAN KONUSUNDA ZANNEDİYORUM HALA ANLAŞILMAYAN BAZI İNCELİKLER VAR”

"Özellikle Lozan konusunda zannediyorum hala anlaşılmayan bazı incelikler var. 94 yıl önce yapılmış bir anlaşma ve bu anlaşma sadece Türkiye ile Yunanistan arasında yapılmış bir anlaşma değildir. Bu anlaşmanın 11 taraf ülkesi vardır. Düşünün ki Lozan anlaşmasında Japonya bile var. İngiltere var, Portekiz var vesaire...

Bütün bu ülkelerle hepsini kapsayan bir anlaşma; bunu konuşuyoruz.

94 yıl içerisinde dünya adeta yeniden inşa ediliyor, yeniden kuruluyor.

“BATI TRAKYA'DA YAŞAYAN MÜSLÜMANLAR İNANDIKLARINI LOZAN'A GÖRE YAŞAYABİLİYORLAR MI?”

Türkiye ile Yunanistan arasında bir çok şeyler değişti, değişiyor. Mesela Lozan'da buradaki Türklerle ilgili 'Müslüman azınlık' ifadesinin geçtiğinden bahsediyorsunuz. Doğrudur ama aynı zamanda AİHM'de Türk ifadesi orada geçmektedir. Bu kararlarıyla da orada vardır.

Mesela bir başka özelliğe geleceğim. Oradaki insanların yaşam koşullarının ne durumda olduğunu değerlendirme noktasına buraya da iyice bir göz atmak lazım. Batı Trakya'da yaşayan Müslümanlar inandıklarını Lozan'a göre yaşayabiliyorlar mı? Batı Trakya'da yaşayan Müslümanlar bugün en yazık ki kendi seçtikleri baş müftü değil, atanan bir baş müftüyle yönetilme gayretleri var.

Türkiye'de mesela patrik atanan bir patrik değildir. Patrik, sensinod meclisinin seçmiş olduğu bir patriktir.

Lozan'a göre de malum belli bir sayıda sensinod Meclisi oluşur. Ve bunların da Türk vatandaşı olması lazım. Sensinod meclisindeki bu sayı azaldığı için, ben mesela patriğe demişimdir ki “Siz bize isimler verin, biz bunları Türk vatandaşlığına alalım ve Meclis'te bu sayıyı dolduralım.

“BU NASIL OLUYOR DA LOZAN ANLAŞMASININ UYGULAMADA OLDUĞUNU SÖYLÜYORUZ?”

Patriği kim seçiyor? Seçecekse bu 17 kişiyi seçecek. Yunanistan'da gerek başbakanlığım, gerek cumhurbaşkanlığım döneminde hala biz Batı Trakya'da baş müftüsünü oradaki imamlar, din adamları seçememiştir. Bu nasıl oluyor da Lozan anlaşmasının uygulamada olduğunu söylüyoruz? Demek ki Lozan uygulamada değil.

TÜRK KELİMESİNİ BİLE HAZMEDEMİYORLAR

Yunanistan'ın açıklanan kişi başına milli gelirine baktığınız zaman 18 bin dolar civarındadır. Batı Trakya halkının ortalama kişi başına milli geliri 2 bin 200 dolar civarındadır. Yatırım noktasında, atılması gereken adımlar noktasında gerekli olan destekler onlara verilmemektedir, bir ayrımcılık orada söz konusudur. Türkiye'de benim Rum vatandaşlarıma yönelik böyle bir uygulama göremezsiniz. İbadethaneleri noktasında en ufak bir ayrımcılık göremezsiniz ama Batı Trakya'da bırakın bunları, Türk kelimesinin yazılmasını dahi hazmetmek mümkün değil. Bence bizim bir defa bunları aşmamız lazım. Benim güncellenmesi gerekir dediğim konu, işte bunlardır.

BU ZİYARETİ PROVAKE EDENLER VAR

Batı Trakya'ya, soydaşlarımıza bundan önce yaptığım gibi bir ziyaret yapmayı da arzu ettim ama birileri de maalesef bu ziyareti provoke ediyor. Dağıtılan broşürlerden tutunuz, oradaki binaların kapılarına çizilen çeşitli işaretlere varıncaya kadar. Her toplumun içinde artılar, eksiler vardır. O ayrı bir konu ama bunların 65 yıl aradan sonra böyle bir cesareti ortaya koyarak buraya eğer bir cumhurbaşkanı geliyorsa, bunun çok kontrol altında tutulması gerekir diye düşünüyorum

NATO'YA GİREMEZDİNİZ

Tabi askeri konularda sıkıntılar yaşanıyor. NATO'dan siz çıktınız, tekrar NATO'ya girişinizi biz sağladık. Biz engel olsaydık siz NATO'Ya giremezdiniz. Ama biz öyle bakmadık, komşu diye baktık. Bugün de öyle bakıyoruz.

Kıbrıs'la ilgili görüşmede siz yoktunuz ben içerisindeydim. Yunanistan gibi Türkiye de garantör ülke. Final görüşmelerinin bizzat içerisinde oldum, Koffi Annan'la beraber süreci birlikte yürüttük. Oradaki görüşmelerde, çözüme gitmek gerekirken, orada alınan kararlar yürürlüğe girmedi. Kıbrıs'ta Türkler referandumda yüzde 60 evet oyu verdiler ancak Güney'de Rumlar hayır oyu verdiler. AB'nin verdiği sözler de yerine gelmedi. Verecekleri desteklerin hiçbirini uygulamaya sokmadılar. Bugün bile bunlar yerine gelmiş değil. Bizler bu noktadaki sadakatimizi aynen sürdürüyoruz. Bizim hedefimiz Kıbrıs'ta kalıcı, adil bir çözüm bulalım. Aynı şeyi Ege'de bulalım. Biz olması gerekenleri bir an önce yapalım. Kolay değil, Lozan'ın üzerinden 94 yıl geçti. 94 yılda birçok şey değişti.

Erdoğan'ın konuşmasının ardından Yunanistan Cumhurbaşkanı tekrar söze girdi:

"Sayın Cumhurbaşkanı Kıbrıs konusunda, cumhurbaşkanı kıyası yaptınız. Ancak Yunanistan'da anayasa gereği cumhurbaşkanı sizin yetkilerinize sahip değildir. O yüzden katılamadım görüşmelere. Bu karşılaştırma için şeref duydum tabiki. İlişkilerimizin samimiyet ilkesi üzerinde ilerleyeceğine inanıyorum. Dışişleri Bakanımızın da söyleyeceği gibi ben hukuk profesörüydüm. Bir anlaşmanın, hukuk ilkesinin güncellenmesi mümkün değildir. Var olan sözleşmeye yeni bir metin ekleyebiliriz fakat anlaşmayı güncellemek veya reform etme gibi bir kavramı kullanmıyoruz. Bu konuda da sizin samimiyetinize inanarak, bunun altını çizmeyi arzu ediyorum. Aynı zamanda bu ziyaretin tarihi öneminin altını çizmeden edemeyeceğim."

BEN HUKUK PROFESÖRÜ DEĞİLİM AMA...

Pavlopulos'un sözlerine Erdoğan'ın cevabı: Bunu cevapsız bırakmak da kendime saygısızlık olur. Ben hukuk profesörü değilim ama siyaset hukukunu iyi bilirim. Siyaset hukukunda da özellikle 'anlaşmaların güncellenmesi' diye bir şart vardır ve bunu da biz yaparız. Yeter ki ülkeler bu konuda mutabık kalsınlar. Bunun dünyada çok örnekleri var."